आनंद साहिब
आनंदाचे गीत (संपूर्ण — ४० पौरी)
हा आनंदाचा पवित्र भजन आहे, जो शीख धर्माचे तिसरे गुरू, गुरू अमर दास यांनी रचला आहे. खऱ्या गुरूशी जोडले जाण्याने आणि दैवी उपस्थितीची जाणीव होण्याने मिळणाऱ्या गाढ आनंदाचा उत्सव आहे. शीख धर्मातील ही एक प्रमुख प्रार्थना आहे, जी आध्यात्मिक शांती आणि आनंद आणण्यासाठी म्हटली जाते.
श्लोक
राग रामकली, तिसऱ्या गुरूंची रचना, आनंदाचे गीत.
श्लोक 1
हे माझ्या आई, मला आनंद मिळाला आहे, कारण मला खरा गुरू भेटला आहे. सहजतेने, मला खरा गुरू भेटला आहे, आणि माझे मन आनंदाने गुंजत आहे. रत्नासारखे राग आणि त्यांचे कुटुंब शब्द गाण्यासाठी आले आहेत. प्रभूचा शब्द गा, जो त्यांच्या मनात स्थान दिलेले ते गातात. नानक म्हणतात, मला आनंद मिळाला आहे, कारण मला खरा गुरू भेटला आहे.
श्लोक 2
हे माझ्या मना, नेहमी प्रभूसोबत राहा. जर तू प्रभूसोबत राहिलास, हे माझ्या मना, तू सर्व दुःख विसरशील. तो तुला आपला म्हणून स्वीकारेल आणि तुझी सर्व कार्ये सोडवेल. प्रभू स्वामी सर्व बाबतीत सर्वशक्तिमान आहे—तू त्याला मनातून का विसरतोस? नानक म्हणतात, हे माझ्या मना, नेहमी प्रभूसोबत राहा.
श्लोक 3
हे खऱ्या प्रभू स्वामी, तुझ्या घरात काय नाही? सर्व काही तुझ्या घरात आहे; तू ज्याला देतोस तोच प्राप्त करतो. मी नेहमी तुझी स्तुती गातो आणि तुझे नाव माझ्या मनात स्थान देतो. ज्यांच्या मनात नाव वास करते—त्यांच्यात दैवी शब्द विपुल प्रमाणात कंपित होतो. नानक म्हणतात, हे खऱ्या प्रभू स्वामी, तुझ्या घरात काय नाही?
श्लोक 4
खरे नाव माझा आधार आहे. खरे नाव माझा आधार आहे; त्याने माझी सर्व भूक नष्ट केली आहे. त्याने माझ्या मनाला शांती आणि समाधान दिले आहे, माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण केल्या आहेत. मी गुरूसाठी सदैव बलिदान आहे, ज्याने मला या गौरव दिले आहेत. नानक म्हणतात, ऐका, हे संतांनो, शब्दावर प्रेम करा. खरे नाव माझा आधार आहे.
श्लोक 5
पाच मूलभूत ध्वनी त्या धन्य घरात गुंजतात. त्या धन्य घरात शब्द गुंजतो, जेथे प्रभूने आपली सर्वशक्तिमान शक्ती ओतली आहे. त्याने पाच दुष्ट वासना तुझ्या नियंत्रणाखाली आणल्या आहेत आणि मृत्यूचा दंश मारला आहे. ज्यांना तू पूर्वनिर्धारित कृपेने आशीर्वाद दिले आहेत, ते प्रभूच्या नावाशी जोडलेले आहेत. नानक म्हणतात, त्या घरात शांती आहे, आणि न वाजवलेला राग तेथे गुंजतो.
श्लोक 6
खऱ्या प्रेमळ भक्तीशिवाय शरीर निरर्थक आहे. प्रेमळ भक्तीशिवाय शरीर निरर्थक आहे—गरीब शरीर काय करू शकते? तुझ्याशिवाय दुसरा सर्वशक्तिमान नाही; कृपा कर, हे वनाच्या प्रभू. या शरीराला दुसरा आधार नाही; ते फक्त शब्दाशी जोडले जाऊन सुशोभित होते. नानक म्हणतात, प्रेमळ भक्तीशिवाय, गरीब शरीर काय करू शकते?
