আনন্দু সাহিব (সম্পূর্ণ — ৪০ পৌৰী)

ৰামকলী ৰাগত তৃতীয় মহলাৰ আনন্দ বাণী।

হে মোৰ মা, আনন্দ হৈছে, মই সতগুৰুক পাইছোঁ। সতগুৰুক শান্তিৰে পাই মোৰ মনত জয়ধ্বনি বাজিছে। ৰত্নৰূপী ৰাগ আৰু পৰিবাৰবৰ্গ সুন্দৰী হৈ শবদ গাবলৈ আহিছে। যিসকলে হৰিৰ শবদ মনত বাস কৰাইছে, তেওঁলোকে সেই শবদ গাওক। নানকে কৈছে, মই সতগুৰুক পাই আনন্দিত হৈছোঁ। (১)

হে মোৰ মন, তুমি সদায় হৰিৰ সৈতে থাকা। হে মোৰ মন, হৰিৰ সৈতে থাকিলে সকলো দুখ পাহৰি যোৱা যায়। তেওঁ তোমাক স্বীকাৰ কৰিব আৰু তোমাৰ সকলো কাৰ্য সফল কৰিব। সকলো কথাতে সমৰ্থ স্বামী, তেওঁক কিয় মনৰ পৰা পাহৰা? নানকে কৈছে, হে মোৰ মন, সদায় হৰিৰ সৈতে থাকা। (২)

হে সত্য স্বামী, তোমাৰ ঘৰত কি নাই? তোমাৰ ঘৰত সকলো আছে, যাক তুমি দিয়া সেয়ে পায়। সদায় তোমাৰ স্তুতি আৰু প্ৰশংসা কৰি নাম মনত বাস কৰা। যাৰ মনত নাম বাস কৰে, তেওঁৰ বহু শবদ বাজে। নানকে কৈছে, হে সত্য স্বামী, তোমাৰ ঘৰত কি নাই? (৩)

সত্য নাম মোৰ আধাৰ। সত্য নাম মোৰ আধাৰ, যাৰ দ্বাৰা সকলো ভোক নাশ হৈছে। শান্তি আৰু সুখ কৰি মনত আহি বাস কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা সকলো ইচ্ছা পূৰ্ণ হৈছে। মই সদায় গুৰুৰ ওচৰত কুৰবান, যিজনে এই মহত্ত্ব প্ৰদান কৰিছে। নানকে কৈছে, হে সন্তসকল, শুনা, শবদত প্ৰেম ৰাখা। সত্য নাম মোৰ আধাৰ। (৪)

সেই ভাগ্যশালী ঘৰত পাঁচ শবদ বাজে। ভাগ্যশালী ঘৰত শবদ বাজে, যি ঘৰত কলা ধাৰণ কৰা হৈছে। পাঁচ দূতক তোমাৰ বশ কৰা হৈছে, মৃত্যুৰূপী কণ্টক বিনাশ কৰা হৈছে। ধুৰিৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা যিসকলে পাইছে, তেওঁলোকে হৰিৰ নামত লাগিছে। নানকে কৈছে, সেই ঘৰত সুখ হৈছে, য'ত অনহদ শবদ বাজে। (৫)

সত্য লিৱ বিনা দেহ নিমানী। লিৱ বিনা দেহ নিমানী, কি কৰিব বিচাৰী? তোমাৰ বিনা কোনো সমৰ্থ নাই, হে বনবাৰী, কৃপা কৰা। এইটোৰ বাহিৰে আন কোনো ঠাই নাই, শবদত লাগি শোভিত হয়। নানকে কৈছে, লিৱ বিনা কি কৰিব বিচাৰী? (৬)

সকলোৱে আনন্দ, আনন্দ কয়, কিন্তু আনন্দ গুৰুৰ পৰা জানিব পাৰি। গুৰুৰ পৰা সদা আনন্দ জানিব পাৰি, যেতিয়া প্ৰিয়ই কৃপা কৰে। কৃপা কৰি পাপ কাটে, জ্ঞানৰ অঞ্জন প্ৰয়োগ কৰে। যাৰ অন্তৰৰ মোহ ভাগিছে, তেওঁৰ শবদ সত্যে শোভিত কৰিছে। নানকে কৈছে, এই আনন্দ, আনন্দ গুৰুৰ পৰা জানিব পাৰি। (৭)

