कीर्तन सोहिला
शीखांची संध्याकाळची प्रार्थना
कीर्तन सोहिला हे गुरू ग्रंथ साहिबातील (अंग १२–१३) पाच शबदांचे शीखांचे रात्रीचे प्रार्थना-स्तोत्र आहे; झोपण्याच्या वेळी आणि अंत्यसंस्काराच्या प्रसंगी ते गायले जाते.
श्लोक
एक सार्वभौमिक निर्माता परमेश्वर आहे. खऱ्या गुरूच्या कृपेने.
श्लोक 1
स्तुतीचे गीत, राग गौरी दीपकी, पहिले गुरू यांनी रचलेले.
श्लोक 2
एक सार्वभौमिक निर्माता परमेश्वर आहे. खऱ्या गुरूच्या कृपेने.
श्लोक 3
ज्या घरात निर्मात्याची स्तुती गायली जाते आणि त्याचे चिंतन केले जाते, त्या घरी सोहिला गा आणि विश्वाच्या वास्तुकार असलेल्या निर्मात्याचे स्मरण कर.
श्लोक 4
माझ्या निर्भय प्रभूचे सोहिला गा. जे सोहिला शाश्वत शांती आणते, त्यास मी बलिदान आहे.
श्लोक 5
दररोज तो जीवांची काळजी घेतो; महान देणारा त्यांच्यावर लक्ष ठेवतो. तुझ्या देणग्यांची किंमत मोजता येत नाही; देणाऱ्याचे मूल्य कोण अंदाजू शकेल?
श्लोक 6
वर्ष आणि शुभ क्षण लिहिले गेले आहेत; एकत्र या आणि तेल ओता. मित्रांनो, तुमचे आशीर्वाद द्या, म्हणजे मी माझ्या प्रभू आणि स्वामीशी एकरूप होईन.
श्लोक 7
प्रतएक घरात, हे आमंत्रण आहे; हाक सतत येत आहे. तुम्हाला बोलावणाऱ्याचे स्मरण करा, हे नानक; ते दिवस येत आहेत.
श्लोक 8
राग आसा, पहिले मेहल (पहिले गुरू)
श्लोक 9
सहा शाळा, सहा शिक्षक, आणि सहा शिकवणी आहेत. पण गुरू, गुरू एकच आहेत, जरी त्यांनी अनेक रूपे धारण केली तरी.
श्लोक 10
हे बाबा, ज्या घरात निर्मात्याची स्तुती gायली जाते, ते घर जतन करा, कारण ते मोठेपणाचे ठिकाण आहे.
श्लोक 11
क्षण, मिनिटे, तास, प्रहर, दिवस, आ ठवडे आणि महिने नर्माण झाले आहेत. सूय. एक आह, पण ऋतू अनेक आहेत. हे नानक, निर्मात्याचे अनेक रूप आहेत!
श्लोक 12
राग धनासरी, प्रथम मेहल
श्लोक 13
आकाश ही थाळी आहे, सूर्य आणि चंद्र हे दिवे आहेत, आणि नक्षत्रातील तारे हे मोती आहेत. चंदनाचा सुगंध हा धूप आहे, वारा हा पंखा आहे, आणि सर्व फुलझाडे हे अर्पण आहेत.
श्लोक 14
किती सुंदर ही उपासना आहे! हे भयनाशका, ही तुझी उपासना आहे. शब्दाचा अनाहत नाद डफाच्या आवाजासारखा गुंजत आहे.
श्लोक 15
तुझे हजारो डोळे आहेत, तरी तुला डोळे नाहीत; तुला हजारो रूपे आहेत, तरी तुला रूप नाही. तुला हजारो शुद्ध पाय आहेत, तरी तुला पाय नाहीत; तुला वासाची जाणीव नाही, तरी तुला हजारो नाके आहेत. मी तुझ्या चमत्कारिक लीलेने मोहित झालो आहे.
श्लोक 16
एकाचा प्रकाश सर्वांत आहे; त्या प्रकाशाने सर्व प्रकाशित होतात. गुरूच्या शिकवणुकीने तो प्रकाश प्रकट होतो. जे त्याला आवडते तीच खरी उपासना आहे.