श्लोक 7
प्रत्येकजण आनंदाबद्दल बोलतो, पण आनंद फक्त गुरूद्वारेच ओळखला जातो. आनंद सर्वकाळ गुरूद्वारे ओळखला जातो, जेव्हा प्रिय प्रभू त्याची कृपा करतो. त्याच्या कृपेने, तो पापे कापतो आणि आध्यात्मिक ज्ञानाचे मलम लावतो. ज्यांचा आंतरिक मोह तुटला आहे—खऱ्याने त्यांना शब्दाने सुशोभित केले आहे. नानक म्हणतात, हाच आनंद आहे: आनंद गुरूद्वारे ओळखला जातो.
श्लोक 8
हे पित्या, ज्याला तू देतोस तोच नम्र जीव प्राप्त करतो. ज्याला तू देतोस तो प्राप्त करतो; इतर—गरीब प्राणी काय करू शकतात? काही सर्व दिशांनी भ्रमित होऊन भटकतात, तर इतर नावाशी जोडले जाऊन सुशोभित होतात. गुरूच्या कृपेने, जे प्रभूच्या इच्छेला स्वीकारतात त्यांचे मन शुद्ध होते. नानक म्हणतात, हे प्रिय, ज्याला तू देतोस तोच नम्र जीव प्राप्त करतो.
श्लोक 9
या, हे प्रिय संतांनो, आपण अव्यक्ताची कथा सांगूया. अव्यक्ताची कथा सांगण्यासाठी, कोणत्या दरवाज्याने आपण ती प्राप्त करू? शरीर, मन आणि संपत्ती गुरूला अर्पण करा; त्याच्या आज्ञेचे पालन करून, ती प्राप्त होते. गुरूच्या आज्ञेचे पालन करा आणि खरा शब्द गा. नानक म्हणतात, ऐका, हे संतांनो, अव्यक्ताची कथा सांगा.
श्लोक 10
हे अस्वस्थ मना, कोणीही चतुराई प्राप्त केली नाही. कोणीही चतुराई प्राप्त केली नाही—ऐक, हे माझ्या मना. या मोहक मायेने सर्वांना भ्रमात भरकटवले आहे. माया मोहक आहे, आणि प्रभूने ती निर्माण केली आहे; त्याने भ्रमाचे जादू टाकले आहे. मी त्याला बलिदान आहे, ज्याने आसक्ती गोड वाटण्यास केली आहे. नानक म्हणतात, हे अस्वस्थ मना, कोणीही चतुराई प्राप्त केली नाही.
श्लोक 11
हे प्रिय मना, नेहमी खऱ्याचे चिंतन कर. हे कुटुंब जे तू पाहतोस ते तुझ्यासोबत जाणार नाही. ते तुझ्यासोबत जाणार नाही—मग तू त्यावर मन का लावतोस? असे कर्म कधीही करू नको ज्याचा शेवटी पश्चात्ताप होईल. खऱ्या गुरूची शिकवण ऐक, आणि ती तुझ्यासोबत जाईल. नानक म्हणतात, हे प्रिय मना, नेहमी खऱ्याचे चिंतन कर.
श्लोक 12
हे अगम्य आणि अबोधगम्य प्रभो, तुझी मर्यादा सापडलेली नाही. कोणालाही तुझी मर्यादा सापडलेली नाही; तू एकटाच स्वतःला जाणतोस. सर्व प्राणी आणि सृष्टी ही तुझी लीला आहे—कोण काय म्हणू आणि वर्णन करू शकेल? तू बोलतोस, तू पाहतोस—तू सर्व काही आहेस, कारण तू जग निर्माण केले आहे. नानक म्हणतो, तू नेहमी अगम्य आहेस; तुझी मर्यादा सापडलेली नाही.
श्लोक 13
देवता, मानव आणि मौन ऋषी यांनी अमृत शोधले; त्यांना ते गुरूद्वारे प्राप्त झाले. जेव्हा गुरूने कृपा केली आणि सत्य पुरुष मनात विराजमान झाला तेव्हा अमृत प्राप्त झाले. सर्व प्राणी आणि सृष्टी तुझ्याद्वारे निर्माण झाली; काही तुला पाहण्यासाठी आणि स्पर्श करण्यासाठी आले. लोभ, आसक्ती आणि अहंकार निघून गेले, कारण सद्गुरू संतुष्ट झाले आहेत. नानक म्हणतो, ज्याच्यावर प्रभु स्वतः प्रसन्न होतो, त्याला गुरूद्वारे अमृत प्राप्त होते.
