कीर्तन सोहिला (सिक्ख साँझको प्रार्थना)
यो सिक्खहरूको साँझको प्रार्थना हो, जसमा परमेश्वरको स्तुति गरिन्छ र उहाँको कृपाको लागि प्रार्थना गरिन्छ। यसलाई 'कीर्तन सोहिला' पनि भनिन्छ।
श्लोक
एक सत्य सृष्टिकर्ता, सत्य गुरुको कृपाबाट।
श्लोक 1
सोहिला, राग गौड़ी दीपकी, पहिलो महला।
श्लोक 2
एक सत्य सृष्टिकर्ता, सत्य गुरुको कृपाबाट।
श्लोक 3
जुन घरमा सृष्टिकर्ताको कीर्ति गाइन्छ र उहाँको चिन्तन हुन्छ, त्यस घरमा सोहिला गाऊ र सिर्जनाकारलाई स्मरण गर। (१)
श्लोक 4
तिमी मेरो निर्भय प्रभुको सोहिला गाऊ, म त्यो सोहिलामा बलिदान छु जसले सधैं सुख दिन्छ। (१) रहाउ।
श्लोक 5
प्रतिदिन उहाँ जीवहरूको हेरचाह गर्नुहुन्छ, दाता हेर्नेछ। तिम्रो दानको मूल्य लाग्दैन, त्यो दाताको के गणना हो? (२)
श्लोक 6
संवत् र साल लेखिएको छ, मिलेर तेल हाल। हे मित्रहरू, आशीर्वाद दिनुहोस् कि प्रभुसँग भेट होस्। (३)
श्लोक 7
हरेक घरमा यही निम्तो छ, बोलावट नित्य आइरहेको छ। बोलाउनेलाई स्मरण गर, हे नानक, ती दिन आउनेछन्। (४) (१)
श्लोक 8
राग आसा, पहिलो महला।
श्लोक 9
छ घर, छ गुरु, छ उपदेश; तर गुरु, गुरु एकै हुन्, अनेक वेशमा। (१)
श्लोक 10
हे बाबा, जुन घरमा सृष्टिकर्ताको कीर्ति हुन्छ, त्यो घरको रक्षा गर, तिमीलाई महिमा होस्। (१) रहाउ।
श्लोक 11
क्षण, पल, घड़ी, पहर, तिथि, वार, महिना भए; सूर्य एक, ऋतु अनेक। हे नानक, सृष्टिकर्ताका कति रूपहरू। (२) (२)
श्लोक 12
राग धनासरी, पहिलो महला।
श्लोक 13
आकाश थाल हो, सूर्य र चन्द्र दीप हुन्, ताराहरू मोती हुन्; चन्दनको सुगन्ध धूप हो, वायु चँवर हो, सबै वन फूल हुन्। (१)
श्लोक 14
कस्तो आरती! हे भयनाशक, यो तिम्रो आरती हो। अनहद शब्दको भेरी बजिरहेको छ। (१) रहाउ।
श्लोक 15
हजारौं तिम्रा आँखा, तर तिम्रो कुनै आँखा छैन; हजारौं रूप, तर तिमी एकै छौ। हजारौं पवित्र पाउ, तर तिम्रो कुनै पाउ छैन; गन्ध बिना हजारौं गन्ध – यो अद्भुत लीला मलाई मोहित गर्छ। (२)
श्लोक 16
सबैमा ज्योति छ, त्यो ज्योति उही हो। उहाँको प्रकाशले सबैमा प्रकाश हुन्छ। गुरुको साक्षीबाट ज्योति प्रकट हुन्छ। जे उहाँलाई प्रिय छ, त्यही आरती हो। (३)
श्लोक 17
मेरो मन प्रभुको कमल चरणको मकरन्दमा लोभिएको छ, म दिनरात प्यासो छु। हे नानक, मृगलाई कृपाको जल देऊ, जसले तिम्रो नाममा बास होस्। (४) (३)
श्लोक 18
राग गौड़ी पूरबी, चौथो महला।
श्लोक 19
काम र क्रोधले नगर भरिएको छ, साधुको संगमा त्यो टुक्राटुक्रा हुन्छ। पूर्वनिर्धारित भाग्यले गुरु पाएँ, मनमा प्रभुको प्रेमको मण्डल बनाएँ। (१)
श्लोक 20
साधुलाई अञ्जुली गर, यो ठूलो पुण्य हो। दण्डवत गर, यो ठूलो पुण्य हो। (१) रहाउ।
श्लोक 21
अविश्वासीहरू प्रभुको रसको स्वाद जान्दैनन्, उनीहरूभित्र अहंकारको काँडा छ। जसरी हिँड्छन्, बिझाउँछ र दुःख पाउँछन्, यमदूतको दण्ड सहन्छन्। (२)
श्लोक 22
प्रभुका सेवकहरू प्रभुको नाममा लीन हुन्छन्, जन्म-मृत्यु र भव-भ्रमणको दुःख नष्ट हुन्छ। अविनाशी पुरुष, परमेश्वर पाए, धेरै खण्ड र ब्रह्माण्डको शोभा छ। (३)
श्लोक 23
म गरीब र नम्र छु, हे प्रभु, म तिम्रो हुँ; रक्षा गर, रक्षा गर, हे महान प्रभु। दास नानकको आधार र टेक नाम हो, प्रभुको नाममा मात्र सुख छ। (४) (४)
श्लोक 24
राग गौड़ी पूरबी, पाँचौं महला।