হে বাবা, যাক তুমি দিয়া, সেই জনেই পায়। তুমি যাক দিয়া সেয়ে পায়, আন কি কৰিব বিচাৰী? কিছুমান ভ্ৰমত ভুলি দহ দিশে ফুৰে, কিছুমান নামত লাগি শোভিত হয়। গুৰুৰ প্ৰসাদত মন নিৰ্মল হয়, যাৰ ভাণা ভাল লাগে। নানকে কৈছে, হে প্ৰিয়, যাক তুমি দিয়া, সেই জনেই পায়। (৮)

আহা, হে প্ৰিয় সন্তসকল, অকথ্যৰ কাহিনী কৰা। অকথ্যৰ কাহিনী কৰা, কোন দুৱাৰেৰে পোৱা যায়? তনু, মন, ধন সকলো গুৰুক সমৰ্পণ কৰি, হুকুম মানিলে পোৱা যায়। গুৰুৰ হুকুম মানি সত্য বাণী গোৱা। নানকে কৈছে, হে সন্তসকল, শুনা, অকথ্য কাহিনী কওক। (৯)

হে চঞ্চল মন, চতুৰাই কাৰোৱেই পোৱা নাই। চতুৰাই কাৰোৱেই পোৱা নাই, হে মোৰ মন, শুনা। এই মোহনী মায়াই যি এই ভ্ৰমত ভুলাইছে। মায়া মোহনী তেওঁ সৃষ্টি কৰিছে, যিয়ে ঠগৌলী প্ৰয়োগ কৰিছে। যাৰ ওচৰত মই কুৰবান, যিয়ে মিঠা মোহ লগাইছে। নানকে কৈছে, হে চঞ্চল মন, চতুৰাই কাৰোৱেই পোৱা নাই। (১০)

হে প্ৰিয় মন, তুমি সদায় সত্যক স্মৰণ কৰা। তুমি যি কুটুম্ব দেখিছা, সেয়া তোমাৰ লগত নাযায়। তোমাৰ লগত নাযায়, তেওঁৰ লগত কিয় চিত লগোৱা? এনে কাম কেতিয়াও নকৰিবা, যাৰ অন্তত পশ্চাতাপ হয়। সতগুৰুৰ উপদেশ শুনি, সেয়া তোমাৰ লগত হয়। নানকে কৈছে, হে প্ৰিয় মন, তুমি সদায় সত্যক স্মৰণ কৰা। (১১)

হে অগম, অগোচৰ, তোমাৰ অন্ত পোৱা নাযায়। তোমাৰ অন্ত কাৰোৱেই পোৱা নাই, তুমি নিজে নিজক জানা। সকলো জীৱ-জন্তু তোমাৰ খেল, কোনে কি কৈ দেখুৱাব পাৰে? তুমিয়েই কওঁতা, তুমিয়েই চোৱাঁ, তুমিয়েই জগত সৃষ্টি কৰিছা। নানকে কৈছে, তুমি সদা অগম, তোমাৰ অন্ত পোৱা নাযায়। (১২)

দেৱতা, নৰ, মুনি, জনে অমৃত খোজে, সেই অমৃত গুৰুৰ পৰা পায়। গুৰুৱে কৃপা কৰি অমৃত পোৱা যায়, সত্য মনত বাস কৰে। সকলো জীৱ-জন্তু তুমি সৃষ্টি কৰিছা, কিছুমান দেখি স্পৰ্শ কৰিবলৈ আহে। লোভ, লোভ, অহংকাৰ নাশ হয়, সতগুৰু ভাল লাগে। নানকে কৈছে, যাৰ ওপৰত তুমি নিজে সন্তুষ্ট, তেওঁ গুৰুৰ পৰা অমৃত পায়। (১৩)

ভক্তৰ চল নিৰালী। ভক্তৰ চল নিৰালী, বিখম পথত চলিব লাগে। লোভ, লোভ, অহংকাৰ ত্যাগ কৰি, তৃষ্ণা বহুত নকৈ কথা ক'ব লাগে। খনিয়ত তীক্ষ্ণ, ভালত নিকা, এই পথত যাব লাগে। গুৰুৰ প্ৰসাদত যিয়ে আপোন ত্যাগ কৰিছে, হৰিৰ বাসনা সমাৱিষ্ট হৈছে। নানকে কৈছে, ভক্তৰ চল যুগে যুগে নিৰালী। (১৪)