श्लोक 14
भक्तांचा मार्ग अनोखा आहे. भक्तांचा मार्ग अनोखा आहे—ते कठीण मार्गावर चालतात. ते लोभ, आसक्ती, अहंकार आणि इच्छा सोडून देतात आणि फारसे बोलत नाहीत. मार्ग वस्तराच्या धारेसारखा किंवा केसाच्या रुंदीइतका आहे—हा जाण्याचा मार्ग आहे. गुरुकृपेने, ज्यांनी स्वतःचा त्याग केला आहे ते त्यांच्या इच्छा प्रभूमध्ये विलीन करतात. नानक म्हणतो, भक्तांचा मार्ग युगानुयुगे अनोखा आहे.
श्लोक 15
तू मला चालवतोस तसे, हे प्रभो स्वामी, मी चालतो; तुझ्या गुणांबद्दल मला दुसरे काय कळू शकेल? तू मला चालवतोस तसे, मी चालतो, ज्या मार्गावर तू मला ठेवतोस. ज्यांना तू आपल्या नामाशी कृपापूर्वक जोडतोस, ते सदा प्रभु हरि हरि यांचे ध्यान करतात. ज्याला तू आपली कथा सांगतोस, त्याला गुरूच्या दारात शांती मिळते. नानक म्हणतो, हे सत्य प्रभो स्वामी, तुला जसे आवडते तसे तू मला चालवतोस.
श्लोक 16
हे सुंदर स्तुतिगीत आहे, शब्द. सुंदर शब्द नेहमीच स्तुतिगीत आहे, जे सद्गुरूने प्रकट केले आहे. हे अशा लोकांच्या मनात वसते ज्यांचे पूर्वनियत असे भाग्य आहे. काही लोक खूप बोलत फिरतात, पण केवळ बोलण्याने कोणीही प्रभूला प्राप्त करत नाही. नानक म्हणतो, शब्द हे सुंदर स्तुतिगीत आहे, जे सद्गुरूने प्रकट केले आहे.
श्लोक 17
जे प्रभूचे ध्यान करतात ते शुद्ध होतात. प्रभूचे ध्यान करून, ते शुद्ध होतात—जे गुरमुख होऊन त्याचे ध्यान करतात. त्यांच्याबरोबर आई, वडील आणि कुटुंब शुद्ध आहे; त्यांची संपूर्ण मंडळी शुद्ध आहे. जे त्याचे बोलतात ते शुद्ध आहेत, जे त्याचे ऐकतात ते शुद्ध आहेत, आणि जे त्याला मनात विराजमान करतात ते शुद्ध आहेत. नानक म्हणतो, ते शुद्ध आहेत जे गुरमुख होऊन प्रभू हरि हरि यांचे ध्यान करतात.
श्लोक 18
कर्मकांडाने सहज समाधी प्राप्त होत नाही; सहज समाधीशिवाय शंका दूर होत नाही. कोणत्याही तपश्चर्या किंवा कर्मकांडाने शंका दूर होत नाही. आत्मा शंकेने कलंकित आहे; कोणत्या साधनेने तो धुवून काढता येईल? शब्दाशी जोडून तुझे मन धुवा आणि तुझी चेतना प्रभूवर केंद्रित ठेवा. नानक म्हणतो, गुरुकृपेने सहज समाधी उद्भवते आणि ही शंका दूर होते.
श्लोक 19
काही आतून मळकट पण बाहेरून शुद्ध आहेत. बाहेरून शुद्ध पण आतून मळकट—त्यांनी जगाच्या जुगारात आपले जीवन गमावले. ही इच्छा एक मोठा रोग आहे ज्याने पकडले आहे; त्यांना मृत्यूची आठवण राहिली नाही. त्यांना वेदांमध्ये उच्च नाम ऐकू येत नाही, पण ते भुतासारखे भटकतात. नानक म्हणतो, जे सत्य सोडून असत्याला चिकटतात त्यांनी जुगारात आपले जीवन गमावले.
