අනත්ත

බුද්ධාගමික ඉගැන්වීම්වල පූජනීය ජාලයේ, බොහෝ විට ස්වයං-හිස්කම හෝ ආත්ම-හිස්කම ලෙස පරිවර්තනය වන අනත්ත, අනිච්ච, අනියතභාවය, සහ දුක, දුක, සමඟ, පැවැත්මේ ලකුණු තුනෙන් එකක් ලෙස පැවතේ. මෙම ඉගැන්වීම අනත්තලක්ඛණ සූත්‍රයේ, සංයුත්ත නිකාය 22.59, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දෙවන දේශනාවේ, ඔහුගේ ප්‍රථම දේශනාව, ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය, "ධර්ම රෝදය චලනයට ගැනීම" යන අර්ථය ඇති, දින කිහිපයකට පෙර අසා තිබූ එකම තවකාරයින් පස් දෙනාට සාරානාත්හි මුවදෙන උද්‍යානයේ ලබා දුන් දේශනාවේ, රැුකගෙන ඇත. මහාවග්ගයට අනුව, එය අසා පස් දෙනාම අරහත්වයට, සම්පූර්ණයෙන් මුක්තියට, පත් වූ දේශනාව මෙයයි, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සවන් දෙන්නන්ගෙන් කෙනෙකු එම තත්ත්වයට ළඟා වූ ප්‍රථම අවස්ථාව.

බොහෝ ආගමික සම්ප්‍රදායන් මානව ජීවියා තුළ සදාකාලික ස්වභාවයකට හෝ ආත්මයකට පෙන්වන අතර, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුගේ සවන් දෙන්නන්ට, වෙනස් සහ ආශ්චර්යජනක තර්කයක් ලබා දුන් සේක. ඔහු ස්කන්ධ පස, රූපය, වේදනාව, සංඥාව, සංස්කාර, සහ විඤ්ඤාණය, එකින් එකාට ගත්තේය, තවකාරයින් පස් දෙනාට සෘජුව සෑම එකක්ම ස්ථාවර ද අනියත ද යයි ඇසීය. සෑම විටම ඔවුන් එය අනියත බව පිළිතුරු දුන්හ. ඔහු ඉක්බිතිව අනියත සහ දුකට ගෙනයන දෙයක් ආත්මය, මගේ, හෝ මම ලෙස නිවැරදිව හැඳින්විය හැකි ද යන්න ඇසීය. නැවතත් ඔවුන් නැත ලෙස පිළිතුරු දුන්හ. මෙම ප්‍රශ්න-පිළිතුරු ක්‍රමය, සරල ප්‍රකාශයකට වඩා, වැදගත් විය: බුදුරජාණන් වහන්සේ තවකාරයින් පස් දෙනා තම ම අත්දැකීමේ විමර්ශනය තුළින් මෙම නිගමනයට ළඟා විය යුතු බවත්, තම ම අධිකාරිය මත පමණක් නව ධර්මතාවක් පිළිගැනීම වෙනුවට බවත් කැමති විය.

