Bharat Devotion
Embroidered artwork for วีจิกกชาดก: เหล็กในแมงป่องกับมิตรหน้าไหว้หลังหลอก: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

วีจิกกชาดก

เหล็กในแมงป่องกับมิตรหน้าไหว้หลังหลอก

เมื่อคนเดินทางผู้ไม่ระวังตัวถูกแมงป่องที่ซ่อนอยู่ใต้ใบไม้หอมต่อยเอา พระโพธิสัตว์จึงเตือนว่า คนทรยศที่แสร้งทำเป็นอ่อนหวานแต่ซ่อนความประทุษร้ายไว้ภายใน ก็เปรียบดั่งแมงป่องพิษที่แฝงตัวอยู่ใต้กลีบดอกไม้อันหอมกรุ่น

ณ ชายป่าแห่งหนึ่งนอกนครพาราณสี พระโพธิสัตว์บำเพ็ญพรตเป็นดาบสผู้ทรงปัญญา บ่ายวันหนึ่ง ชายพเนจรผู้เหน็ดเหนื่อยจากการเดินทางได้แวะพักผ่อนใต้ร่มไม้ใหญ่ เขาเห็นกองใบไม้แห้งและดอกจำปาที่ร่วงหล่นส่งกลิ่นหอมอบอวล จึงเอื้อมมือเปล่าเข้าไปกอบใบไม้หมายจะทำเป็นหมอนหนุนนอน

ทว่า ภายใต้กองดอกไม้หอมนั้น มีแมงป่องช้างตัวดำมะเมื่อมพิษร้ายซ่อนตัวอยู่ เมื่อถูกรบกวน มันจึงยกหางชูเหล็กในอันแหลมคมแทงเข้าไปที่นิ้วหัวแม่มือของชายผู้นั้นอย่างจัง พิษร้ายแล่นพล่านเข้าสู่กระแสเลือดทำให้ชายผู้นั้นร้องลั่นด้วยความเจ็บปวดทรมานและเหงื่อกาฬไหลท่วมตัว

พระโพธิสัตว์เดินผ่านมาพบเข้า จึงรีบเข้าไปช่วยเหลือ นำสมุนไพรมาพอกถอนพิษจนอาการทุเลาลง เมื่อความเจ็บปวดบรรเทา พระโพธิสัตว์จึงได้แสดงธรรมสั่งสอนฝูงชนที่มาชุมนุมว่า 'ท่านทั้งหลายจงดูบทเรียนในวันนี้เถิด สิ่งของบางอย่างภายนอกดูน่ารื่นรมย์และมีกลิ่นหอมชวนดม แต่เนื้อแท้ภายในกลับซ่อนพิษร้ายถึงตายไว้ฉันใด มิตรเทียมในโลกนี้ก็ฉันนั้น พึงระวังคนหน้าไหว้หลังหลอกที่ปากปราศรัยน้ำใจเชือดคอ เบื้องหน้ายิ้มแย้มหวานหู แต่เบื้องหลังกลับซ่อนความอิจฉาริษยาและความทรยศหักหลังไว้ดั่งเหล็กในแมงป่อง ผู้มีปัญญาจึงต้องพิจารณาคนให้ถ่องแท้ อย่าหลงเชื่อเพียงเสน่ห์ภายนอก มิฉะนั้นจะต้องเจ็บปวดเพราะพิษที่ซ่อนอยู่'

รู้หรือไม่?

นี่คือนิทานสอนธรรมเกี่ยวกับการแยกแยะและมิตรเทียม มิใช่ชาดกที่มีลำดับเลขในพระไตรปิฎกบาลี (เรื่องแมงป่องและมิตรหลอกลวงแบบนี้ไม่พบที่ชาดกเลขที่ 244 หรือเลขอื่นใดในการลำดับเลขแบบมาตรฐานฟอสบุล/โคเวลล์) แต่สะท้อนถึงคำสอนแท้จริงของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับมิตรเทียม (มิตตปฏิรูปก์) ในสิงคาลกสูตร (ทีฆนิกาย สูตรที่ 31)

ใช้อุปมาทางธรรมชาติที่คมคายเรื่องแมงป่องพิษร้ายที่แอบซ่อนอยู่ใต้กลีบดอกจำปาอันหอมหวล

เน้นย้ำถึงความจำเป็นของการใช้ปัญญาไตร่ตรองอย่างรอบคอบในการคบหาสมาคมกับผู้คน

แสดงให้เห็นถึงบทบาทของพระโพธิสัตว์ในฐานะผู้เยียวยาบาดแผลทางกายก่อนจะแสดงธรรมรักษาใจ

สอดคล้องกับพุทธสุภาษิตโบราณเรื่อง 'หม้อใส่ยาพิษที่มีน้ำผึ้งฉาบไว้ที่ปาก'

เรียกดูตามหัวข้อ

บทสวดและสรรเสริญแด่ Buddha

Buddha

ดูทั้งหมดของ Buddha →

More from बौद्ध धर्म