হে স্বামী, তুমি যেনেকৈ চলোৱা, তেনেকৈ চলোঁ, তোমাৰ গুণৰ আন কি জানো? তুমি যেনেকৈ চলোৱা, তেনেকৈ চলোঁ, যিসকলক পথত পেলোৱা। কৃপা কৰি যিসকলক নামত লগোৱা, তেওঁলোকে সদা হৰি হৰি ধ্যান কৰে। যাক নিজৰ কথা শুনোৱা, তেওঁ গুৰুদ্বাৰত সুখ পায়। নানকে কৈছে, হে সত্য স্বামী, তোমাৰ ইচ্ছামতে চলোৱা। (১৫)

এই সুন্দৰ শবদ সোহিলা। সতগুৰুৱে সুন্দৰ শবদ সদা সোহিলা শুনাইছে। যাৰ ধুৰুৰ পৰা লিখি আহিছে, তেওঁৰ মনত বাস কৰিছে। কিছুমান বহু কথা কৰি ফুৰে, কথাই কথাই কাৰোৱেই পোৱা নাই। নানকে কৈছে, সতগুৰুৱে শবদ সোহিলা শুনাইছে। (১৬)

সেই জনা পৱিত্ৰ হয়, যিয়ে হৰি ধ্যান কৰে। হৰি ধ্যান কৰি পৱিত্ৰ হয়, গুৰুমুখী যিয়ে ধ্যান কৰে। মাতা, পিতা, কুটুম্ব সহিতে পৱিত্ৰ, সকলো সংগতি পৱিত্ৰ। কওঁতা পৱিত্ৰ, শুনোঁতা পৱিত্ৰ, সেই পৱিত্ৰ যিয়ে মনত বাস কৰাইছে। নানকে কৈছে, সেই পৱিত্ৰ যিয়ে গুৰুমুখী হৈ হৰি হৰি ধ্যান কৰে। (১৭)

কৰ্মৰ দ্বাৰা সহজ উৎপন্ন নহয়, সহজ বিনা সংশয় নাযায়। সংশয় নাযায় কোনো সংযমত, কৰ্ম কৰি থাকিলেও। সংশয়ত জীৱ মলিন হয়, কোন সংযমেৰে ধোৱা যায়? মন ধোৱা, শবদত লাগা, হৰিৰ লগত চিত লগাই থাকা। নানকে কৈছে, গুৰুৰ প্ৰসাদত সহজ উৎপন্ন হয়, এই সংশয় এনেকৈ যায়। (১৮)

অন্তৰত মলিন, বাহিৰত নিৰ্মল। বাহিৰত নিৰ্মল, অন্তৰত মলিন, তেওঁলোকে জন্ম জুৱাত হাৰিছে। এই তৃষ্ণা ডাঙৰ ৰোগ লাগিছে, মৃত্যু মনৰ পৰা পাহৰিছে। বেদত নাম উত্তম, সেয়া শুনা নাই, ভূতৰ দৰে ফুৰে। নানকে কৈছে, যিয়ে সত্য ত্যাগ কৰি মিছাত লাগিছে, তেওঁলোকে জন্ম জুৱাত হাৰিছে। (১৯)

অন্তৰত নিৰ্মল, বাহিৰত নিৰ্মল। বাহিৰত নিৰ্মল, অন্তৰত নিৰ্মল, সতগুৰুৰ পৰা কৰণী কৰা। মিছাৰ সোৱাদ পোৱা নাযায়, মনসা সত্যত সমাৱিষ্ট হয়। যিয়ে ৰত্ন জন্ম খটাইছে, তেওঁলোক ভাল বণিজাৰে। নানকে কৈছে, যাৰ মন নিৰ্মল, তেওঁ সদা গুৰুৰ লগত থাকে। (২০)

