অনাত্তা

বৌদ্ধ শিক্ষাৰ পৱিত্ৰ পটভূমিত, অনাত্তা—যাক প্ৰায়ে 'অনাত্মা' বুলি অনুবাদ কৰা হয়—অনিত্য (অস্থায়িত্ব) আৰু দুক্খ (দুখ)-ৰ সৈতে অস্তিত্বৰ তিনিটা লক্ষণৰ অন্যতম হিচাপে থিয় দিছে। যদিও বহু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাই মানৱ দেহত এক চিৰন্তন সাৰসত্তা বা আত্মালৈ আঙুলিয়ায়, তথাপিও বুদ্ধদেৱে এক উগ্ৰভাৱে মুক্তিদাতা সত্য প্ৰকাশ কৰিছিল: আমি যাক এক কঠিন, স্থায়ী 'মই' বুলি অনুভৱ কৰোঁ, সেয়া আচলতে স্কন্ধ নামেৰে পৰিচিত পাঁচটা স্কন্ধৰ এটা তৰল পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া হে। এই স্কন্ধসমূহ—ৰূপ, বেদনা, সংজ্ঞী, সংস্কার, আৰু বিজ্ঞান—নিৰন্তৰ পৰিৱৰ্তনশীল অৱস্থাত আছে, প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে উৎপন্ন হৈছে আৰু বিলীন হৈছে। অনাত্তাক বুজি পোৱা মানে কোনো নাস্তিকতা বা নিৰাশাত ডুব যোৱা নহয়, বৰঞ্চ অহংকাৰজনিত পৃথকতাৰ গধুৰ ভ্ৰমৰ পৰা জাগি উঠা হে। যেতিয়া আমি কোনো অনমনীয় পৰিচয়ক আঁকোৱালি ধৰাৰ পৰা বিৰত থাকোঁ, তখন মনৰ উত্তাল তৰংগবোৰ শান্ত হ’বলৈ ধৰে, আৰু হৃদয়ে সকলো জীৱৰ প্ৰতি সীমাহীন কৰুণাত মুকলি হৈ পৰে। মহাজাগতিক ক্ৰমত, অনাত্তাই আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে সকলো পৰিঘটনা মৌলিকভাৱে পৰস্পৰ সংযুক্ত আৰু প্ৰতীত্যসমুৎপন্ন। ব্ৰহ্মাণ্ডত স্বত্বৰ কোনো বিচ্ছিন্ন দ্বীপ নাই; বৰঞ্চ অস্তিত্ব হৈছে কাৰণ আৰু অৱস্থাৰ এক অন্তহীন, সুৰীয়া নৃত্য। যেনেকৈ নদীখন কোনো স্থিৰ সত্তা নহ’বলৈ কেৱল পানীৰ এক অবিৰত প্ৰবাহহে, তেনেকৈ মানৱ জীৱন হৈছে শৰীৰ আৰু মনৰ এক গতিশীল অবিচ্ছিন্ন ধাৰা। এই সত্যটোক গভীৰভাৱে অনুভৱ কৰি, আধ্যাত্মিকভাৱে পৰিপক্ক সাধকে 'মোৰ' আৰু 'মই'ৰ অহংকাৰ-চালিত বাসনা অতিক্ৰম কৰে। এই উপলব্ধিটোৱে সমস্ত υπαρξιακή (অস্তিত্বগত) দুখৰ মূল কাৰণক বিলীন কৰি দিয়ে, আৰু আগ্ৰহী সাধকক নিৰ্বাণৰ পৰম শান্তিলৈ পথ প্ৰদৰ্শন কৰে, য’ত পৃথক স্বত্বাৰ ভ্ৰমটো অৱশেষত জাগৰণৰ অসীম বিস্তাৰত বিলীন হৈ পৰে।