श्लोक 17
माझे मन प्रभूच्या कमळ चरणांच्या मधाने मोहित झाले आहे; रात्रंदिवस मी त्यासाठी तहानलेलो आहे. कृपया तहानलेल्या पक्षी नानकला तुझ्या दयेचे पाणी दे, जेणेकरून तो तुझ्या नामात वास करील.
श्लोक 18
राग गौरी पूर्वी, चतुर्थ मेहल
श्लोक 19
हे शहर काम आणि क्रोधाने भरलेले आहे; पवित्र संताला भेटून ते तुकडे तुकडे होते. पूर्वनियत प्रारब्धाने मला गुरू लाभले; माझे मन आता प्रभूशी प्रेमाने जुळले आहे.
श्लोक 20
पवित्र संताला आदरपूर्वक नमस्कार करा, ते मोठे पुण्य आहे. त्याच्या पुढे लीन व्हा, ते मोठे पुण्य आहे.
श्लोक 21
अविश्वासू संशयकांना प्रभूच्या उदात्त साराची चव माहीत नाही; त्यांच्यात अहंकाराचा काटा आहे. ते जितके चालतात तितके ते टोचले जातात आणि वेदना सहन करतात; त्यांच्या डोक्यावर मृत्यूदूताची शिक्षा आहे.
श्लोक 22
प्रभूचे नम्र सेवक प्रभूच्या नामात मग्न आहेत; ते जन्म-मरण आणि पुनर्जन्माच्या वेदनेपासून मुक्त झाले आहेत. त्यांना अविनाशी आदिमूळ, अतींद्रिय परमेश्वर लाभला आहे, आणि ते सर्व लोकांत आणि ब्रह्मांडांत गौरविले जातात.
श्लोक 23
आम्ही गरीब आणि नम्र आहोत, हे देवा, आम्ही तुझे आहोत; कृपया आमचे रक्षण कर, रक्षण कर, हे महान प्रभो. सेवक नानकचा आधार नाम आहे; प्रभूच्या नामातच शांती आणि आनंद आहे.
श्लोक 24
राग गौरी पूर्वी, पंचम मेहल
श्लोक 25
मी ही प्रार्थना करतो: ऐका, हे माझ्या मित्रांनो, संतांची सेवा करण्याची ही वेळ आहे. येथे प्रभूच्या नामाचा नफा कमवा, आणि नंतर तुम्ही सुखाने रहाल.
श्लोक 26
आयुष्य दिवसरात्र कमी होत आहे. हे मना, गुरूला भेट आणि तुझी कामे सोडवून घे.
श्लोक 27
हे जग भ्रष्टाचार व शंका यांत अडकले आहे; देवाचा आध्यात्मिक जाणणारा पोहून पलीकडे गेला आहे. ज्याला प्रभू जागृत करतो आणि हे उदात्त सार प्यायला लावतो, तो अवर्णनीय कथा समजून घेतो.
श्लोक 28
ज्यासाठी तुम्ही आलात ते खरेदी करा; गुरूद्वारे प्रभूला तुमच्या मनात वसवा. तुम्ही शांती व संतुलनासह तुमच्या स्वतःच्या घराचा वाडा मिळवाल, आणि तुम्हाला पुन्हा जन्माच्या चक्रात यावे लागणार नाही.
श्लोक 29
हे अंतर्ज्ञात्या, हे आदिम अस्तित्वा, हे नियतीच्या शिल्पकारा, माझ्या मनाच्या इच्छा पूर्ण करा. नानक, तुमचा सेवक, हा आशीर्वाद मागतो: मला संतांच्या पायांची धूळ बनवा.