যদি কোনো শিষ্য গুৰুৰ সন্মুখ হয়। সন্মুখ হ'লে কোনো শিষ্য অন্তৰত গুৰুৰ লগত থাকে। গুৰুৰ চৰণ হৃদয়ত ধ্যান কৰে, অন্তৰ আত্মাত স্মৰণ কৰে। আপোন ত্যাগ কৰি সদা পৰণয়ত থাকে, গুৰু বিনা আন কোনো নাজানে। নানকে কৈছে, হে সন্তসকল, শুনা, সেই শিষ্য সন্মুখ হয়। (২১)

যদি কোনো গুৰুৰ পৰা বিমুখ হয়, সতগুৰু বিনা মুক্তি নাপায়। মুক্তি নাপায় আন ঠাইত কোনো, বিবেকীজনক সুধি চোৱা। অনেক যোনিত ভ্ৰমি আহে, সতগুৰু বিনা মুক্তি নাপায়। পুনৰ মুক্তি পায় চৰণত লাগি, সতগুৰুৱে শবদ শুনায়। নানকে কৈছে, বিচাৰি চোৱা, সতগুৰু বিনা মুক্তি নাপায়। (২২)

আহা, হে সতগুৰুৰ প্ৰিয় শিষ্যসকল, সত্য বাণী গোৱা। গুৰুৰ বাণী গোৱা, বাণীৰ শিৰত বাণী। যাৰ ওপৰত নজৰ কৰ্ম হয়, হৃদয়ত তেওঁলোকৰ সমাৱিষ্ট হয়। অমৃত পিয়ো, সদা হৰি ৰংগত থাকা, সাৰিগপাণিক জপা। নানকে কৈছে, সদা এই সত্য বাণী গোৱা। (২৩)

সতগুৰু বিনা আন বাণী কচি। সতগুৰু বিনা আন বাণী কচি। কওঁতা কচে, শুনোঁতা কচে, কচি কথা কৈ দেখুৱায়। হৰি হৰি নিত্য ৰসনাৰে কৰে, কোৱা কথা একো নাজানে। যাৰ চিত মায়াই হৰি লৈছে, তেওঁলোকে বোলনত পৰি ৰৱানী হয়। নানকে কৈছে, সতগুৰু বিনা আন বাণী কচি। (২৪)

গুৰুৰ শবদ ৰত্ন, হীৰা, যাৰ জড়াউ হয়। শবদ ৰত্ন, যাৰ লগত মন লাগে, এই সমাৱ হয়। শবদৰ সৈতে মন মিলিছে, সত্যে প্ৰেম লগাইছে। আপুনি হীৰা, আপুনি ৰত্ন, যাক বুজায় দিয়ে। নানকে কৈছে, শবদ ৰত্ন, হীৰা, যাৰ জড়াউ হয়। (২৫)

শিৱ শক্তি আপুনি সৃষ্টি কৰি, কৰ্তা আপুনি হুকুম চলায়। হুকুম চলায় আপুনি চায়, গুৰুমুখীক কাৰোবাক বুজায়। বন্ধন তোৰে, মুক্ত হয়, শবদ মনত বাস কৰায়। গুৰুমুখী যাক আপুনি কৰে, তেওঁ একৰ লগত লিৱ লগায়। নানকে কৈছে, আপুনি কৰ্তা, আপুনি হুকুম বুজায়। (২৬)

স্মৃতি, শাস্ত্ৰ, পুণ্য-পাপ বিচাৰ কৰে, কিন্তু তত্ত্বৰ সাৰ নাজানে। গুৰু বিনা তত্ত্বৰ সাৰ নাজানে। তিনিগুণী সংসাৰ ভ্ৰমি শুইছে, শুই ৰাতি পাৰ হৈছে। গুৰুৰ কৃপাত সেই জন জাগে, যাৰ হৰি মনত বাস কৰে, তেওঁ অমৃত বাণী কয়। নানকে কৈছে, সেই তত্ত্ব পায়, যাৰ অনদিন হৰি লিৱ লাগে, জাগি ৰাতি পাৰ হয়। (২৭)

