बुद्धांचे अंतिम दिवस
स्वतःचे दीप व्हा आणि कुशीनगर येथील महापरिनिर्वाण
हा लेख महापरिनिब्बान सुत्तामध्ये वर्णिल्याप्रमाणे बुद्धांचा कुशीनगरकडील अंतिम प्रवास, त्यांचे अंतिम भोजन, शिष्यांना दिलेले शेवटचे निर्देश आणि दोन शालवृक्षांच्या दरम्यान झालेले त्यांचे शांत महापरिनिर्वाण याचे वर्णन करतो.
बुद्धांच्या अंतिम दिवसांची कथा 'महापरिनिब्बान सुत्त' या पाली ग्रंथात सांगितली आहे, ज्यामध्ये त्यांच्या महापरिनिर्वाणापूर्वी घडलेल्या घटनांची नोंद आहे. या वर्णनानुसार, जेव्हा बुद्धांनी आपली शेवटची यात्रा सुरू केली तेव्हा ते ८० वर्षांचे होते आणि त्यांनी ४५ वर्षे धर्मोपदेश केला होता. त्यांनी आपले जवळचे शिष्य आनंदा यांच्यासह उत्तर भारतातील नगरांमधून आणि गावांतून प्रवास केला, आपले अंतिम उपदेश दिले आणि अनुयायांना भविष्यासाठी तयार केले. हा प्रवास सोपा नव्हता; बुद्ध वृद्ध आणि अशक्त झाले होते आणि प्रवासात ते गंभीर आजारी पडले. परंतु त्यांनी आपले अंतिम ध्येय गाठण्याचा दृढ निश्चय करून आपला प्रवास सुरू ठेवला.
तुम्हाला माहीत आहे का?
महापरिनिब्बान सुत्त
हा पाली भाषेतील प्राचीन ग्रंथ बुद्धांच्या अंतिम दिवसांची सविस्तर नोंद आहे. यात त्यांनी ८० व्या वर्षी, ४५ वर्षे धर्मोपदेश केल्यानंतर कुशीनगरकडे केलेल्या शेवटच्या प्रवासाचे वर्णन आहे.
अंतिम भोजन
बुद्धांचे शेवटचे भोजन चुंदा नावाच्या सुवर्णकाराने दिले होते. या भोजनामुळे त्यांना गंभीर आजार झाला, पण त्यांनी आपले अंतिम ध्येय गाठण्याचा दृढ निश्चय करून प्रवास सुरू ठेवला.
शेवटचे निर्देश
बुद्धांनी शिष्यांना सांगितले, 'स्वतःचा दीप व्हा, स्वतःचा आश्रय व्हा.' त्यांनी कोणत्याही एका गुरूवर अवलंबून न राहता स्वतःच्या प्रयत्नांनी मोक्ष मिळवण्यावर भर दिला.
दोन शालवृक्ष
कुशीनगर येथे दोन शालवृक्षांच्या दरम्यान बुद्धांनी महापरिनिर्वाण प्राप्त केले. हे ठिकाण आज बौद्ध धर्मियांसाठी अत्यंत पवित्र तीर्थक्षेत्र आहे.
आनंदाची भूमिका
बुद्धांचे जवळचे शिष्य आनंद यांनी या प्रवासात त्यांची सतत सेवा केली. बुद्धांनी आनंदाला शेवटचे उपदेश दिले आणि धर्माचा प्रसार करण्याची जबाबदारी सोपवली.