श्लोक 25
म प्रार्थना गर्छु, हे मेरा मित्रहरू, सुन, यो सन्तको सेवाको बेला हो। यहाँ प्रभुको लाभ कमाऊ, र पछि सुखद बास हुनेछ। (१)
श्लोक 26
आयु घट्दै छ, दिन र रात। हे मन, गुरुसँग मिलेर काम सँवार। (१) रहाउ।
श्लोक 27
यो संसार विकार र संशयमा छ, ब्रह्मज्ञानी पार भए। जसलाई उहाँले जगाएर यो रस पिउन दिन्छ, उसले अकथ कथा जान्यो। (२)
श्लोक 28
जसको लागि आएका हौ, त्यही किन; गुरुबाट प्रभु मनमा बास गर्छ। आफ्नै घरमा सुख र सहजको महल पाउनेछौ, फेरि फर्कनु पर्ने छैन। (३)
श्लोक 29
हे अन्तर्यामी, हे पुरुष, हे विधाता, मेरो मनको श्रद्धा पूरा गर। दास नानक यही सुख माग्छ: मलाई सन्तहरूको धूलो बनाऊ। (४) (५)
श्लोक 30
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
कीर्तन सोहिला सिक्ख धर्मको एक प्रमुख प्रार्थना हो, जुन गुरु ग्रन्थ साहिबबाट लिइएको हो। यो साँझको समयमा पढिने नितनेम (दैनिक प्रार्थना) को भाग हो। साथै, यसलाई मृत्यु संस्कार (अन्तिम अर्दास) मा पनि गाइन्छ। यसमा गुरु नानक, गुरु अमरदास, गुरु रामदास र गुरु अर्जुनदेवका बाणीहरू समावेश छन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Guru Nanak Dev Ji · Sikh Guru (First of the Ten) · 1469–1539 CE, Punjab
The founder of Sikhism and the first of the Ten Sikh Gurus, born in Talwandi (present-day Nankana Sahib, Pakistan). He undertook long journeys (Udasis) across South Asia and beyond to share his teachings on the oneness of God and the equality of all people, and composed hymns later included in the Guru Granth Sahib.
Guru Nanak Dev Ji का थप रचनाहरू
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
रचनाकार
यो पाठ श्री गुरु ग्रन्थ साहिबको अंश हो, जसमा गुरु नानक देव जी (महला १), गुरु राम दास जी (महला ४) र गुरु अर्जन देव जी (महला ५) का शब्दहरू समावेश छन् । प्रत्येक शब्दको अन्त्यमा 'महला १', 'महला ४', 'महला ५' उल्लेख गरिएको छ ।
संरचना
यो ग्रन्थको 'सोहिला' भाग (पहिलो पाँच श्लोक) हो, जुन साँझको प्रार्थनाको रूपमा पढिन्छ । यसलाई 'कीर्तन सोहिला' पनि भनिन्छ र मृत्युसंस्कारको समयमा पनि गाइन्छ । पाठमा विभिन्न रागहरू (गौडी दीपकी, आसा, धनासरी, गौडी पूरबी) प्रयोग गरिएका छन् ।
प्रसिद्ध आरती
राग धनासरीमा गुरु नानकको 'आरती' (श्लोक १३–१७) संसारभर प्रसिद्ध छ । यसमा आकाशलाई थाल, सूर्य–चन्द्रलाई दीपक, ताराहरूलाई मोती र वायुलाई चँवरको रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसले सृष्टिको दिव्य पूजा झल्काउँछ ।
शिक्षा
पाठले मानव जीवनको क्षणभंगुरता (जस्तै श्लोक २६मा 'अवध घटै दिनसु रैणारे') र नाम–स्मरणको महत्त्वमा जोड दिन्छ । गुरुको शरणमा गएर मात्र संसारका विकारहरू (काम, क्रोध) पार गर्न सकिन्छ भनी बताइएको छ ।
भाषा
यी शब्दहरू मुख्यतः पूर्वी पञ्जाबी (पुरानी पंजाबी) भाषामा लेखिएका छन्, जसमा ब्रज, खड़ीबोली र फारसीका शब्दहरू पनि मिसिएका छन् । 'ਸੋਹਿਲਾ' (सोहिला) शब्दको अर्थ 'प्रशंसा–गीत' वा 'विवाह–गीत' हो, जसले परमात्मासँगको मिलनको आनन्दलाई संकेत गर्छ ।
Guru Nanak Dev Ji
सिख धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