श्लोक 20
काही आतून आणि बाहेरून शुद्ध आहेत. बाहेरून आणि आतून शुद्ध, ते सद्गुरूच्या शिकवणीनुसार वागतात. असत्याची मळकटता त्यांना स्पर्श करत नाही; त्यांच्या इच्छा सत्यात विलीन होतात. ज्यांनी जीवनाचा रत्न मिळवला आहे ते उत्कृष्ट व्यापारी आहेत. नानक म्हणतो, ज्यांची मने शुद्ध आहेत ते नेहमी गुरूंसोबत राहतात.
श्लोक 21
जर एखादा शीख गुरूशी समोरासमोर येतो, तर तो खरा शीख बनतो. जर एखादा शीख समोरासमोर येतो, तर तो मनापासून गुरूंसोबत राहतो. तो मनात गुरूंच्या चरणांचे ध्यान करतो आणि आत्म्यात त्यांचे चिंतन करतो. तो स्वतःचा त्याग करतो आणि नेहमी शरण राहतो; तो गुरूंशिवाय दुसऱ्याला ओळखत नाही. नानक म्हणतो, ऐका, हे संतांनो, असा शीख गुरूशी समोरासमोर होतो.
श्लोक 22
जर कोणी गुरूपासून दूर जातो, तर सद्गुरूशिवाय त्याला मुक्ती मिळत नाही. मुक्ती इतर कोठूनही मिळत नाही—विवेकी लोकांना विचारा. तो भ्रमात अनेक जन्म भटकतो; सद्गुरूशिवाय मुक्ती मिळत नाही. जेव्हा सद्गुरू शब्द प्रकट करतो तेव्हा तो पुन्हा गुरूच्या चरणांशी चिकटून मुक्ती मिळवतो. नानक म्हणतो, विचार करून पहा: सद्गुरूशिवाय मुक्ती मिळत नाही.
श्लोक 23
या, हे सद्गुरूच्या प्रिय शीखांनो, सत्य शब्द गा. गुरूचा शब्द गा—शब्द सर्व शब्दांमध्ये सर्वोच्च आहे. ज्यांच्यावर प्रभु आपली कृपा आणि दया प्रदान करतो—शब्द त्यांच्या हृदयात वसतो. अमृत प्या, नेहमी प्रभूच्या प्रेमात राहा आणि जगाचा आधार असलेल्या प्रभूचे ध्यान करा. नानक म्हणतो, नेहमी हा सत्य शब्द गा.
श्लोक 24
सद्गुरूशिवाय इतर सर्व शब्द खोटे आहेत. सद्गुरूशिवाय शब्द खोटा आहे—इतर शब्द खोटे आहेत. जे बोलतात ते खोटे आहेत, जे ऐकतात ते खोटे आहेत, आणि त्यांची उच्चारणे खोटी आहेत. ते दररोज जिभेने 'हरि हरि' म्हणतात, पण ते काय म्हणतात हे त्यांना माहीत नाही. त्यांची मने मायेने चोरली गेली आहेत, आणि ते फक्त इच्छेने प्रेरित होऊन बोलतात. नानक म्हणतो, सद्गुरूशिवाय इतर सर्व शब्द खोटे आहेत.
श्लोक 25
गुरूचा शब्द हा रत्न आहे, सोन्यात जडलेला हिरा आहे. शब्द हा रत्न आहे; जेव्हा मन त्यास जोडले जाते, तेव्हा ते प्रभूशी एकरूप होते. मन शब्दाशी एकरूप होते आणि सत्य पुरुष प्रेम भरतो. तो स्वतः हिरा आणि रत्न आहे; तो एकटाच समज प्रदान करतो. नानक म्हणतो, शब्द हा रत्न आहे, सोन्यात जडलेला हिरा आहे.
श्लोक 26
निर्मात्याने स्वतः शिव आणि शक्ती निर्माण केली, आणि स्वतःच आपली आज्ञा चालवतो. तो आज्ञा चालवतो आणि स्वतः पाहतो; तो दुर्मिळ गुरमुखाला समजावतो. त्यांचे बंध तुटतात, ते मुक्त होतात, आणि ते शब्द मनात विराजमान करतात. ज्याला प्रभु गुरमुख करतो—तो एकटाच एकाशी आपले प्रेम जोडतो. नानक म्हणतो, निर्माता स्वतः आपली आज्ञा चालवतो आणि एकाला समजावतो.