ඔහුගේ තර්කනය නිශ්චිත විය: ස්කන්ධ පසෙන් කිසිවක් සැබවින්ම ස්ථාවර ආත්මයක් නම්, පුද්ගලයෙකුට එය සම්පූර්ණයෙන් අණ කිරීමට හැකි වනු ඇති අතර, එය ඔවුන්ගේ ඉඩිකම්ට විරුද්ධව කිසි විටෙකත් වෙනස් නොවනු ඇත, එහෙත් ශරීරය රෝගාතුර වේ, කවුරුන් හෝ කැමති දේ නොතකා සිත ගැටෙයි. ස්කන්ධ පසෙන් කිසිවකට මෙසේ අණ කළ නොහැකි හෙයින්, ඒවායින් කිසිවක් ආත්මයක් ලෙස සුමුතු නොවේ. රූපයට කිසි විටෙකත් වයස්ගත නොවන්නැයි හෝ රෝගාතුර නොවන්නැයි අණ කළ නොහැකිය; වේදනාවට ප්‍රසන්නව පැවතෙන්නැයි අණ කළ නොහැකිය; සංඥාව, සංස්කාර, සහ විඤ්ඤාණය, කිසි කෙනෙකුට සම්පූර්ණයෙන් පාලනය කළ නොහැකි තත්ත්වයන්ට අනුව වෙනස් වේ, පුද්ගලයෙකු තෝරා නොගත් සහ ශුද්ධ ඉඩිකම් මගින් නැවැත්විය නොහැකි හේතූන්ට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස හටගැනී ගලා යයි. එක් ස්කන්ධයක් පවා සැබවින්ම ආත්මයක් නම්, බුදුරජාණන් වහන්සේ තර්ක කළ සේක, එය තනිවම මෙම අසරණභාවයෙන් නිදහස්ව පැවතෙනු ඇත, සහ කිසිවක් එසේ නැත, එහෙයින් ඔහු ප්‍රථම එකාට පසු නැවතීම වෙනුවට පස මගින්ම ගිය සේක.

අනත්ත වටහාගැනීම නිහිලවාදයට හෝ බලාපොරොත්තු සුන් වීමට ගිලීම නොව, මධ්‍ය වෙන් වූ, වෙනස් නොවන ආත්මයක බරවූ මූලාභාසයෙන් අවදි වීමයි. පුද්ගලයෙකු මෙම ස්කන්ධ පස, වෙනස් වන, වලින් ගොඩනඟන ලද අධික අනන්‍යතාවකට ඇලී සිටීම අත්හරින විට, සිතේ කැළඹිලි ඇලීම සංසිඳීමට පටන්ගනී, එකම මූලාභාසයට පැටලී සිටින වෙනත් ජීවීන් සඳහා කරුණාව වඩා පහසුවෙන් විවෘත වේ. අනත්ත ද ප්‍රායෝගිකයින්ට සියලු ධර්මතාවන් මූලිකව අන්තර් සම්බන්ධ සහ පරායත්තව හටගත් බව සිහිපත් කරයි; විශ්වයේ ආත්මභාවයේ හුදකලා දූපතක් නැත, අනන්ත, පූර්ව-සංස්කරණ කාරණ සහ ඵල ගලාගැනීමක් පමණි. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීමේ ඉතිරි කොටස හරහා ගලා යන එකම පටිච්ච සමුප්පාද ධර්මතාවයයි: කිසිවක් තනිවම, හේතුවකින් තොරව සහ සංස්කරණයකින් තොරව හටගන්නේ නැත, ස්ථාවර ආත්මයක් මෙම දේශනාවට පෙර තවකාරයින් පස් දෙනා උපකල්පනය කළ ආකාරයට සැබවින්ම සැබෑ වීමට හරියටම මෙය, හේතුවකින් තොරව සහ සංස්කරණයකින් තොරව, විය යුතුව තිබෙනු ඇත.

ගංගාවක් එනම් ගංගාව ලෙසම දැක්විය හැකි තනි ස්ථාවර දෙයකට වඩා ජලයේ අඛණ්ඩ ගැලීම මෙන්, මනුෂ්‍ය ජීවිතයක් වෙනස් වන ශරීරයක සහ සිතක ගතික අඛණ්ඩත්වයකි, එක් මොහොතක සිට අනෙකට කිසි විටෙකත් සමාන නොවන, එහෙත් එයට පෙර ආ දෙයින් කිසි විටෙකත් සම්පූර්ණයෙන් වෙන් නොවූ.

