බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසාන දින සහ පරිනිබ්බානය

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසාන දින පිළිබඳ කථාව, පාලි ත්‍රිපිටකයේ දීඝ නිකායේ දහසයවන දේශනාව වන මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ කතා කර ඇත, එහි ඔහුගේ මරණයට මඟ පාදපු සිද්ධීන් සටහන් කරයි. මෙම විස්තරයට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ තම අවසාන ගමන ආරම්භ කළ විට වයස 80 ක් වූ අතර වසර 45 ක් තවම ඉගැන්වූ සේක. ඔහු තම සමීප ශිෂ්‍යයා වූ ආනන්ද සමඟ උතුරු ඉන්දියාවේ නගර සහ ගම්මාන හරහා ගමන් කර, තම අවසාන ඉගැන්වීම් ලබා දී, එන දේට තම අනුගාමිකයින් සූදානම් කළ සේක. ඔහු ජීවිතයේ මෙයට පෙර ආනන්දට පැවසූ, ආධ්‍යාත්මික බලයේ පාද සතර වඩවාගත් ඕනෑම කෙනෙකුට, ඇසුවහොත්, ඉල්ලුවහොත් සම්පූර්ණ ආයුකාලයක් ජීවත් විය හැකි බවයි. ආනන්ද එම ඉල්ලීම තුන් වරක් කිරීමට අසමත් වූ විට, එම අවස්ථාව ගෙවී ගියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධියේ රාත්‍රියේ සිට ඔහුට විරුද්ධ වී තිබූ පැටලවුම්කාරයා වූ මාර, දැන් ඔහුගේ ඉගැන්වීම ගෙනයන ප්‍රතිසංධියෙන් මිදීම වූ, අවසාන නිබ්බානයට පිවිසෙන ලෙස ඉඩ ඉල්ලා ඉදිරියට ආවේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ එකඟ වී, මාස තුනකින් ඔහු එසේ කරන බව ප්‍රකාශ කළ සේක. මාර්ගයේදී ඔහු පාවා ගම්මානයේ විවේක ගත් විට, ඔහුගේ ශරීරය දැන් අසමත් වෙමින් ඇති බවත් මෙම ගමන ඔහුගේ අවසාන ගමන වනු ඇති බවත් ආනන්දට පැහැදිලිව පැවසූ සේක.

පාවායේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ චුන්ද නම් ලෝහ ශිල්පියෙකුගේ නිවසේ සුකරමද්දව නම් ආහාරයක් ලබා ගත් සේක. මෙම වදන තවමත් විශාරදයින් අතර විවාදයට ලක් වේ: සමහරු එය මෘදු ඌරු මාංස ලෙස කියවන අතර, අනෙක් අය ඌරන් විසින් අනුභව කරන බෑමගම්, ලණ ලණක්, හෝ දඬින මුල් වර්ගයක් ලෙස කියවති. බුදුරජාණන් වහන්සේ එය අනුභව කර, ඉතිරි කොටස මවීම සඳහා ආනන්දට පැවසූ සේක, එය තව කිසි කෙනෙකුට හානියක් කරන්නේ නැති බව දැනගෙන. ක්ෂණිකවම දරුණු රෝගාබාධය ඇති විය, එහෙත් ඔහු ඉවසීමෙන් පාගමනින් තම ගමන දිගටම කරගෙන ගියේය, කුශිනාරාවට ළඟා වීමට අධිෂ්ඨාන කර ගෙන. ඔහු පසුව ආනන්දට පැවසූ සේක, චුන්ද කිසි පසුතැවිල්ලක් දැක්විය යුතු නැති බව, සම්පූර්ණ බෝධියට හෝ අවසාන නිබ්බානයට ළංවීමට සූදානම් කෙනෙකුට ලබා දෙන ආහාරයක් ඉන් පසුව කුමක් සිදු වුවද මහත් පුණ්‍යයක් ගෙනදෙන බවත්, චුන්දගේ තෑග්ග කිසි විටෙකත් දී ඇති වඩාත් පුණ්‍යවත් ආහාර අතර සිහිපත් කළ යුතු බවත්.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්දගෙන් කුශිනාරාවට ළඟින් ඇති සල් ගස් වනයක විවේක ස්ථානයක් සූදානම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි සේක. එහි, ශ්‍රේෂ්ඨ සල් ගස් දෙකක් අතර, ඔහු තම දකුණු පැත්ත මත, හිස උතුරට, පාද දකුණට, දැනට සිංහ ඉරියව්ව ලෙස හඳුන්වන ඉරියව්වක වාඩි විය. සූත්‍රයට අනුව, ගස් කාලය නොවූ විට ම මල් පිපී ඔහුගේ ශරීරය මල් වලින් වැසූ බව කියනු ලැබේ, එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්දට පැවසූ සේක, අනුගාමිකයෙකු ඔහුට ලබා දිය හැකි සැබෑම ගෞරවය මල් නොව ධර්මයම ප්‍රායෝගික කිරීම බවයි.

