ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਜਨਮ
ਲੁੰਬਿਨੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਲੇਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ — ਰਾਣੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦਾ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਲੁੰਬਿਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਸੰਤ ਅਸਿਤਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ ਸਮਾਰੋਹ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਪਿਲਵਸਤੁ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਰਾਣੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਕਿਸੇ ਆਮ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ — ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀਆਂ) ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਨਿਆਸੀ।
ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਰਾਣੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਲੁੰਬਿਨੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਪੀੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਛਾ ਗਈ। ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਧਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ" ਜਾਂ "ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ"।
ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇਗਾ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਿਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਅਸਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿਧਾਰਥ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਬਣੇਗਾ।
ਨਾਮਕਰਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਧਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ — ਸੁਪਨਾ, ਜਨਮ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ — ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਸੁਪਨਾ
ਰਾਣੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਨੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਾਥੀ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ — ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਜਨਮ ਸਥਾਨ
ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਲੁੰਬਿਨੀ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਦੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਛਾ ਗਈ।
ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ
ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸਿਧਾਰਥ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ' ਜਾਂ 'ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ'। ਇਹ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸੰਤ ਅਸਿਤਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ
ਸੰਤ ਅਸਿਤਾ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ — ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਧਾਰਥ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਬਣੇਗਾ।
ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ — ਸੁਪਨਾ, ਜਨਮ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ — ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ।
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
