ಬುದ್ಧನ ಪರಿನಿರ್ವಾಣ

ಬುದ್ಧನ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಿನಗರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪರಿನಿರ್ವಾಣ (ಅಂತಿಮ ವಿಮೋಚನೆ) ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ೮೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಅವನು ವೈಶಾಲಿಯಿಂದ ಹೊರಟು, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಶಿನಗರ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಆನಂದನಿಗೆ ತನ್ನ ಶರೀರವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದನು.

ಕುಶಿನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧನು ಚುಂದ ಎಂಬ ಲೋಹಕಾರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದನು. ಚುಂದನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಆ ಊಟದ ನಂತರ ಬುದ್ಧನಿಗೆ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಊಟವು ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಆಹಾರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಚುಂದನನ್ನು ದೂಷಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.

ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ಅವನು ಹತ್ತಿರದ ಸಾಲ್ ಮರಗಳ ತೋಪಿಗೆ ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ್ ಮರಗಳ ನಡುವೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಕೇಳಿದನು. ಅವನು ತಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಮಲಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಲ್ ಮರಗಳು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರಳಿಸಿ ಬುದ್ಧನ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ, "ನೀವೇ ನಿಮ್ಮ ದೀಪವಾಗಿರಿ, ನೀವೇ ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಅವನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದನು. ಧರ್ಮವನ್ನು (ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗ) ಮಾತ್ರ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಎಂದು ಅವನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ, ತನ್ನ ಮರಣದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ನಾಯಕನನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಡಿ, ಬದಲಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ನಿಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದನು.

ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಿ, "ಎಲ್ಲಾ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುಗಳು (ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು) ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿವೆ. ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ (ಅಪ್ರಮಾದ) ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಅವನ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವನು ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ಧ್ಯಾನದ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, ಅವನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಿನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು — ಅಂದರೆ, ಜನ್ಮ-ಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮೋಚನೆ.

ಬುದ್ಧನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಬುದ್ಧನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಬುದ್ಧನ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನು (ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಶಿನಗರವು ಇಂದಿಗೂ ಬೌದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಥೆಯು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ಅಂತಿಮ ಉಪದೇಶವು — ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಅನುಸರಣೆ — ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಬೋಧನೆಗಳ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲು ಕಲಿಸಿದನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬುದ್ಧನ ಮರಣವನ್ನು ದುಃಖದ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವನ ಬೋಧನೆಯ ಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.