સિખ અરદાસ (પ્રાર્થના)
શીખ અરદાસ એ સંગતની સામૂહિક પ્રાર્થના છે, જે ગુરુ ગોબિંદ સિંહજીની 'વાર શ્રી ભગઉતી જી કી' થી શરૂ થાય છે અને સર્વના કલ્યાણની યાચના સાથે સમાપ્ત થાય છે.
શ્લોકો
હે પ્રભુ! વાહિગુરૂજીની જ વિજય હો.
શ્લોક 1
શ્રી ભગવતીજી સહાયક થાઓ.
શ્લોક 2
આ છે શ્રી ભગવતીજીની વાર, જે દશમા પાતશાહ (ગુરુ ગોબિંદ સિંહજી) દ્વારા રચિત છે.
શ્લોક 3
પહેલાં દેવી ભગઉતી (પરમ શક્તિ)નું સ્મરણ કરું છું, પછી ગુરુ નાનકનું ધ્યાન ધરું છું.
ત્યારબાદ ગુરુ અંગદ, ગુરુ અમરદાસ અને ગુરુ રામદાસ પાસેથી તેમની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
ગુરુ અર્જન અને ગુરુ હરગોબિંદનું સ્મરણ કરું છું, અને પછી ગુરુ હરરાયનું.
ગુરુ હરકૃષ્ણનું ધ્યાન ધરું છું, જેમના દર્શનથી સર્વ દુઃખ દૂર થાય છે.
ગુરુ તેગ બહાદુરનું સ્મરણ કરવાથી ઘરમાં નવ નિધિઓ દોડી આવે છે. સર્વત્ર તેઓ મારા સહાયક થાઓ.
શ્લોક 4
દશમા પાતશાહ શ્રી ગુરુ ગોબિંદ સિંહ સાહિબજી મહારાજ, જેઓ પંથના સ્વામી છે, તેઓ સર્વત્ર સહાયક થાઓ. દશે પાતશાહીઓની જ્યોત સ્વરૂપ શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબજીના પાઠ અને દર્શનનું ધ્યાન ધરીને બોલો, હે જી! વાહિગુરૂ, વાહિગુરૂ, વાહિગુરૂ.
શ્લોક 5
પાંચ પ્યારાઓ, ચાર સાહિબઝાદાઓ, ચાલીસ મુક્તો, હઠયોગીઓ, જપ કરનારા, તપ કરનારા, જેમણે નામનો જાપ કર્યો, વહેંચીને ભોજન કર્યું, દેગ (લંગર) ચલાવી, તેગ (તલવાર) વાપરી, અને અન્યાયને જોઈને અવગણના ન કરી, તે પ્રિય અને સત્યવાદીઓની કમાણીનું ધ્યાન ધરીને, હે ખાલસાજી! બોલો, જી! વાહિગુરૂ.
શ્લોક 6
જે સિંહો અને સિંહણોએ ધર્મ માટે પોતાના શીશ અર્પણ કર્યા, અંગ-અંગ કપાવ્યા, ખોપરીઓ ઉતરાવી, ચરખીઓ પર ચડ્યા, આરાઓથી ચીરાયા, ગુરુદ્વારાઓની સેવા માટે કુરબાનીઓ આપી, ધર્મને હારવા ન દીધો, અને કેશ અને શ્વાસ સાથે સિખીનો નિભાવ કર્યો, તેમની કમાણીનું ધ્યાન ધરીને, હે ખાલસાજી! બોલો, જી! વાહિગુરૂ.
શ્લોક 7
પાંચ તખ્તો અને સર્વ ગુરુદ્વારાઓનું ધ્યાન ધરીને બોલો, જી! વાહિગુરૂ.
શ્લોક 8
પ્રથમ સર્બત ખાલસાજીની અરજ છે કે, સર્બત ખાલસાજીને વાહિગુરૂ, વાહિગુરૂ, વાહિગુરૂનું સ્મરણ થાય; તે સ્મરણના સદકારણે સર્વ સુખ પ્રાપ્ત થાય. જ્યાં જ્યાં ખાલસાજી સાહિબ છે, ત્યાં ત્યાં રક્ષા અને કૃપા રહે. દેગ અને તેગની વિજય થાય, વ્રતની પ્રતિષ્ઠા રહે, પંથની જીત થાય. શ્રી સાહિબજી સહાયક થાઓ. ખાલસાજીના બોલ બલવાન થાઓ. બોલો, જી! વાહિગુરૂ.
