චන්දනබාලා

චන්දනබාලාගේ කතාව ජෛන සම්ප්‍රදායේ බොහෝ ප්‍රචලිත කථාන්තරයකි. ඇය චම්පා නගරයේ රජ කෙනෙකුගේ දියණිය ලෙස උපත ලැබුවාය. ඇගේ මුල් නම වසුමතී හෝ විශාලා වැනි නම් වලින් හැඳින්වෙන බව සමහර ප්‍රභවයන් සඳහන් කරයි. කුඩා කල සිටම ඇය ධාර්මික ගුණාංග වලින් පිරිපුන් විය. නමුත් ඇගේ පියා වන රජු රාජ්‍යයේ සතුරන් සමඟ යුද්ධයකදී පරාජයට පත්විය. සතුරු රජු නගරය අල්ලාගත් විට, කුමරිය සහ ඇගේ පවුලේ අය වහලුන් ලෙස විකුණනු ලැබීය. මෙම සිදුවීම ඇගේ ජීවිතයේ විශාල වෙනසක් ඇති කළේය.

වහල්භාවයට විකුණනු ලැබූ පසු, ඇය ධනවත් වෙළෙන්දෙකු වන ධන්නා වෙත විකුණන ලදී. ධන්නා ඇයට නව නමක් ලබා දුන්නේය: චන්දනබාලා, එහි අර්ථය 'සඳුන් සුවඳැති තරුණිය' යන්නයි. ඇය ඉතා ලස්සන හා බුද්ධිමත් වූවාය. නමුත් ඇයට බොහෝ දුක් විඳීමට සිදු විය. ඇය බොහෝ විට බඩගින්නේ සිටි අතර, ඇඳුම් පැළඳුම් නොමැතිව සිටියාය. ඇයට බර වැඩ කිරීමට සිදු විය. නමුත් ඇය කිසි විටෙකත් තම ධාර්මික ගුණාංග අත් නොහැරියාය. ඇය සැමවිටම සත්‍යය කතා කළාය, කිසිවෙකුට රිදවූයේ නැත, තමාට හැකි පමණින් අනුන්ට උපකාර කළාය.

එක් දිනක්, මහාවීර ස්වාමීන් (ජෛන ආගමේ 24 වන තීර්ථංකර) චන්දනබාලා සිටි නගරයට පැමිණිය. ඔහු භික්ෂාචාරය සඳහා ගමන් කරමින් සිටියහ. චන්දනබාලා ඔහුව දුටු විට, ඇය තුළ ගැඹුරු ගරුවක් ඇති විය. ඇය ඔහුට ආහාර පුද කිරීමට අවශ්ය විය. නමුත් ඇය වහලෙකු වූ බැවින් ඇයට ආහාර ලබා ගැනීමට අපහසු විය. ඇය තම ස්වාමියාගේ නිවසට ගොස් පාන් කැබැල්ලක් ඉල්ලා සිටියාය. නමුත් ස්වාමියා ඇයට දුන්නේ පරණ, අපතේ යන ආහාර පමණි. ඇය එය ලැජ්ජාවෙන් හා බියෙන් මහාවීර ස්වාමීන්ට පිළිගැන්වූවාය. මහාවීර ස්වාමීන් එය පිළිගෙන ආහාරයට ගත්තේ ඉතා ප්‍රීතියෙන් හා ගෞරවයෙනි.

මෙම සිදුවීම චන්දනබාලාගේ ජීවිතය වෙනස් කළේය. මහාවීර ස්වාමීන් ඇයට දේශනා කළේ ධර්මය හා අධ්‍යාත්මික ජීවිතය ගැනය. ඇය එය අවබෝධ කරගෙන ඉතා ගැඹුරින් පිළිගත්තාය. පසුව, ඇය ජෛන භික්ෂුණියක් වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියාය. මහාවීර ස්වාමීන් ඇයව පළමු කාන්තා ශ්‍රාවිකාව (භික්ෂුණිය) ලෙස පිළිගත්තේය. මෙය ජෛන ඉතිහාසයේ ඉතා වැදගත් අවස්ථාවකි. චන්දනබාලා පසුව භික්ෂුණී සංඝයාගේ ප්‍රධානියා (ගණිනී) බවට පත් විය. ඇය බොහෝ කාන්තාවන්ට ආදර්ශයක් විය.

චන්දනබාලාගේ කතාව ජෛන සම්ප්‍රදායේ විවිධ ප්‍රභවයන්හි සඳහන් වේ. ඇතැම් කථාන්තර වල ඇයට 'වසුමතී' හෝ 'ප්‍රියදර්ශනා' වැනි නම් ලබා දී ඇත. ඇය වහල්භාවයට විකුණනු ලැබූ ආකාරය පිළිබඳ විස්තර ද ප්‍රභවයෙන් ප්‍රභවයට වෙනස් විය හැකිය. සමහර කථාන්තර වල ඇය විකුණනු ලැබුවේ ඇගේ පියාගේ මරණයෙන් පසුව බවත්, තවත් සමහරක ඇය රජු විසින්ම විකුණනු ලැබූ බවත් සඳහන් වේ. නමුත් ප්‍රධාන කතාව සෑම විටම එකම අර්ථයක් ගෙන එයි: දුක් විඳීමෙන් පසු ධාර්මික ජීවිතයක් තුළින් ඉහළ තත්වයකට පත්වීම.

චන්දනබාලාගේ ජීවිත කතාව අදටත් ජෛන භක්තිකයන්ට ආශ්වාදයක් ලබා දෙයි. ඇය පෙන්වා දෙන්නේ ඕනෑම තත්වයක් තුළ සිටියත්, කෙනෙකුට ධර්මය අනුගමනය කළ හැකි බවත්, ඉවසීම හා භක්තිය තුළින් ඉහළම අධ්‍යාත්මික තත්වයට පත්විය හැකි බවත්ය. ඇය සැබෑ ආදර්ශයක් ලෙස සැලකේ: වහල්භාවයෙන් නිදහසට, දුකෙන් සැපට, අඥානත්වයෙන් ප්‍රඥාවට මග පෙන්වන කතාවකි.