ဒကရက္ခသဇာတ်

ဇေတဝန်ကျောင်း၌ ရဟန်းတော်များသည် တရားစည်းဝေးခန်းတွင် စုဝေးကာ ဗုဒ္ဓ၏ ပညာ ပြည့်စုံမှုကို ချီးမွမ်းနေကြသည်။ ကူဋဒန္တ ဗြာဟ္မဏ၊ သဘိယ ပရိဗိုဇ်၊ အင်္ဂုလိမာလ ဓားပြတို့ကိုပင် ဗုဒ္ဓ၏ ပညာတန်ခိုးဖြင့် ပြောင်းလဲစေခဲ့ပုံကို ရဟန်းတို့က အမှတ်ရကြသည်။ ထိုချီးမွမ်းစကားကို ကြားသော ဗုဒ္ဓက ၎င်းတို့၏ ချီးမွမ်းစကားတွင် ပါဝင်သော သေးငယ်သည့် နားလည်မှုလွဲမှားချက်ကို ပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ဗုဒ္ဓ၏ ပညာသည် ဗောဓိဉာဏ်ရရှိမှသာ စတင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် မဟုတ်ပေ။ ပညာ ပြည့်ဝစွာ မှည့်မပြီးမီကပင် စိတ်နှလုံး အကြွင်းမဲ့ ဖြင့် ပညာကို ရှာဖွေလျက် ကမ္ဘာကို လှည့်လည်ခဲ့သည်ဟု တော်မူသည်။ ထိုအချက်ကို သက်သေပြရန် မိထိလာမင်း ဝေဒေဟ၏ အမတ် မဟောသဓ ဖြစ်ခဲ့သည့် ဘဝတစ်ခုကို ပြောပြတော်မူပြီး ထိုကြီးမားသော ဇာတ်လမ်းမှ သေးငယ်၍ ထက်မြက်သော အပိုင်းတစ်ခုကို သက်သေအဖြစ် ထောက်ပြတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ပါဠိပိဋကတ်တွင် အမှတ် ၅၁၇ ဖြစ်သော ဒကရက္ခသဇာတ်ကို ကိုယ်ပိုင် ပြည့်စုံသော ဇာတ်လမ်းအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ တိုတောင်းသော မှတ်တမ်းအဖြစ် မှတ်သားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြုစုသူများက ၎င်း၏ ပြည့်စုံသော ဇာတ်လမ်းသည် မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတ်၊ ဆိုလိုသည်မှာ မဟောသဓ၏ ကြီးမားသော ဇာတ်လမ်းတွင် ရှိကြောင်း ရေးသားပြီး ဖတ်ရှုသူများကို ထိုနေရာသို့ ညွှန်ပြခဲ့သည်။

ဗောဓိသတ္တဝါသည် မိထိလာမြို့ရှိ ချမ်းသာသော အသိုင်းအဝိုင်းဝန်ကြီး၏ အိမ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး သူ၏ လက်ဖဝါးတွင် ပညာ၏ အမှတ်အသားရှိခဲ့သည်။ သူသည် ငယ်ရွယ်သော ပညာရှိ မဟောသဓ ဖြစ်လာပြီး ၎င်း၏ ရှေ့မြင်နိုင်မှုနှင့် လျင်မြန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ဝေဒေဟမင်းကို ယခင်ကတည်းက ထမ်းဆောင်နေသော အမတ်ကြီး လေးဦးထက် မြင့်မားလာခဲ့သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဝေဒေဟ နိုင်ငံနှင့် ဥတ္တရပဉ္စာလ၏ အင်အားကြီး မင်းကြီး စူဠနီ ဗြဟ္မဒတ်တို့ကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုက မဟောသဓ၏ ဉာဏ်ပညာကို အလုံးစုံ စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် မဟောသဓသည် စူဠနီ၏ ကိုယ်တော်ရုံးတွင်ပင် တည်ရှိပြီး ယုံကြည်ရသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ နှိုင်းယှဥ်မရနိုင်သော ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်မှုဆိုင်ရာ ကျော်ကြားမှုသည် မိမိမင်း၏ ရန်သူများဖြစ်ခဲ့ဖူးသော လူများကြားတွင်ပင် ဆက်လက် တိုးပွားလာခဲ့သည်။

ထိုရုံးတော်တွင် ရှင်းလင်းသော သန့်ရှင်းမှုကြောင့် မကြာခဏ နန်းတော်သို့ ဖိတ်ခေါ်ခံရသော တာပသီ ဘေရီ အမည်ရှိ အမျိုးသမီးရှိခဲ့သည်။ မဟောသဓ၏ ပညာကို ကြားသိရသောအခါ သူမသည် သူနှင့် တွေ့ဆုံလိုသည့် စိတ်ဆန္ဒ ရှိလာသည်။ တစ်နေ့တွင် နှစ်ဦးသည် လူစည်ကားသော ရုံးတော်တွင် လျှောက်လည်ပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ရှားလျက် အချက်ပြ လက်ဟန်များဖြင့်သာ တိုတိုဆက်ဆံကြသည်။ ပညာရှိနှင့် ရဟန်းမ အကြား သင့်တော်သော အပြုအမူပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝေးလံစွာ ကြည့်ရှုနေသော ဘုရင်မ၏ အစေခံများသည် ထိုလက်ဟန်များကို မှားယွင်းစွာ နားလည်ကာ မဟောသဓနှင့် ဘေရီတို့သည် မင်း၏အသက်ကို ပုန်းကွယ်၍ အကြံအစည်ပြုနေသည်ဟု မင်းကြီးထံ သတင်းပို့ကြသည်။ စိတ်ပူပန်သော မင်းကြီးက နှစ်ဦးစလုံးကို သီးခြားစီ မေးမြန်းသည်။ ၎င်းတို့၏ အဖြေများက ပုန်ကန်မှု မရှိကြောင်း ပြသသောကြောင့် မင်းကြီးသည် ၎င်းတို့၏ အမည်ကို ရှင်းလင်းပေးရုံသာမက မဟောသဓကို စစ်သေနာပတိ အဆင့်သို့ ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ ထိုစွပ်စွဲချက်ကို ကျော်ဖြတ်ပြီးနောက် မင်း၏ ယုံကြည်မှု လျော့ကျမည့်အစား ပိုမို တိုးပွားခဲ့သည်။

ဤသက်သေထူခံရမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်သော်လည်း မင်းမှုထမ်းများ၏ ကျေးဇူးတော်သည် ရာသီဥတုကဲ့သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း သိရှိသဖြင့် မဟောသဓသည် မင်း၏ ယုံကြည်မှုကို လက်ခံပြီး ဆက်သွား၍ သာမန်မဟုတ်ခဲ့ပေ။ မိမိ၏ လုံခြုံရေးနှင့် မိမိကိုယ်စားပြုသော ပညာ၏ လုံခြုံရေးသည် မင်းက သူ့အပေါ် တကယ့် အကဲဖြတ်ချက်ကို လူအပေါင်းတို့ကြားရအောင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပါက ပိုမို ခိုင်မာမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မဟောသဓသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် နာမည်ကို ပြန်လည်ရရှိစေခဲ့သော ဘေရီကို တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ် အကြံပြုခဲ့သည်။ စူဠနီမင်းအား တစ်ခုသော မေးခွန်းကို မေးရန် ဖြစ်သည်။ ထိုမေးခွန်းသည် မင်းကိုယ်တိုင်၏ စကားဖြင့် မင်း၏ အမတ်ကို မင်း ချစ်သော အခြားသူ အားလုံးနှင့် အဘယ်ကဲ့သို့ ချိန်ဆသည်ကို ထုတ်ဖော်စေမည့် မေးခွန်း ဖြစ်သည်။

ဘေရီသည် မင်းကြီးရှေ့သို့ ချဉ်းကပ်ပြီး ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုကို စိတ်ကူးယဉ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ မင်းသည် ပင်လယ်ကျယ်ပေါ်တွင် ခရီးသွားနေသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုသင်္ဘောတစ်စီးတည်းတွင် မင်း၏ မိခင်၊ မယား၊ ညီ၊ ချစ်ရသော သူငယ်ချင်း၊ ပုရောဟိတ်နှင့် မဟောသဓ ရှိနေသည်ဟု ယူဆပါ။ လူသားပူဇော်သက္ကာကို ငတ်မွတ်သော ရေသရဲကြီးက သင်္ဘောကို ဖမ်းဆုပ်ထားပြီး ခရီးသည်တစ်ဦးချင်းစီကို လှိုင်းလုံးများထံ အပ်နှံမှသာ လွှတ်ပေးမည်ဟု ယူဆပါ။ မင်းသည် အဘယ်သူကို စွန့်မည်နည်း၊ အစီအစဉ်အတိုင်း အဘယ်ကဲ့သို့ စွန့်မည်နည်းဟု ဘေရီက မေးသည်။