શ્લોક 9
સિખોને સિખીનો દાન, કેશનો દાન, રહિતનો દાન, વિવેકનો દાન, વિશ્વાસનો દાન, ભરોસાનો દાન, અને સર્વ દાનોમાં શ્રેષ્ઠ નામનો દાન પ્રદાન કરો. શ્રી અમૃતસરજીના સ્નાન, ચોકીઓ, ઝંડા, બંગલા યુગો-યુગ અટલ રહો. ધર્મનો જયકાર થાઓ. બોલો, જી! વાહિગુરૂ.
શ્લોક 10
સિખોનું મન નમ્ર રહે અને બુદ્ધિ ઉચ્ચ રહે; બુદ્ધિના રક્ષક અકાલ પુરખ વાહિગુરૂ છે.
શ્લોક 11
હે અકાલ પુરખ! તમે તમારા પંથના સદા સહાયક અને દાતા છો. શ્રી નનકાણા સાહિબ અને અન્ય ગુરુધામો કે જેનાથી પંથને વિખૂટો પાડવામાં આવ્યો છે, તેમના ખુલ્લા દર્શન, દીદાર અને સેવા-સંભાળનો દાન ખાલસાજીને બક્ષો.
શ્લોક 12
હે નિરાધારોના આધાર, નિર્બળોના બળ, અને આશ્રિતોના આશ્રય, સત્ય પિતા વાહિગુરૂ! તમારી આગળ અરજ છે. અક્ષરની વધઘટ, ભૂલ અને ચૂક માફ કરજો. સર્વના કાર્યો સફળ કરજો. એવા પ્રિય સંતોનો મેળાપ કરાવજો, જેમના મિલનથી તમારું નામ ચિત્તમાં આવે. હે નાનક! નામની ચઢતી કળા રહો. તારી ઇચ્છાથી સર્વનું ભલું થાઓ.
શ્લોક 13
વાહિગુરૂજીનો ખાલસા છે.
શ્લોક 14
વાહિગુરૂજીની જ વિજય છે.
શ્લોક 15
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
અરદાસ શીખ ઉપાસનાનો કેન્દ્રીય ભાગ છે. ગુરુદ્વારામાં સેવાના અંતે અને જીવનના મહત્ત્વના પ્રસંગોએ તે બોલવામાં આવે છે. શીખ રહિત મર્યાદા, જે 1945માં અંતિમ રૂપે મંજૂર થયેલી આચારસંહિતા છે, સવારે, સાંજે અને રાત્રિની બાણીઓ પછી પણ તેનું પઠન કરવાનું કહે છે. આ પ્રાર્થનાનું નામ ફારસી શબ્દ 'અર્ઝદાશ્ત' (વિનંતી) પરથી પડ્યું છે. તેની શરૂઆત દશમ ગ્રંથની 'વાર શ્રી ભગઉતી જી કી' ની પ્રથમ પઉડીમાંથી લેવાઈ છે, જેને ગુરુ ગોબિંદ સિંહજીની રચના માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ અરદાસ દસ ગુરુઓ અને શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનું સ્મરણ કરે છે, શીખ ઇતિહાસના બલિદાનોને યાદ કરે છે અને ખાલસાને સ્મરે છે. અંતે તે સર્વના કલ્યાણની પ્રાર્થના સાથે સમાપ્ત થાય છે. સંગત હાથ જોડીને ઊભી રહે છે અને નિશ્ચિત સ્થળોએ 'વાહેગુરુ' બોલે છે.
કથા અને મહિમા
અરદાસ એ ઊભા રહીને, હાથ જોડીને કહેવાતી ઔપચારિક શીખ પ્રાર્થના છે, જે સ્મરણ, વિનંતી અને ચઢદી કલા તથા સરબત દા ભલાની આશા સાથે ઉપાસનાનું સમાપન કરે છે.
