බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපත

හිමාලයේ පාමුල පිහිටි පුරාණ කපිලවස්තු රාජ්‍යයේ, ශුද්ධෝදන රජු සහ ඔහුගේ ආලෝකවත් බිසව මායා වාසය කළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපතේ මෙම විස්තරය වඩාත් සම්පූර්ණයෙන් රැුකගෙන ඇත්තේ, කවි අශ්වඝෝෂ විසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමු සියවසේ ලියන ලද බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වීරකාව්‍ය චරිතාපදානයක් වූ බුද්ධචරිතයෙහි (1වන පරිච්ඡේදයේ). ඔවුහු භක්තිමත් යුවලක් වූහ, නමුත් ඔවුන්ගේ සතුට අසම්පූර්ණ විය, ඔවුනට දරුවෙකු නොතිබූ හෙයින්. එක් රාත්‍රියක, මාතා මායා නිදාගෙන සිටියදී, ඇයට අසාමාන්‍ය ස්පෂ්ටතාවක් ඇති සිහිනයක් ඇති විය. ඇගේ සිහිනයේ, හිම වැසුණ කඳුරකට සමාන දීප්තිමත් ශ්‍රේෂ්ඨ සුදු ඇතෙකු, ස්වර්ගයෙන් පහතට, ඇගේ පැත්තක් එහි දොඹ වලින් මෘදුව ස්පර්ශ කළේය. සිහිනය එතරම් බලවත් සහ ශාන්ත වූ හෙයින් ඇය ගැඹුරු සාමයක් සහ ආශ්චර්යයක් දැනිමෙන් නැඟිට්ටාය. ඇය තම සැමියාට පැවසූ විට, ඔවුන් දෙදෙනාම මෙය මහත් වාසනාවක ලකුණක් ලෙස හැඟුණි, සැබවින්ම, ටික කලකට පසු, රැජිණ තමන් දරුවෙකු රැුඳී සිටින බව දැන ගත්තාය.

ඇගේ කාලය ළංවෙමින් තිබූ විට, මාතා මායා, සම්ප්‍රදායට අනුව, දේවදහ හි තම මාපියන්ගේ නිවස වෙත ගමන් කිරීමට ආශා කළාය. මාර්ගයේදී, ඇය මල් පිපෙන සල් ගස්වලින් පුරවූ උද්‍යානයක් වූ ලුම්බිණි නම් අලංකාර උයනේ නැවතුණාය. වාතය සුවඳවත් වී, කුරුල්ලෝ මිහිරිව ගායනා කළහ. ඇය සල් ගසක අතු ඇල්ලීමට දෑත දිගු කළ විට, ඇයට ප්‍රසූති වදනාව දැනී ගියේය. එහි, එම සාමකාමී සහ ස්වභාවික පරිසරයේ, ඇය පුතෙකුට උපත දුන්නාය. බොහෝ විස්තරවල, උපත ආශ්චර්යමත් සහ වේදනාවක් නැති වූ අතර, නව උපන් කුමරුවා ක්ෂණිකව පියවර හතක් ගත් බවත්, ඔහුගේ පාදවල යටින් නෙළුම් මල් පිපී ගිය බවත්, මෙය තම අවසාන ජීවිතය වනු ඇති බව ප්‍රකාශ කළ බවත් කියනු ලැබේ. දරුවාට සිද්ධාර්ථ යන නම ලබා දෙන ලදී, එහි අර්ථය "ඉලක්කය සපුරා ගත් තැනැත්තා" හෝ "ප්‍රාර්ථනාව සම්පූර්ණ වූවා" යනුයි.

කුමරුවාගේ උපත ගැන ප්‍රවෘත්තිය ඉක්මනින් පැතිර, රාජ්‍යය සතුටින් පිරුණි. ශුද්ධෝදන රජු, ප්‍රීතියෙන්, ටික දිනකට පසු පවත්වන ලද නම තැබීමේ උත්සවය සඳහා ආස්ථානයේ ප්‍රාඥ පුරුෂයින් සහ පූජකයින් ආරාධනා කළේය. ඔවුන් පූජනීය චාරිත්‍රයන් ඉටු කර, දරුවාට විධිමතව සිද්ධාර්ථ යන නම ලබා දුන්හ. රජු දරුවාගේ අනාගතය පුරෝකථනය කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධතම ප්‍රාඥයින්ගේ උපදෙසද සොයාගත්තේය. ඔවුන් අතර ගැඹුරු භාවනාව සහ දුරදක්නා ඇති ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රාඥයා වූ අසිත සිටියේය, ඔහු උපත ගැන ඇසී තම කඳු ආශ්‍රමයෙන් කුමරුවා දැකීමට ගමන් කළේය.

අසිත ශිශුවාව දුටු විට, ඔහුගේ ඇස් කඳුළුවලින් පිරුණි. රජු, බියවි, ප්‍රාඥයා කිසි අභාග්‍යයක් දුටුවාදැයි ඇසීය. අසිත ඔහුට සහතික විය, ඔහුගේ කඳුළු ශෝකයේ නොව ප්‍රීතියේ සහ කනගාටුවේද බව පැහැදිලි කරමින්. දරුවාට ශ්‍රේෂ්ඨ ජීවියෙකුගේ ලකුණු තිහ දෙකම තිබූ බවත්, ඔහුගේ අනාගතය ස්ථිරව බවත් ඔහු පැවසීය. අසිත පුරෝකථනය කළේ කුමරුවාට ඉදිරියේ ක්‍රම දෙකක් ඇති බවයි: ඔහු මාළිගයේ රැුඳී, රජෙකු වී, ධර්මය තුළින් ලෝකය ජය ගත් ශ්‍රේෂ්ඨ, ධර්මිෂ්ඨ පාලකයෙකු, චක්‍රවර්තියෙකු වනු ඇත. එහෙත්, ඔහු ලොවින් වෙන් වී තවකාරයෙකු වුවහොත්, ඔහු සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රබුද්ධ වූ බුද්ධයෙක්, ලෝකයට දුකෙන් මුක්තියට මාර්ගය පෙන්වන සම්පූර්ණයෙන් අවදි වූ ජීවියෙකු බවට පත් වනු ඇත.