श्लोक 30
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
कीर्तन सोहिला हा गुरू ग्रंथ साहिबातील पाच शबदांचा संच असून तो अंग १२ व १३ वर आहे. त्यातील तीन शबद गुरू नानक यांचे, एक गुरू रामदास यांचे आणि एक गुरू अर्जन यांचे आहे. शीख झोपण्यापूर्वी रात्री याचे पठण करतात; गुरुद्वारातील संध्याकाळच्या सेवेच्या शेवटी आणि अंत्यसंस्कारातही ते वाचले जाते. हे शबद गौरी दीपकी, आसा, धनासरी आणि गौरी पूरबी या रागांत आहेत. एकत्रितपणे ते भक्ताला निर्मात्याचे स्मरण करण्यास, गुरूंच्या मार्गदर्शनाचे मोल जाणण्यास आणि दैवी ऐक्याची आशा बाळगण्यास आवाहन करतात.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Guru Nanak Dev Ji · Sikh Guru (First of the Ten) · 1469–1539 CE, Punjab
The founder of Sikhism and the first of the Ten Sikh Gurus, born in Talwandi (present-day Nankana Sahib, Pakistan). He undertook long journeys (Udasis) across South Asia and beyond to share his teachings on the oneness of God and the equality of all people, and composed hymns later included in the Guru Granth Sahib.
Guru Nanak Dev Ji च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
पाच शबद
स्तोत्राची सुरुवात “इक ओंकार सतगुर प्रसाद” आणि “सोहिला राग गौरी दीपकी महला १” या शीर्षकाने होते. त्याचे पाच शबद गुरू नानक (गौरी दीपकी, आसा आणि धनासरी), गुरू रामदास (गौरी पूरबी) आणि गुरू अर्जन (गौरी पूरबी) यांचे आहेत. गुरू ग्रंथ साहिब त्यांची मांडणी अंग १२ व १३ वर करते.
सोहिला म्हणजे काय
“सोहिला” म्हणजे स्तुती किंवा आनंदाचे गीत, जे उत्सवाच्या वेळी घरात गायले जाते. पहिल्या शबदाच्या ध्रुवपदात श्रोत्याला निर्भय प्रभूचे सोहिला गाण्यास सांगितले आहे, आणि म्हटले आहे, “मी त्या सोहिल्याला बलिदान आहे, ज्यातून चिरस्थायी शांती प्राप्त होते.” हे आनंदगीत निर्मात्याकडे वळवलेले आहे.
विश्वव्यापी आरती
तिसरा शबद, राग धनासरीत, प्रसिद्ध “गगन मैं थाल” आरती आहे. आकाश हे ताट आहे, सूर्य व चंद्र हे दिवे आहेत, तारे हे मोती आहेत, चंदनाचा सुगंध हा धूप आहे आणि वारा हा पंखा आहे. कर्मकांडी दिवा ओवाळण्याऐवजी संपूर्ण सृष्टी भगवंताची उपासना करताना दाखवली आहे.
विवाहाचे चित्र
पहिल्या शबदात विवाहाचा दिवस लिहिला जाणे आणि सखींनी वधूला तेल लावण्यासाठी एकत्र येणे, याचा उल्लेख आहे. गुरू नानक ही परिचित घरगुती प्रथा आत्म्याच्या भगवंताशी मिलनाचे चित्र म्हणून वापरतात; म्हणूनच तेच स्तोत्र अंत्यसंस्कारात शोकाकुल लोकांना दिलासा देते.
सहा शाखा, एक गुरू
आसा शबदातील “छिया घर छिया गुर छिया उपदेश” या ओळीत सहा शाखा, शिक्षक आणि शिकवणी अनेक आहेत, तरीही गुरू अनेक रूपांत एकच आहेत. भारतीय विचारांच्या सहा प्रणालींचा संदर्भ म्हणून, आणि बाह्य भेदांपलीकडे एका निर्मात्याकडे पाहण्याचे आवाहन म्हणून, हे सामान्यतः वाचले जाते.
समारोपाची प्रार्थना
शेवटचा शबद, गुरू अर्जन यांचा, सांगतो की आयुष्याचा कालावधी रात्रंदिवस आक्रसत चालला आहे, आणि मनाला गुरूंना भेटून आपले व्यवहार नीट करण्याचे आवाहन करतो. तो संतांच्या चरणधुळीसाठी प्रार्थनेने समाप्त होतो; अशा प्रकारे संध्याकाळची प्रार्थना नम्र याचनेने संपते.
Guru Nanak Dev Ji
शीख धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