মাতৃৰ উদৰত প্ৰতিপাল কৰে, তেওঁক কিয় মনৰ পৰা পাহৰো? এনে ডাঙৰ দাতাক কিয় পাহৰো, যিয়ে অগ্নিত আহাৰ পৌঁচায়? তেওঁক কোনো পোহ নোৱাৰে, যাক নিজৰ লিৱ লগায়। নিজৰ লিৱ আপুনি লগায়, গুৰুমুখী সদা স্মৰণ কৰিব লাগে। নানকে কৈছে, এনে ডাঙৰ দাতাক কিয় মনৰ পৰা পাহৰো? (২৮)

যেনেকৈ উদৰত অগ্নি, তেনেকৈ বাহিৰত মায়া। মায়া অগ্নি সকলো একে, কৰ্তাই খেল ৰচিছে। যেতিয়া তেওঁৰ ইচ্ছা, তেতিয়া জন্মিছে, পৰিবাৰত ভাল লাগিছে। লিৱ ছুটিছে, তৃষ্ণা লাগিছে, মায়াই অমৰ চলাইছে। এই মায়া যাৰ দ্বাৰা হৰি বিসৰে, মোহ উপজে, দ্বিতীয় প্ৰেম লগায়। নানকে কৈছে, গুৰুৰ প্ৰসাদত যাৰ লিৱ লাগিছে, তেওঁ মায়াৰ মাজতে মায়া পাইছে। (২৯)

হৰি আপুনি অমূল্য, মূল্যেৰে পোৱা নাযায়। মূল্যেৰে পোৱা নাযায় কাৰো ওচৰত, লোক বিললাই থাকে। এনে সতগুৰু যদি মিলে, তেওঁৰ ওচৰত শিৰ সমৰ্পণ কৰা উচিত, ভিতৰৰ পৰা আপোন যায়। যাৰ জীৱ, তেওঁৰ লগত মিলি থাকে, হৰি মনত আহি বাস কৰে। হৰি আপুনি অমূল্য, তেওঁলোকৰ ভাগ্য, হে নানক, যিয়ে হৰি পলাই পায়। (৩০)

হৰি মোৰ ৰাসি, মন বণিজাৰা। হৰি মোৰ ৰাসি, মন বণিজাৰা, সতগুৰুৰ পৰা ৰাসি জানি। হৰি হৰি নিত্য জীৱহে জপা, লাভ খটোৱা দিহাৰী। এই ধন তেওঁলোকক মিলিছে, যাৰ হৰি আপুনি ভাণা। নানকে কৈছে, হৰি মোৰ ৰাসি, মন বণিজাৰা হৈছে। (৩১)

হে ৰসনা, তুমি আন ৰসত ৰাচি থাকি, তোমাৰ পিয়াস নাযায়। পিয়াস নাযায় আন ক'তো, যেতিয়ালৈকে হৰি ৰস পলাই নাপায়। হৰি ৰস পাই পলাই পিয়ে, হৰি ৰসত পুনৰ তৃষ্ণা নালাগে। এই হৰি ৰস কৰ্মীৰে পোৱা যায়, সতগুৰু মিলে যেতিয়া আহে। নানকে কৈছে, আন সকলো ৰস বিসৰে, যেতিয়া হৰি মনত আহি বাস কৰে। (৩২)

হে মোৰ শৰীৰ, হৰিয়ে তোমাত জ্যোতি ৰাখিছিল, তেতিয়া তুমি জগতত আহিছা। হৰিয়ে জ্যোতি ৰাখিছিল তোমাত, তেতিয়া তুমি জগতত আহিছা। হৰি আপুনি মাতা, আপুনি পিতা, যিয়ে জীৱ সৃষ্টি কৰি জগত দেখুৱাইছে। গুৰুৰ প্ৰসাদত বুজিছা, তেতিয়া চলিত হৈছে, চলিত নজৰত আহিছে। নানকে কৈছে, সৃষ্টিৰ মূল ৰচিছে, জ্যোতি ৰাখিছিল, তেতিয়া তুমি জগতত আহিছা। (৩৩)

মনত চাও হৈছে, প্ৰভুৰ আগমন শুনি। হে সখী, হৰি মঙ্গল গোৱা, গৃহ মন্দিৰ বনিছে। হে সখী, হৰি মঙ্গল নিত্য গোৱা, শোক দুখ নাপায়। গুৰু চৰণ লাগিছে, দিন শুভ হৈছে, নিজৰ প্ৰিয় দেখা যায়। অনহত বাণী গুৰু শবদে জানি, হৰি নাম, হৰি ৰস ভোগ কৰা। নানকে কৈছে, প্ৰভু আপুনি মিলিছে, যি কৰণ কাৰণ যোগ্য। (৩৪)

হে মোৰ শৰীৰ, এই জগতত আহি কি কৰ্ম কৰিছা? হে শৰীৰ, তুমি জগতত আহি কি কৰ্ম কৰিছা? যি হৰিয়ে তোমাৰ ৰচন ৰচিছে, সেই হৰি মনত বাস কৰা নাই। গুৰুৰ প্ৰসাদত হৰি মনত বাস কৰিছে, পূৰ্বৰ লিখা পাইছে। নানকে কৈছে, এই শৰীৰ পৰৱান হৈছে, যিয়ে সতগুৰুৰ লগত চিত লগাইছে। (৩৫)

হে মোৰ চকু, হৰিয়ে তোমাত জ্যোতি ধৰিছে, হৰি বিনা আন একো নেদেখিবা। হৰি বিনা আন একো নেদেখিবা, নজৰেৰে হৰি নিহালি কৰা। এই বিষ সংসাৰ তুমি দেখিছা, এই হৰিৰ ৰূপ, হৰি ৰূপ নজৰত আহিছে। গুৰুৰ প্ৰসাদত বুজিছা, যেতিয়া দেখোঁ, হৰি এক, হৰি বিনা আন কোনো নাই। নানকে কৈছে, এই চকু অন্ধ, সতগুৰু মিলিলে দিব দৃষ্টি হয়। (৩৬)

হে মোৰ কাণ, সত্য শুনিবলৈ পঠোৱা হৈছে। সত্য শুনিবলৈ পঠোৱা হৈছে, শৰীৰত লগাই, সত্য বাণী শুনা। যাৰ শুনি মন-তন হৰিয়াইছে, ৰসনা ৰসত সমাৱিষ্ট হৈছে। সত্য অলখ বিড়াণী, তাৰ গতি কোৱা নাযায়। নানকে কৈছে, অমৃত নাম শুনা, পৱিত্ৰ হোৱা, সত্য শুনিবলৈ পঠোৱা হৈছে। (৩৭)

হৰি জীৱক গুহা ভিতৰত ৰাখি, বায়ুৰূপী বাজা বজাইছে। বাজা বজাইছে, পবন নৱ দুৱাৰ প্ৰকট কৰিছে, দশম গুপ্ত ৰাখিছে। গুৰুদ্বাৰত ভাৱনা লগাই, কাৰোবাক দশম দুৱাৰ দেখুৱাইছে। তাত অনেক ৰূপ, নাম, নৱ নিধি, তাৰ অন্ত পোৱা নাযায়। নানকে কৈছে, হৰি প্ৰিয়ই জীৱক গুহা ভিতৰত ৰাখি, বায়ুৰূপী বাজা বজাইছে। (৩৮)

এই সত্য সোহিলা সত্য ঘৰত গোৱা। সত্য ঘৰত সোহিলা গোৱা, য'ত সদা সত্য ধ্যান কৰা। সত্য ধ্যান কৰা যেতিয়া তোমাৰ ভাল লাগে, গুৰুমুখী যিসকলক বুজোৱা। এই সত্য সকলোৰে খসম, যাক বখছে সেই জন পায়। নানকে কৈছে, সত্য সোহিলা সত্য ঘৰত গোৱা। (৩৯)

হে মহাভাগীসকল, আনন্দ শুনা, সকলো মনোৰথ পূৰ্ণ হৈছে। পৰব্ৰহ্ম প্ৰভু পোৱা গৈছে, সকলো বিষূৰে নাশ হৈছে। দুখ, ৰোগ, সন্তাপ নাশ হৈছে, সত্য বাণী শুনি। সন্ত সাজন সৰস হৈছে, পূৰ্ণ গুৰুৰ পৰা জানি। শুনোঁতা পুণীত, কওঁতা পৱিত্ৰ, সতগুৰু ভৰপূৰ ৰহিছে। নানকে বিনতি কৰে, গুৰু চৰণ লাগিছে, অনহত তুৰী বাজিছে। (৪০) (১)