මෙම ඉගැන්වීම ප්‍රථමයෙන් ඇසූ තවකාරයින් පස් දෙනාට, අවබෝධය වියුක්ත නොවූයේය. ස්කන්ධ පසෙන් කිසිවක් ආත්මයක් විය නොහැකි ඇයි දැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ විස්තර කර අවසන් වූ විට, ඔවුන්ගේ සිත් එම ස්ථානයේම ඇලීමෙන් නිදහස් විය, ඔවුන් එකට අරහත්වයට ළඟා විය, බුදුරජාණන් වහන්සේ තමාට ඔබ්බින් කළ ප්‍රථම බෝධිසම්පන්න ශිෂ්‍ය ප්‍රජාව බවට පත් වී, සතිපට්ඨාන සූත්‍රයම සටහන් කරයි. ඔවුන්ගේ මුක්තිය පසුව අනුගමනය කළ සෑම කෙනෙකුටම ආදර්ශය බවට පත් විය: මෙම සත්‍යය ගැඹුරින් වටහාගැනීම තුළින්, ප්‍රායෝගිකයා අහංකාරයෙන් ගෙනයන "මගේ" සහ "මම" ග්‍රහණයට ඔබ්බට ගමන් කරයි, එය පැවැත්මීය දුකේම මූලය දිය කරන බව බුද්ධාගමික ඉගැන්වීම සලකයි. පසුකාලීන බුද්ධාගමික විවරණ මෙම දේශනාව ප්‍රථම එකෙන් වියෝ කළ නොහැකි ලෙස සලකයි. ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය සාමාන්‍ය වදන්වලින් ආර්ය සත්‍ය සතර සහ දුකේ යථාර්ථය ස්ථාපිත කළේය. අනත්තලක්ඛණ සූත්‍රය ඉක්බිතිව දුක් විඳින බවට පෙනෙන ආත්මයට, පුද්ගලයෙකු සංහිඳිත කරන කොටස් අතරින් කිසි තැනකවත් සොයාගත නොහැකි ඇයි දැයි නිශ්චිත විශ්ලේෂණයක් ලබා දුන්නේය.

මෙම අවබෝධයෙන් මාර්ගෝපදේශ ලබා, අවංක ප්‍රායෝගිකයා වියෝ වූ ආත්මයේ මූලාභාසය අවසානයේ හිස්කමකට නොව, එම මුවදෙන උද්‍යානයේ එක දේශනාව අවසන් වීමටවත් පෙර තවකාරයින් පස් දෙනාම ළඟා වූ බව කියනු ලබන පැහැදිලිකමකට විලීන වන නිබ්බානයේ උසස් සාමය දෙසට ගමන් කරයි. අනත්ත, බුදුරජාණන් වහන්සේ තම සවන් දෙන්නන් පස් දෙනා සාරානාත්හි ප්‍රථමයෙන් ගෙනයෑම ආකාරයටම, හුදු පිළිගැනීමක් සඳහා ධර්මතාවක් ලෙස නොව, ස්කන්ධයෙන් ස්කන්ධයට, තමාටම තහවුරු කරගත යුතු විචාරශීලීත්වයක් ලෙස ඉගැන්වේ. පසුකාලීන සියවස්වල භාවනා ගුරුවරු මෙම එකම තහවුරු කිරීම වටා සම්පූර්ණ ප්‍රායෝගිකත්ව ක්‍රමයන් ගොඩනඟා ගත්හ. අනත්ත ගැන වියුක්තව තර්ක කිරීම වෙනුවට, සංවේදනාව, සංඥාව, සහ සිතුවිල්ල සෘජුව හටගැනීම සහ ගලා යෑම නරඹන ලෙස ශිෂ්‍යයින්ගෙන් ඉඩ ඉල්ලනු ලැබේ. මේ ආකාරයට, එක් වාඩි වීමකින් තවකාරයින් පස් දෙනාව නිදහස් කළ විචාරශීලීත්වය, වෙනත් අයට ක්‍රමයෙන් පැමිණිය හැකිය, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රථමයෙන් මුවදෙන උද්‍යානයේ නම් කළ හරියටම එකම ස්කන්ධ පසට ස්ථිර අවධානයක් තුළින්.