श्लोक 27
लोक स्मृती आणि शास्त्रांमध्ये सद्गुण आणि दोष यांचा विचार करतात, पण ते सार जाणत नाहीत. गुरूशिवाय सार ओळखता येत नाही. जग त्रिगुणांच्या भ्रमात झोपले आहे; झोपेतच जीवनाची रात्र जाते. गुरुकृपेने ते नम्र जीव जागृत होतात, ज्यांच्या मनात प्रभू वास करतो आणि जे अमृतवाणी बोलतात. नानक म्हणतात, जो प्रभूच्या प्रेमात नेहमी रममाण असतो आणि ज्याची जीवनरात्र जागृतावस्थेत जाते, तो सार प्राप्त करतो.
श्लोक 28
ज्याने तुला आईच्या उदरात पोषण दिले—त्याला मनातून का विसरतोस? अग्नीतही अन्न पाठवणाऱ्या अशा महान दात्याला मनातून का विसरतोस? ज्याला प्रभू आपले प्रेम देतो, त्याला काहीही हानी पोहोचवू शकत नाही. तो स्वतः प्रेम देतो; गुरमुख म्हणून आपण ते नेहमी जपले पाहिजे. नानक म्हणतात, अशा महान दात्याला मनातून का विसरतोस?
श्लोक 29
जसे उदरात अग्नी असतो, तसे बाहेर माया आहे. माया आणि अग्नी सारखेच आहेत—निर्मात्याने हा खेळ रचला आहे. जेव्हा त्याला आवडले, तेव्हा आत्मा जन्माला आला, आणि कुटुंब आनंददायी होते. प्रभूचे प्रेम हरवले, आणि इच्छा दाबू लागली; मायेचा नशा पसरला. ही माया प्रभूला विसरायला लावते, द्वैताविषयी आसक्ती आणि प्रेम निर्माण करते. नानक म्हणतात, गुरुकृपेने, जे प्रभूच्या प्रेमात आसक्त आहेत, त्यांना माया आतच सापडते.
श्लोक 30
प्रभू स्वतः अमूल्य आहे; त्याला विकत घेता येत नाही. त्याला कोणीही विकत घेऊ शकत नाही; लोक व्यर्थ विलाप करतात. जर असा खरा गुरू भेटला, तर त्याला आपले शीर अर्पण कर, आणि आतला अहंकार निघून जातो. आत्मा ज्याचा आहे त्याच्यात विलीन होतो, आणि प्रभू मनात वास करतो. प्रभू स्वतः अमूल्य आहे; धन्य ते, नानक, ज्यांच्या मांडीवर प्रभू आहे.
श्लोक 31
प्रभू माझे भांडवल आहे, आणि माझे मन व्यापारी आहे. प्रभू माझे भांडवल आहे, आणि माझे मन व्यापारी आहे; हे भांडवल मी सच्च्या गुरूकडून शिकलो. हृदयातून सतत हरि, हरि यांचे ध्यान कर, आणि दिवसेंदिवस नफा मिळव. ही संपत्ती ज्यांच्यावर प्रभू स्वतः प्रसन्न असतो, त्यांना मिळते. नानक म्हणतात, प्रभू माझे भांडवल आहे, आणि माझे मन व्यापारी झाले आहे.
श्लोक 32
हे जीभ, तू इतर चवींमध्ये गुंतली आहेस, आणि तुझी तहान भागत नाही. प्रभूचे सार प्राप्त होईपर्यंत इतर कोणत्याही मार्गाने तहान भागत नाही. जेव्हा प्रभूचे सार प्राप्त होऊन त्याची चव घेतली जाते, तेव्हा तहान पुन्हा उत्पन्न होत नाही. हे प्रभूचे सार कृपेने मिळते, जेव्हा सच्चा गुरू भेटतो. नानक म्हणतात, प्रभू मनात वास करतो तेव्हा इतर सर्व चवी विसरल्या जातात.
श्लोक 33
हे माझ्या शरीरा, प्रभूने तुझ्यामध्ये दिव्य प्रकाश ठेवला, आणि मग तू जगात आलास. प्रभूने तुझ्यामध्ये दिव्य प्रकाश ठेवला, आणि मग तू जगात आलास. प्रभू स्वतः आई आहे, स्वतः वडील आहे; त्याने आत्मा निर्माण केला आणि जग प्रकट केले. गुरुकृपेने, मी समजलो, आणि मग खेळ प्रकट झाला; खेळ माझ्या डोळ्यांसमोर आला. नानक म्हणतात, निर्मात्याने विश्व रचले; त्याने तुझ्यामध्ये प्रकाश ठेवला, आणि मग तू जगात आलास.
श्लोक 34
प्रभूच्या आगमनाची वार्ता ऐकून माझे मन आनंदाने भरले आहे. हे मित्रांनो, प्रभूचे लग्नगीत गा; माझे घर आणि वाडा सजले आहेत. हे मित्रांनो, नेहमी प्रभूचे लग्नगीत गा; दुःख आणि वेदना तुम्हाला स्पर्श करत नाहीत. गुरूच्या चरणी लीन होऊन, दिवस धन्य होतात, आणि मला माझा प्रियतम दिसतो. अनाहत नाद गुरूच्या शब्दाद्वारे जाणवतो; मी प्रभूच्या नामात आणि सारात रमतो. नानक म्हणतात, प्रभू स्वतः मला भेटला, जो सर्व कारणांचा योग्य आहे.
श्लोक 35
हे माझ्या शरीरा, या जगात आल्यावर तू कोणती कृत्ये केली? हे शरीरा, जगात आल्यापासून तू कोणती कृत्ये केली? तू तुला निर्माण करणाऱ्या प्रभूला मनात स्थान दिले नाहीस. गुरुकृपेने, प्रभू मनात वास करतो; मला पूर्वनियोजित ते प्राप्त झाले. नानक म्हणतात, हे शरीर मान्य आहे जर त्याने आपले चैतन्य सच्च्या गुरूवर केंद्रित केले.
श्लोक 36
हे माझ्या डोळ्यांनो, प्रभूने तुमच्यामध्ये प्रकाश ठेवला आहे; प्रभूशिवाय दुसऱ्याला पाहू नका. प्रभूशिवाय दुसऱ्याला पाहू नका; तुमच्या दृष्टीने प्रभूलाच पाहा. हे विषारी जग जे तुम्ही पाहता ते प्रभूचेच रूप आहे; प्रभूचे रूप तुमच्या डोळ्यांसमोर दिसते. गुरुकृपेने, मी समजतो आणि पाहतो की प्रभू एकटाच सर्वत्र आहे; प्रभूशिवाय दुसरे काही नाही. नानक म्हणतात, हे डोळे आंधळे होते, पण सच्चा गुरू भेटल्यावर त्यांना दिव्य दृष्टी मिळाली.
श्लोक 37
हे माझ्या कानांनो, तुम्ही सत्य ऐकण्यासाठी निर्माण केले गेला. तुम्ही सत्य ऐकण्यासाठी निर्माण केले गेला आणि शरीरात ठेवले गेला; सत्य शब्द ऐका. ते ऐकून, मन आणि शरीर हिरवेगार होते, आणि जीभ प्रभूच्या सारात रमते. सत्य प्रभू अवर्णनीय आणि अद्भुत आहे; त्याची स्थिती वर्णन करता येत नाही. नानक म्हणतात, अमृतमय नाम ऐका आणि पवित्र व्हा; तुम्ही सत्य ऐकण्यासाठी निर्माण झाला.
श्लोक 38
प्रिय प्रभूने शरीराच्या गुहेत आत्मा ठेवला आणि वायूचे वाद्य वाजवले. त्याने वायूचे वाद्य वाजवले, नऊ दारे प्रकट केली, आणि दहावे दार लपवले. गुरूच्या दारात, प्रेमाने, तो काहींना दहावे दार प्रकट करतो. अगणित रूपे, नाम, आणि नऊ निधी आहेत; त्याची मर्यादा सापडत नाही. नानक म्हणतात, प्रिय प्रभूने शरीराच्या गुहेत आत्मा ठेवला आणि वायूचे वाद्य वाजवले.