સંપૂર્ણ કથા વાંચો →આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Guru Gobind Singh Ji (opening verse) and the Khalsa Panth
શું તમે જાણો છો?
રચના
પ્રારંભિક પઉડી 'પ્રિથમ ભગઉતી સિમર કૈ' દશમ ગ્રંથની 'વાર શ્રી ભગઉતી જી કી' (જેને 'ચંડી દી વાર' પણ કહે છે) માંથી લેવાઈ છે. પ્રારંભિક ગ્રંથ 'ગુરબિલાસ પાતશાહી 10' અનુસાર ગુરુ ગોબિંદ સિંહજીએ આ વાર આનંદપુર સાહિબમાં રચી. પઉડી ગુરુ નાનકથી ગુરુ તેગ બહાદુર સુધીના ગુરુઓનું સ્મરણ કરે છે, અને અરદાસમાં દસમા ગુરુ તથા શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનું સ્મરણ ઉમેરાય છે.
'ભગઉતી'નો અર્થ
શીખ વ્યાખ્યા પ્રમાણે, આ આરંભમાં 'ભગઉતી' દૈવી ખડ્ગ (તલવાર) તરફ સંકેત કરે છે, જે સર્જનહારની રક્ષા-શક્તિનું પ્રતીક છે. પંક્તિનો ભાવ છે કે પહેલાં ભગઉતીનું સ્મરણ કરીને પછી ગુરુ નાનકનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે. તેથી 'શ્રી ભગઉતી જી સહાઈ' પંક્તિ પ્રાર્થનાના આરંભે સર્જનહારની રક્ષક સહાય માગે છે.
ત્રણ ભાગ
અરદાસના ત્રણ ભાગ છે: આરંભમાં દસ ગુરુઓનું સ્મરણ, મધ્યમાં ખાલસાના ઇતિહાસનું સ્મરણ, અને અંતે દૈવી નામ પ્રત્યે સમાપન વંદન. આરંભ અને અંત નિશ્ચિત છે. મધ્ય ભાગમાં અવસર પ્રમાણે અવકાશ છે, તેથી સંગત '...... અરદાસ હૈ જી' ના સ્થાને પોતાની માગણી ઉચ્ચારી શકે છે.
નામ લઈને સ્મરણ
મધ્ય ભાગમાં પંજ પ્યારા, ચાર સાહિબઝાદા, ચાલીસ મુક્તા અને ધર્મ માટે પ્રાણ આપનારા શીખોનું સ્મરણ છે. પછી પાંચ તખ્તો અને દરેક ગુરુદ્વારાનું ધ્યાન ધરાય છે, અને દરેક સ્મરણ પછી સંગત 'વાહેગુરુ' બોલે છે.
સમાપનના શબ્દો
પ્રાર્થના 'નાનક નામ ચઢદી કલા, તેરે ભાણે સરબત દા ભલા' થી સમાપ્ત થાય છે. તેનો ભાવ છે કે નામની ચઢદી કલા (ઉચ્ચ મનોદશા) બની રહે અને પ્રભુની ઇચ્છાથી સર્વ લોકનું કલ્યાણ થાય. ત્યારબાદ ખાલસાનું અભિવાદન 'વાહેગુરુ જી કા ખાલસા, વાહેગુરુ જી કી ફતેહ' બોલાય છે.
પ્રાર્થનાનું સ્વરૂપ
'અરદાસ' શબ્દ ફારસી 'અર્ઝદાશ્ત' (વિનંતી) પરથી આવ્યો છે. શીખ રહિત મર્યાદા, જેને શિરોમણિ ગુરુદ્વારા પ્રબંધક કમિટીએ 1945માં અંતિમ રૂપે મંજૂર કર્યું, પ્રાર્થનાનું મંજૂર સ્વરૂપ પ્રકાશિત કરે છે. 'પ્રિથમ ભગઉતી' થી શરૂ થતી પંક્તિઓ અને 'નાનક નામ' થી શરૂ થતી અંતિમ પંક્તિઓ બદલવાની નથી.
Guru Nanak Dev Ji
સિક્ખ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો