Bharat Devotion
Embroidered artwork for करुणामन्त्रः: ॐ मणि पद्मे हूँ: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

करुणामन्त्रः

ॐ मणि पद्मे हूँ

करुणामन्त्रः

ॐ मणि पद्मे हूँ

अवलोकितेश्वरबोधिसत्त्वस्य षडक्षरी पवित्र मन्त्रः, तिब्बतीबौद्धधर्मे सर्वाधिकं पठ्यमानेषु मन्त्रेषु।

पद्यानि

अों म णि पद्मे हूँ
Om Mani Padme Hum

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ

Best Time (Muhurta)

ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च

Sacred Offerings

घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्

पृष्ठभूमिः

ॐ मणि पद्मे हूँ इति महायानबौद्धपरम्परायाः षडक्षरमन्त्रः, विशेषतः तिब्बतीबौद्धधर्मे केन्द्रीयः। परम्परया ध्यानार्थं प्रार्थनार्थं वा पठ्यते, प्राय: मालया सह। अयं मन्त्रः अवलोकितेश्वरबोधिसत्त्वेन (करुणामूर्तिना) सम्बद्धः, आशीर्वादाय चिकित्सायै आध्यात्मिकविकासाय च गीयते। अस्य उत्पत्तिः अत्यन्त प्राचीना, करण्डव्यूहसूत्रादिषु बौद्धग्रन्थेषु दृश्यते, वर्तमानेऽपि विश्वे बहुभिः बौद्धैः दैनिकाभ्यासः अस्ति। चीनबौद्धविधिमत्तायां इयं ग्रन्थः ताइशो सं. १०५० इति सूचितं वर्तते।

ज्ञातव्य-विशेषः

उत्पत्तिः

— ओं मणि पद्मे हूं इति मन्त्रः तिब्बतदेशीयबौद्धधर्मे अत्यन्तपूजितेषु मन्त्रेषु अन्यतमः, करुणाया बोधिसत्त्वेन अवलोकितेश्वरेण सह सम्बद्धः। अस्य उत्पत्तिः भारते ख्रीष्टाब्दचतुर्थशताब्द्यां समीपे अभवत्, पश्चाच्च तिब्बतनेपालमङ्गोलियादेशेषु बौद्धसाधनायाः केन्द्रभूतः अभवत्।

वर्णानां अर्थः

— षण्णां वर्णानां प्रत्येकस्य विशिष्टः अर्थः अस्ति: ओं इति साधकस्य अशुद्धं शरीरं वाचं मनश्च प्रतिनिधित्वं करोति; म इति अहङ्कारं शोधयति; नि इति ईर्ष्यां शोधयति; पद् इति अज्ञानं शोधयति; मे इति आसक्तिं शोधयति; हूं इति द्वेषं शोधयति। ते मिलित्वा नकारात्मकभावनाः परिष्कृत्य बोधिं प्रति नयन्ति।

वाक्यस्य प्रतीकात्मकता

— 'मणि' इति रत्नं, 'पद्मे' इति पद्मम्। अयं वाक्यांशः प्रायेण 'पद्मे रत्नम्' इति व्याख्यायते, यः प्रज्ञाकरुणयोः एकत्वं प्रतीकयति। रत्नं करुणां प्रतिनिधित्वं करोति, पद्मं प्रज्ञाम्, तयोः समन्वयात् बोधिर्जायते इति दर्शयति।

अभ्यासः लाभाश्च

— अस्य मन्त्रस्य जपः प्रयुतशः बौद्धानां मध्ये मुख्यः अभ्यासः अस्ति। स ध्यानाय प्रार्थनाय रक्षणाय च उपयुज्यते। भक्ताः मन्यन्ते यत् स्मृतिपूर्वकं जपः कर्म शुद्धयति, शान्तिं जनयति, अवलोकितेश्वरस्य आशीर्वादान् आवाहयति, दैनन्दिनजीवने करुणाप्रज्ञे वर्धयितुं साहाय्यं करोति।

सांस्कृतिकं महत्त्वम्

— अयं मन्त्रः हिमालयप्रदेशे प्रार्थनाचक्रेषु ध्वजेषु शिलासु च दृश्यते। दलाईलामा अवलोकितेश्वरस्य अवतारः मन्यते, स च प्रायेण अस्य मन्त्रस्य आन्तरिकशान्तिपरोपकारपोषणे सामर्थ्यं प्रतिपादयति, येन स धर्मसीमातीतः करुणायाः सार्वभौमिकः प्रतीकः भवति।

Avalokiteshvara सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Avalokiteshvara

Avalokiteshvara सर्वं पश्यतु →

बौद्धधर्मःतः अधिकम्

सर्वं पश्यत