စူဠနီမင်းသည် မတွန့်တိုမှု၊ မဖုံးကွယ်မှု ရှိခဲ့ပေ။ မင်းကြီးက ပထမ မိခင်ကို၊ ထို့နောက် မယားကို၊ ထို့နောက် ညီကို၊ ထို့နောက် သူငယ်ချင်းကို၊ နောက်ဆုံး မိမိ၏ ပုရောဟိတ်ကို ဤအစီအစဉ်အတိုင်း ရေသရဲကြီးထံ စွန့်လွှတ်မည်ဟု ဖြေဆိုသည်။ မဟောသဓကို မဆုံးရှုံးရန်အတွက်ပင် ဖြစ်သည်။ မဟောသဓကို ဆွဲယူသွားမည်ဆိုလျှင် မိမိကိုယ်တိုင် ရေသရဲထံ ကိုယ်ကိုကိုယ် စွန့်လွှတ်မည်ဟု ထပ်ဆိုသည်။ နောက်ဆုံး ချိန်ဆချက်တွင် မိမိ၏ အသက်ကိုပင် မိမိ၏ အမတ်အသက်အောက်တွင် ထားမည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအဖြေသည် သွေးသားဆက်စပ်မှု၊ လက်ထပ်မှု၊ မိတ်ဆွေဖွဲ့မှုနှင့် ပုရောဟိတ်ရာထူးတို့ကို ပညာရှိပြီး ယုံကြည်ရသော စိတ်တစ်ခု၏ တန်ဖိုးအောက်တွင် ထားလိုက်သော အဖြေ ဖြစ်သည်။

မင်း၏ ပါးစပ်မှ ထိုဝန်ခံချက်ကို ထုတ်ယူပြီးနောက် ဘေရီသည် ငြိမ်သက်သောအချိန်တွင် နှစ်ဦးကြား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ မှတ်ချက်အဖြစ် ထားရှိခြင်းကို မလုပ်ခဲ့ပေ။ ဘေရီသည် စူဠနီမင်းအား ရုံးတော်ရှေ့တွင် မိမိ၏ အဖြေကို ဖွင့်ဟ ကြေညာရန် နှစ်သိမ့်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်း၏ အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ချက် ဇာတ်လမ်းသည် ဥတ္တရပဉ္စာလမှ ပြန့်ပွားပြီး ပညာကြောင့် နိုင်ငံက မည်မျှ ကျေးဇူးရှိသည်ကို ပြောဆိုသည့်နေရာတိုင်း ပြန်လည်ပြောဆိုခံရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ရှေးဟောင်း ဇာတ်ကြောင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အတိုင်း မဟောသဓ၏ ကျော်ကြားမှုသည် “ဝေးလံ ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်”။ ထိုကျော်ကြားမှုသည် မိမိ၏ ကိုယ်တိုင် ကြွားဝါမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ တစ်ချိန်က သူ၏ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်ခဲ့သော မင်း၏ ရိုးရိုးသားသား သက်သေခံချက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

နောက်ပိုင်းမျိုးဆက် ပါဠိပြောဆိုသူများသည် ဇာတ်တစ်ခုစီတွင် ပါဝင်သော ဂါထာအရေအတွက်အလိုက် ဇာတ်ကြောင်းများကို စီစဉ်သောအခါ ရေသရဲ၏ သင်္ဘောဆိုင်ရာ ဤအပိုင်းသည် တစ်ခုတည်း လွတ်လပ်သော ဇာတ်လမ်းအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမြဲတမ်း မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတ်၏ ကြီးမားသော ထိုးချည်ပုံ အတွင်းရှိ ချည်မျှင်တစ်ခုအဖြစ်သာ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ ထိုဇာတ်သည် ဇာတ်ကြောင်းအားလုံးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အကျယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုကြီးမားသော ဇာတ်လမ်းတစ်ခုလုံးကို နှစ်ကြိမ် ပြန်မပြောရန်အတွက် ၎င်းတို့သည် ဤအပိုင်းကို ကိုယ်ပိုင် ခေါင်းစဉ် ဒကရက္ခ အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအမည်သည် ၎င်း၏ အလယ်ရှိ ရေသရဲ၏ အမည်မှ ဆင်းသက်သည်။ ၎င်းတို့က ၎င်း၏ အပြည့်အစုံ ဇာတ်လမ်းသည် မဟောသဓ၏ ကြီးမားသော ဇာတ်လမ်းနှင့်အတူ ရှိကြောင်းသာ မှတ်သားခဲ့ကြသည်။ ဒကရက္ခကို ကိုယ်ပိုင် ရဲရင့်သော ဇာတ်လမ်းတစ်ခုအဖြစ် မျှော်လင့်သော ဖတ်ရှုသူသည် ပိဋကတ်တစ်ခုလုံးတွင် ပညာ၏ အကြီးဆုံး ပြသမှုဆီသို့ ညွှန်ပြသော အမှတ်အသားတစ်ခုကို ထိုအစား တွေ့ရလိမ့်မည်။

