ഗുരു അമർ ദാസ്

ഗുരു അമർ ദാസ് (1479-1574) സിഖ് മതത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ഗുരുവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഗുരു അംഗദ് ദേവിന്റെ ശിഷ്യനായി 1552-ൽ ഗുരുസ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് സിഖ് സമൂഹം വളരെയധികം വളർച്ച പ്രാപിച്ചു. ഗുരു അമർ ദാസ് സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങൾക്കെതിരെ ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു. ജാതി വ്യവസ്ഥയെ അദ്ദേഹം കർശനമായി എതിർത്തു. ഏത് ജാതി, മത, പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുള്ളവർക്കും സിഖ് മതത്തിൽ തുല്യ പദവി ലഭിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ശക്തിപ്പെടുത്തി.

ഗുരു അമർ ദാസ് ലംഗർ എന്ന സൗജന്യ ഭക്ഷണ പദ്ധതിയെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തി. ഈ പദ്ധതിയിൽ എല്ലാവർക്കും ഒരുമിച്ച് തറയിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം എന്നത് നിർബന്ധമാക്കി. ഇത് ജാതി, വർഗ്ഗം, സ്ത്രീ-പുരുഷ ഭേദമില്ലാതെ എല്ലാവരെയും തുല്യരായി കണക്കാക്കുന്ന ഒരു സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഗുരുവിനെ കാണാൻ വരുന്ന എല്ലാവരും ആദ്യം ലംഗറിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടേ ഗുരുവിനെ കാണാൻ അനുവദിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇത് മുഗൾ ചക്രവർത്തി അക്ബറെ പോലും ഈ പാരമ്പര്യത്തെ മാനിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

സാമൂഹിക അനീതികളിൽ ഒന്നായ സതി (വിധവയെ മരിച്ച ഭർത്താവിനോടൊപ്പം ദഹിപ്പിക്കുന്ന രീതി) യെ ഗുരു അമർ ദാസ് ശക്തമായി എതിർത്തു. സ്ത്രീകൾക്ക് പുരുഷന്മാർക്ക് തുല്യമായ അവകാശങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. വിധവകൾ പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നതിനെ അദ്ദേഹം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. സ്ത്രീകൾക്ക് മുഖം മൂടുന്ന രീതിയെയും (ഘോഷ) അദ്ദേഹം എതിർത്തു.

സിഖ് സമൂഹത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ ഘടന രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഗുരു അമർ ദാസ് വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു. അദ്ദേഹം സിഖ് സമൂഹത്തെ 22 മണ്ഡലികളായി (പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകൾ) വിഭജിച്ചു. ഓരോ മണ്ഡലിയിലും ഒരു മാനേജറെ (മസന്ദ്) നിയമിച്ചു. ഇവർ പ്രാദേശിക സിഖ് സമൂഹങ്ങളെ നയിക്കുകയും ഗുരുവിന് സംഭാവനകൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ഘടന സിഖ് സമൂഹത്തെ കൂടുതൽ സംഘടിതമാക്കി.

ഗുരു അമർ ദാസ് സിഖ് ആരാധനാലയങ്ങളുടെ (ഗുരുദ്വാര) നിർമ്മാണത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് ഗോയിന്ദ്വാൾ, ഖഡൂർ സാഹിബ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രധാന ഗുരുദ്വാരകൾ സ്ഥാപിച്ചു. അദ്ദേഹം സിഖ് ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ സമാഹാരത്തിനും പ്രചാരണത്തിനും പ്രോത്സാഹനം നൽകി. അങ്ങനെ, ഗുരു അമർ ദാസ് സിഖ് മതത്തെ ഒരു ശക്തമായ സമൂഹമായും ഒരു സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനമായും ഉറപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.