राजकुमार सिद्धार्थाचा चमत्कारिक जन्म

हिमालयाच्या पायथ्याशी वसलेल्या कपिलवस्तू या प्राचीन राज्यात राजा शुद्धोधन आणि त्यांची प्रिय राणी माया राहत होते. ते एक समर्पित जोडपे होते, परंतु त्यांना मूल नसल्याने त्यांचे सुख अपूर्ण होते. एके रात्री, राणी माया झोपेत असताना तिला एक अत्यंत स्पष्ट स्वप्न पडले. त्या स्वप्नात, हिमाच्छादित पर्वतासारखा तेजस्वी असा एक भव्य पांढरा हत्ती स्वर्गातून खाली उतरला आणि त्याने आपल्या सोंडेने तिच्या कुशीला हळूवारपणे स्पर्श केला. ते स्वप्न इतके शक्तिशाली आणि शांत होते की ती गाढ शांती आणि आश्चर्याच्या भावनेने जागी झाली. जेव्हा तिने तिच्या पतीला हे सांगितले, तेव्हा दोघांनाही वाटले की हे मोठ्या भाग्याचे लक्षण आहे, आणि खरोखरच, त्यानंतर लवकरच राणीला ती गर्भवती असल्याचे समजले.

प्रसूतीचा काळ जवळ आल्यावर, राणी मायाला प्रथेप्रमाणे तिच्या माहेरी देवदह येथे जाण्याची इच्छा झाली. वाटेत, ती लुंबिनीच्या सुंदर वनात थांबली, जे फुललेल्या साल वृक्षांनी भरलेले बागेसारखे होते. हवा सुवासिक होती आणि पक्षी गोड स्वरात गात होते. तिने एका साल वृक्षाची फांदी पकडण्यासाठी हात पुढे केला असता, तिला प्रसूतीच्या वेदना जाणवल्या. त्या शांत आणि नैसर्गिक वातावरणात तिना एका पुत्राला जन्म दिला. बहुतेक कथांनुसार, हा जन्म चमत्कारिक आणि वेदनारहित होता, आणि नवजात राजकुमाराने लगेच सात पावले टाकली, त्याच्या पायाखाली कमळे फुलली आणि हे त्याचे शेवटचे जन्म असल्याचे घोषित केले. त्या बाळाचे नाव सिद्धार्थ ठेवण्यात आले, ज्याचा अर्थ 'ज्याने आपले ध्येय साध्य केले आहे' किंवा 'इच्छा पूर्ण झाली' असा होतो.

राजकुमाराच्या जन्माची बातमी लवकरच पसरली आणि राज्य आनंदित झाले. राजा शुद्धोधन अतिशय आनंदित झाले आणि त्यांनी काही दिवसांनंतर झालेल्या नामकरण समारंभासाठी राजदरबारातील विद्वान आणि पुरोहितांना आमंत्रित केले. त्यांनी पवित्र विधी केले आणि औपचारिकपणे बाळाचे नाव सिद्धार्थ ठेवले. राजाने बाळाच्या भवितव्याचा अंदाज लावण्यासाठी सर्वात प्रसिद्ध ऋषींचा सल्ला घेतला. त्यापैकी एक होते महान ऋषी असित, जे सखोल ध्यान आणि दूरदृष्टीचे व्यक्ती होते, ज्यांनी जन्माची बातमी ऐकून डोंगरावरील आश्रमातून राजकुमाराला भेटण्यासाठी प्रवास केला.

जेव्हा असिताने अर्भकाकडे पाहिले, तेव्हा त्याचे डोळे अश्रूंनी भरून आले. राजा घाबरून विचारू लागले की ऋषींनी काही दुर्दैव पाहिले का. असिताने त्यांना धीर दिला आणि स्पष्ट केले की त्याचे अश्रू दुःखाचे नसून आनंदाचे आणि पश्चात्तापाचे आहेत. त्याने सांगितले की या बाळामध्ये महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे पूर्ण आहेत आणि त्याचे भवितव्य निश्चित आहे. असिताने भविष्यवाणी केली की राजकुमाराच्या दोन शक्यता आहेत: जर तो राजवाड्यात राहून राजा झाला, तर तो एक महान आणि धार्मिक शासक, एक चक्रवर्ती राजा होईल जो न्यायाने जग जिंकेल. परंतु जर त्याने संसाराचा त्याग करून भटक्या संन्याशाचा मार्ग स्वीकारला, तर तो पूर्णपणे प्रबुद्ध बुद्ध, एक परम जागृत व्यक्ती होईल जो जगाला दुःखापासून मुक्तीचा मार्ग दाखवेल.

त्यानंतर असिता रडला कारण त्याला माहीत होते की तो स्वतः या भावी बुद्धाची शिकवण ऐकण्यासाठी पुरेसा दीर्घायुषी नाही. त्याने अर्भकाला नमस्कार केला आणि निघून गेला, राजाला जड अंत:करणाने सोडून. राजा शुद्धोधन भविष्यवाणीमुळे खूप व्यथित झाले. त्यांना त्यांचा पुत्र एका महान राजाचा मार्ग स्वीकारावा अशी अत्यंत इच्छा होती, भटक्या ऋषीचा नव्हे. हे सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांनी आपल्या पुत्राला आयुष्यातील सर्व कठोर वास्तवांपासून - आजारपण, म्हातारपण आणि मृत्यूपासून - वाचवण्याचा निर्धार केला. त्यांनी राजकुमाराला सर्व संभाव्य विलास, सुख आणि आरामात वेढले, तीन हंगामांसाठी तीन राजवाडे बांधले आणि त्यांना सुंदर नर्तक, संगीतकार आणि सेवकांनी भरले. त्यांनी राजकुमाराला राजवाड्याच्या भिंतींमध्ये बंदिस्त ठेवले, त्याला सुख आणि प्रेमाच्या साखळदंडांनी जगाला बांधून ठेवण्याची आशा केली.

वडिलांच्या प्रयत्नांनंतरही, भविष्यवाणीच्या बिया आधीच पेरल्या गेल्या होत्या. पांढऱ्या हत्तीचे स्वप्न, चमत्कारिक जन्म आणि ऋषीची भविष्यवाणी हे सर्व एका नशिबाकडे निर्देश करत होते जे राजवाड्याच्या भिंतींमध्ये कैद केले जाऊ शकत नव्हते. सिद्धार्थाच्या जन्माची कथा केवळ राजपुत्राची कथा नाही; ती बुद्धाच्या प्रवासाची मूलभूत कथा आहे, जी त्याच्या अंतिम त्याग आणि ज्ञानप्राप्तीचा पाया घालते. ही कथा आशिया खंडात पुन्हा पुन्हा सांगितली जाते, तपशिलांमध्ये फरक आहे परंतु नेहमी समान गाभा असतो: अंतिम सत्य शोधून ते जगाशी सामायिक करण्यासाठी नियत केलेल्या व्यक्तीचे आगमन.