श्लोक 39
सत्य घरात हे खरे स्तुतिगीत गा. सत्य घरात स्तुतिगीत गा, जेथे सत्य पुरुष नेहमी ध्यानात असतो. तू सत्याचे ध्यान करतोस जेव्हा तुला आवडते; तू गुरमुखांना समज देतोस. हे सत्य सर्वांचा स्वामी आहे; ज्याला तो देतो, तो प्राप्त करतो. नानक म्हणतात, सत्य घरात खरे स्तुतिगीत गा.
श्लोक 40
हे महाभाग्यवानांनो, आनंदाचे गीत ऐका; तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या आहेत. तुम्ही परमेश्वर प्रभूचा शोध लावला; तुमचे सर्व दुःख निघून गेले. वेदना, रोग आणि क्लेश सोडून गेले; सत्य शब्द ऐकू आला. संत आणि मित्र आनंदित आहेत, सच्च्या गुरूद्वारे प्रभूला ओळखून. जे ऐकतात ते पवित्र होतात, जे बोलतात ते पवित्र आहेत; सच्चा गुरू सर्वत्र व्याप्त आहे. नानक प्रार्थना करतो, गुरूच्या चरणी लीन होऊन, अनाहत तुरे गाजतात.
श्लोक 41
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
आनंद साहिब हे शीख धर्माच्या पवित्र ग्रंथ, गुरू ग्रंथ साहिबमधील एक प्रमुख रचना आहे, जी राग रामकली संगीत पद्धतीत लिहिली गेली आहे. पारंपरिकपणे शीख समारंभांच्या शेवटी, ज्यात विवाह (आनंद कारज) आणि इतर उत्सवांचा समावेश आहे, ते म्हटले जाते. 'आनंद' या शब्दाचा अर्थ आनंद आहे, आणि हा भजन देवाच्या भक्ती आणि गुरूच्या मार्गदर्शनामुळे उद्भवणारा गाढ आंतरिक आनंद आणि परिपूर्णता वर्णन करतो.
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचयिता
हा स्तोत्र, आनंद साहिब (अर्थ 'आनंदाचे गीत'), गुरू अमरदास यांनी, तिसरे शीख गुरू (१४७९-१५७४ इसवी सन), रचला. हा शीख परंपरेतील पाच बाणी (दैनिक प्रार्थना) पैकी एक आहे आणि आनंदाच्या प्रसंगी पठण केला जातो.
रचना
या रचनेत राग रामकली मध्ये ४० पौऱ्या (श्लोक) आहेत, हे गुरू ग्रंथ साहिबमधील संगीत चौकट आहे. प्रत्येक पौरी 'कहो नानक' (नानक असे म्हणतात) या स्वाक्षरी ओळीने संपते, जी ती गुरू परंपरेशी जोडते.
मुख्य विषय
मध्य संदेश म्हणजे सतगुरू (खरे गुरू) भेटल्याने मिळणारा आध्यात्मिक आनंद (आनंद). मजकूर मनाला दिव्य नामात (नाम) मग्न राहण्यास मार्गदर्शन करतो, जे दुःख दूर करते आणि शाश्वत शांती आणते.
वापर
पौरी ४० (शेवटची) बहुतेकदा गुरुद्वार्यांमध्ये शीख अर्दास (औपचारिक प्रार्थना) समाप्त करण्यासाठी आणि लग्न, नामकरण विधी यांसारख्या समारंभात पठण केली जाते, सामूहिक कृतज्ञता आणि आनंदाचा क्षण चिन्हांकित करते.
मुख्य प्रतिमा
स्तोत्र समृद्ध रूपके वापरते: मानवी शरीर 'गुफा' म्हणून, दैवी दागिने बनवणारा म्हणून, आणि मन व्यापारी म्हणून. हे बाह्य विधींपेक्षा आंतरिक शुद्धतेवर भर देते, प्रसिद्धपणे सांगते की गुरूवरील प्रेमाशिवाय सर्व कृती रिकाम्या आहेत.
ऐतिहासिक संदर्भ
आनंद साहिब शीख परंपरेतील धार्मिक एकत्रीकरणाच्या काळात रचले गेले. त्याच्या ४० पौऱ्या बहुतेकदा आध्यात्मिक माघार आणि आत्मनिरीक्षणाशी संबंधित ४० दिवसांचे प्रतिबिंब आहेत, शिस्तबद्ध भक्ती आनंदाकडे नेते ही कल्पना दृढ करतात.