ဘေရီ၏ မေးခွန်းသည် သင်္ဘောနှင့် ရေသရဲအကြောင်း မဟုတ်ခဲ့ပေ။ ၎င်းသည် သာမန်ကတိသစ္စာတစ်ခုစီကို တစ်ခုချင်းစီ ချွတ်ယူရန် တည်ဆောက်ထားသော စမ်းသပ်မှုဖြစ်သည်။ မိခင်၊ လင်/မယား၊ ညီ၊ သူငယ်ချင်း၊ ပုရောဟိတ်တို့ကို ဖယ်ရှားသွားသည်နှင့်အမျှ နှစ်ခုသာ ကျန်ခဲ့သည်။ မင်း၏ ကိုယ်ပိုင် အသက်နှင့် ပညာရှိ အမှန်တကယ်၏ အကြံဉာဏ် ဖြစ်သည်။ စူဠနီမင်းသည် ကိုယ်ပိုင် အသက်ကို အားလုံးရဲ့နောက်ဆုံးတွင် ထားခဲ့သော်လည်း ထိုအပေါ်တွင်ပင် မဟောသဓကို ထားခဲ့သည်ဟု ကြားသူတိုင်းကို အံ့အားသင့်စေပြီး နိုင်ငံ၏ အမှန်တကယ် မှီခိုရာကို ပြန်လည် စဉ်းစားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ သွေးသားဆက်စပ်မှုသည် မိသားစုကို ချည်နှောင်သည်။ သို့သော် ပညာရှိ အမတ်သည် လူမျိုးတစ်ခုလုံးကို ကာကွယ်နိုင်သလို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် နားထောင်သူများက မိမိ၏ မိခင်၊ မယား၊ ညီ၊ သူငယ်ချင်း သို့မဟုတ် ဆရာများကို အထင်သေးရန် မတောင်းဆိုပေ။ နိုင်ငံ၏ တည်ရှိမှုသည် တကယ် အန္တရာယ်ရှိသည့်အခါ မှန်ကန်စွာ လမ်းညွှန်ခံရသော ပညာသည် ထိုအရာအားလုံးကို တိတ်တဆိတ် ကျော်လွန်သွားပုံကို မြင်ရန်သာ ညွှန်ပြသည်။

ဗုဒ္ဓသည် နောက်ဆုံး ဗောဓိ မရခင်ကတည်းကပင် ပညာကို ရှာဖွေခဲ့ကြောင်း သက်သေပြရန် ဤအပိုင်းကို ရဟန်းတော်များရှေ့တွင် ပြီးစီးအောင် ဖော်ပြတော်မူချိန်တွင် ဇာတ်လမ်းထဲရှိ မဟောသဓ ဖြစ်ကြောင်း မိမိကိုယ်ကို သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ထိုဝန်ခံချက်ကို ပညာ၏ တန်ဖိုးဆိုင်ရာ အမှန်တရားကို ဖြန့်ဝေရန် ဆွဲထုတ်ခဲ့သော တာပသီ ဘေရီကို ဗုဒ္ဓ၏ ကိုယ်တော်တိုင် အသက်ရှင်စဉ်ကာလတွင် အကြီးမြတ်ဆုံးသော အမျိုးသမီးတပည့်တော်များထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်လာပြီး ဩဇာတန်ခိုးဖြင့် ကျော်ကြားသော ဘိက္ခုနီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်တော်မူသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာ ရှေးဟောင်း ရှင်းလင်းချက်များက ဤကြီးမားသော မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတ်အတွင်း ဝှက်ထားပြီး ဒကရက္ခဟူသော အတိုကောက်အမည်ဖြင့် မှတ်ဉာဏ်၌ ထားရှိသော ဤသေးငယ်သည့် အပိုင်းကို ပိဋကတ်တွင် ပညာပါရမီ၏ ပြည့်စုံမှုအကြောင်း ရှင်းလင်းဆုံးသော ထုတ်ဖော်ချက်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ဗောဓိသတ္တဝါ ဗုဒ္ဓဘော်သို့ ရောက်ရန် ရှည်လျားသော လမ်းတွင် ကျင့်ကြံသော ပါရမီများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ အမတ်၏ စိတ်ကို ဆုံးရှုံးရာထက် ရေနစ်သေဆုံးခြင်းကို ပိုနှစ်သက်သော မင်းသည် နောက်ဆုံးတွင် ပညာသည် အခြားပစ္စည်းများနှင့်အတူ ရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အခြားချစ်ခင်မှုနှင့် တာဝန်အားလုံးကို လုံခြုံစွာ ဦးတည်စေသော ဦးတည်ချက်ဖြစ်ကြောင်း နားလည်သော မင်း ဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာကို စုစည်းသူများက တစ်ခုတည်းသော ရည်ညွှန်းချက် တစ်ခုဖြင့် သယ်ဆောင်ရန် ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ထိုညွှန်ပြချက်ကို လိုက်၍ မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတ်သို့ ရောက်သော ဖတ်ရှုသူတိုင်းသည် ထိုနေရာတွင် ပြည့်စုံသော သက်သေကို စောင့်ဆိုင်းနေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။