ඔහුගේ අවසාන ඉගැන්වීම්වල, බුදුරජාණන් වහන්සේ රැුස්ව සිටි තම ශිෂ්‍යයින්ට පැවසූ සේක, "තමාටම දූපත් වන්න, තමාටම සරණ වන්න, බාහිර සරණක් නොසොයමින්; ධර්මය ඔබගේ දූපත ලෙස, ධර්මය ඔබගේ සරණ ලෙස, වෙනත් සරණක් නොසොයමින්." ඔහුගේ මරණයෙන් පසු ඔවුන් මෙහෙයවීම සඳහා තනි උරුමක්කාරයෙකු නොසිටිනු ඇති බවත්, ඔහු දැනටමත් ඉගැන්වූ ධර්මය සහ විනය ඔවුන්ගේ ගුරුවරයා ඒ වෙනුවට වනු ඇති බවත් ඔහු විස්තර කළ සේක. ඔහු ඔවුන්ට තමාගේ සහ ඔහු ඔවුන්ට පෙන්වූ සත්‍යයෙන් පිටතින් සරණක් නොසොයන ලෙසත්, වෙනත් බාහිර අධිකාරියකට වඩා තමන්ගේම විනයගත ප්‍රයත්නය විශ්වාස කරන ලෙසත් ඉඩ ඇරිය සේක. ආනන්ද, දුකින් යටපත් වී, හඬන්නට ඉවතට ගියේය, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුව ඇරයුම් කර, උපත ලැබූ සහ හැඩගැසුණ සියලු දේ, කෙතරම් ප්‍රිය කළේ වුවද, අවසානයේ වියෝ විය යුතු බවත්, රැුකගත නොහැකි දෙයක් ගැන ශෝකය දුකට දුක පමණක් එකතු කරන බවත් මෘදුව සිහිපත් කර දුන් සේක.

බුදුරජාණන් වහන්සේ රැුස්ව සිටි තම ශිෂ්‍යයින්ගෙන් අවසාන වරක් ඔහුගේ ඉගැන්වීම ගැන ඔවුන්ට කිසි සැකයක් හෝ ප්‍රශ්නයක් තිබේදැයි ඇසූ සේක. සියල්ලෝම නිහඬව සිටියහ. ඔහු ඉක්බිතිව තම අවසාන වදන් කතා කළ සේක: "සංඛත සියල්ල අනියතයි. අප්‍රමාදව වෙහෙසෙන්න." ඒ සමඟ, ඔහු භාවනාමය ග්‍රහණයේ අදියර එකින් එකාට පසුකර පරිනිබ්බානයට, ප්‍රතිසංධියේ චක්‍රයෙන් අවසාන සහ සම්පූර්ණ මුක්තියට, පිවිසි සේක.

දාහයෙන් පසු, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතූන් තම ම ජනයා වෙනුවෙන් ඉල්ලා සිටීමට කැමති වූ ජාතීන් අටක නායකයින් අතර මතභේදයක් ඇති විය: කුශිනාරාවේ සහ පාවායේ මල්ලාවන්, කපිලවස්තුවේ ශාක්‍යවරු, වේසාලියේ ලිච්ඡවීහු, රාමගාමයේ කෝලීයාවන්, අල්ලකප්පයේ බුලීයාවන්, වේඨදීපයේ බ්‍රාහ්මණයෙකු, සහ මගධයේ අජාතසත්තු රජු. රැුස්වීමේ සිටි දෝණ නම් බ්‍රාහ්මණයෙකු, බුදුරජාණන් වහන්සේගේම ඉවසීම පිළිබඳ ඉගැන්වීම ඔහුගේ ශේෂ දේ ගැන ගැටුම අනුකූල නොවන බවට යෝජනා කර, ධාතූන් තමාම බෙදීමට ඉදිරිපත් විය.

මිනුම් බඳුනක් භාවිතයෙන්, ඔහු ධාතූන් සමාන කොටස් අටකට බෙදා, ඉල්ලුම්කරුවන් සෑම කෙනෙකුටම එකක්, සහ බඳුන තමාටම තබා ගත්තේය. සෑම පාර්ශවයක්ම තම කොටස නිවසට ගෙන එයට ළඟින් ස්තූපයක් ඉදි කළේය: ධාතූන් සඳහා ස්තූප අට, දෝණගේ බඳුන සඳහා නව වැන්න, සහ දාහ ගින්නේ අළු සඳහා දහවන්න. මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ භෞතික ශේෂ, ඔහුගේම ඉගැන්වීම මෙන්ම, එක් ස්ථානයක නොතබා, ඔහු තම ජීවිත කාලය ඇවිද ගත් සම්පූර්ණ දේශය පුරා ගෞරවයට ගෙන යන ලෙස, බාහිරට ගෙනගියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මරණය ගැන ඇසූ භික්ෂූන් අතර, ජීවිතයේ පසුව පැවිදි වූ, සුභද්ද නම් වයෝවෘද්ධ භික්ෂුවක් විය. ශෝකයට වඩා, ඔහු රැුස්වීමට පැවසීය, ඔවුන් දැන් සුමිතව හෝ සුමිත නොවූ හැසිරීම් ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නිරතුරු නිවැරදි කිරීම්වලින් නිදහස් වී ඇති බව. වයෝවෘද්ධ මහාකාශ්‍යප, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මරණයෙන් මෙතරම් ඉක්මනින් එවැනි නොසැලකිලිමත් වදන් පැතිර ඉගැන්වීම දූෂිත කළ හැකි බවට කනස්සල්ලට පත් වී, වයෝවෘද්ධ භික්ෂූන් එකතු කර ඔවුන් එකට ධර්මය සහ විනය පාරායණය කරවීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය, එවිට එකඟ වූ එක් අනුවාදයක් වරදට විරුද්ධව සිටිනු ඇත. මෙම රැුස්වීම ප්‍රථම බෞද්ධ සංගීතිය ලෙස හැඳින්විය, පරිනිබ්බානයෙන් ටික කලකට පසු රාජගහයේ පවත්වන ලද, එය ඉක්බිතිව සියවස් ගණනාවක් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම රැුකගත් දිගු වාචික සහ ලිඛිත සම්ප්‍රේෂණය ආරම්භ කළේය.