අසිත පසුව හඬන්නට විය, ඔහුට මෙම ඉදිරි බුද්ධයාගේ ඉගැන්වීම් අසන තුරු ජීවත්ව සිටීමට තරම් ආයුෂ නැති බව ඔහුට දැනුණ හෙයින්. ඔහු ශිශුවාට ගෞරව පුද කර පිටත් වී, රජුව ගැඹුරු දුකක් සමඟ හැර ගියේය. ශුද්ධෝදන රජු පුරෝකථනය ගැන ගැඹුරින් කනස්සල්ලට පත් විය. තම පුතා ශ්‍රේෂ්ඨ රජෙකුගේ මාර්ගයම අනුගමනය කරනු ඇතැයි ඔහු දෑස් ආශා කළේය, ගැවසෙන ප්‍රාඥයෙකුගේ නොව. මෙය සහතික කර ගැනීම සඳහා, ඔහු සිද්ධාර්ථව ජීවිතයේ සියලු දරුණු යථාර්ථයන්ගෙන් - රෝගය, වයස, සහ මරණයෙන් - ආරක්ෂා කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය. ඔහු කුමරුවාව සිතිය හැකි සෑම විශාලත්වයකින්, විනෝදයෙන්, සුවපහසුවෙන් වටකරගෙන, ඍතූන් තුනට ම මාළිගා තුනක් ඉදිකර, ඒවා අලංකාර නර්තන ශිල්පිනියන්, සංගීතවාදකයින්, සේවකයින්ගෙන් පුරවා ගත්තේය. ඔහු කුමරුවාව මාළිගයේ බිත්ති තුළ තබා, විනෝදයේ සහ ප්‍රේමයේ දම්වැල්වලින් ඔහුව ලොවට බඳින්නැයි බලාපොරොත්තු විය.

තම පියාගේ උත්සාහයන් තිබියදීත්, පුරෝකථනයේ බීජ දැනටමත් ගසන ලද, මාළිගා බිත්තින් පාලනය කළ නොහැකි ඉරණමක් දෙසට යොමු කරමින්. සිද්ධාර්ථගේ උපතේ කථාව රාජකීය කුමාරයෙකුගේ උපමාවක් පමණක් නොවේ; එය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගමනේ මූලික කථාවයි, ඔහුගේ ඉදිරි ත්‍යාගය සහ බෝධියට වේදිකාව සකස් කරමින්. එය විස්තරවල වෙනස්කම් සමඟ ආසියාව පුරා නැවත නැවතත් කියනු ලබන කථාවකි, නමුත් සැමවිටම එකම මූලික කරුණ සමඟ: අවසාන සත්‍යය සොයා ලෝකය සමඟ එය බෙදාගැනීමට ඉරණම් ලත් ජීවියෙකුගේ පැමිණීම.

ඉන්දියාවේ බුද්ධාගමේ මූලික කේන්ද්‍රස්ථානයේ වහාගැනීමෙන් පසු ලුම්බිණිය ම සියවස් ගණනාවක් ක්‍රියාකාරී මතකයෙන් ඉවතට ගියේය, එහි නිවැරදි ස්ථානය පුරාවිද්‍යාඥයින් දහනවවන සියවසේ ස්ථානය යළි සොයාගන්නා තුරු නැති විය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මරණයෙන් සියවස් දෙකකට පමණ පසු අධිරාජ අශෝක එහි ඔසවාගත් ස්තම්භයක්, ඔහුගේම උපන් ස්ථානයට වන්දනාගමන සලකුණු කරමින් කැටයම් කරන ලද, කිසි සැකයකින් තොරව ස්ථානයේ අනන්‍යතාව තහවුරු කරගෙන, හෙළිදරව් වී, තහවුරු වන තුරු වැළලී, අමතකවී තිබුණි. අද ලුම්බිණිය, බෝධගයා, සාරානාත්, සහ කුශිනාරා සමඟ, ලෝක බුද්ධාගමේ ප්‍රධාන වන්දනා ස්ථාන හතරෙන් එකක් ලෙස පැවතේ, බුද්ධචරිතය ඉදිරි බුද්ධයා ප්‍රථම වශයෙන් හුස්ම ගත් ස්ථානය ලෙස නම් කරන එම නියම ස්ථානයට වන්දනාකරුවන් ඇද ගනිමින්. එම යළි සොයාගැනීම පුරාවිද්‍යාවට ඔබ්බටම වැදගත් වේ: එය බුද්ධචරිතයේ උපත පිළිබඳ විස්තරය, පෙළ ලෙස පමණක් රැුකෙනුවට, නිශ්චිත, තහවුරු කළ හැකි ස්ථානයකට යළි ස්ථාපිත කිරීමට ඉඩ දුන්නේය, සියවස් ගණනාවක් විවෘතව සිටි ත්‍රිපිටකය සහ භූගෝලය අතර පරතරයක් වසා දමමින්.