လိုစားရ်၊ တိဗက်နှစ်သစ်ကူး

လော်ဆာ၊ တိဗက်ဘာသာဖြင့် “နှစ်သစ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဤပွဲသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မဝင်မီကာလက ဗွန် ရိုးရာ ရာသီဥတု ပွဲတော်တစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ထိုအခါ တိဗက်လူမျိုးတို့သည် သဘာဝ ဝိညာဉ်များ၊ တောင်ကုန်း နတ်ဘုရားများနှင့် စိုက်ပျိုးရေး နှစ်၏ လည်ပတ်မှုကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တိဗက် သမိုင်းမှတ်တမ်းများက တိဗက်ဘုရင် ကိုးပါးမြောက် ပူဒေ ဂုန်ဂျယ် သည် ဆောင်းရာသီ အခမ်းအနားကို ရိတ်သိမ်းရာသီ ပွဲတော်နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရောက်ရှိမီ ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက နှစ်သစ် ပွဲတော် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ ခုနစ်ရာစုမှစ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် တိဗက်တွင် အမြစ်တွယ်လာသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်း ဓလေ့များကို ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုဘဲ ၎င်းတို့တွင် ဝင်ရောက် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ရိတ်သိမ်းရာသီ ပွဲတော်သည် ဝိညာဉ်ရေးရာနှင့် ကိုယ်ပိုင် အသစ်ပြုပြင်ခြင်း ပွဲတော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ တိဗက်ပြက္ခဒိန်၏ ပထမလ ပထမ ရက်တွင် ကျင်းပကာ ယနေ့ တိဗက်ရမ်းမြင့်ပြင်၊ ဘူတန်၊ စစ်ကင်မ်၊ လဒက်ခ်၊ နီပေါ နှင့် ပြည်ပ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သော တိဗက် ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် ဆက်လက် ကျင်းပကြသည်။

နှစ်သစ် မရောက်ရှိမီ ကာလ ကြိုတင် ပြင်ဆင်မှုသည် ဟောင်းနှစ်၏ ဒုတိယမှ နောက်ဆုံးနေ့ ဖြစ်သော ကူတော နေ့တွင် စတင်သည်။ ထိုနေ့သည် လုံးလုံးလျားလျား သန့်စင်ခြင်းအတွက် ဖြစ်သည်။ မိသားစုများသည် အိမ်များကို ပြုပြင်သန့်စင်ပြီး ကူထုတ် ဟုခေါ်သော အထူး ခေါက်ဆွဲဟင်းချိုကို ပြင်ဆင်ကြသည်၊ ထို့တွင် သင်္ကေတ အရာဝတ္ထု ဝှက်ထားသော မုန့်ညက်ကြီးများ ထည့်ထားပြီး ပျော်ရွှင်စရာ ဗေဒင်ကစားနည်းအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ မိသားစုများသည် ယခင် တစ်နှစ်တာအတွင်း စုဆောင်းထားသော အဆိုးဝါးနှင့် ကံမကောင်းမှုများကို မောင်းထုတ်ရန် အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်ကြပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ ပုံတူရုပ်များကို မီးရှို့ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းဆုံတွင် ပူဇော်သက္ကာများ ကြဲလောင်းခြင်းဖြင့် အတားအဆီးများကို သယ်ဆောင်သွားစေကြသည်။

လော်ဆာ အမှန်တကယ်သည် အဓိက နေ့ သုံးရက်အတွင်း ပြုလုပ်သည်၊ နေ့တစ်ရက်စီသည် ကိုယ်ပိုင် ဝိသေသ ရှိသည်။ ပထမနေ့ ဖြစ်သော လားမာ လော်ဆာ တွင် ကျောင်းများနှင့် ဆရာများကို သွားရောက် ဖူးမျှော်ကာ၊ ခတ ပိုးဝတ်ဆင်ပေးခြင်းနှင့် ကောင်းကြီးပေးခြင်းကို လက်ခံသည်၊ ၎င်းသည် သုံးရက်အနက် ဝိညာဉ်ရေးရာ အလေးချိန် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ဒုတိယနေ့ ဖြစ်သော ဂျယ်ပို လော်ဆာ၊ သို့မဟုတ် “ဘုရင်၏ လော်ဆာ” သည် ရိုးရာအရ အများပြည်သူ နှင့် တရားဝင် ပွဲတော် နေ့ ဖြစ်ပြီး၊ ဘဝ၏ အာဏာနှင့် အသိုင်းအဝိုင်း ခေါင်းဆောင်မှုကို ဂုဏ်ပြုသည်။ တတိယနေ့ ဖြစ်သော ချိုကျောင်း လော်ဆာသည် တရား၏ စောင့်ရှောက်သူ ချိုကျောင်း နတ်ဘုရားများကို ဂုဏ်ပြုသည်၊ တောင်ကုန်းနှင့် အိမ်မိုးများပေါ်တွင် ဆုတောင်းတံဆိပ်အလံများကို အသစ်တင်ကာ၊ ၎င်းတို့၏ မန္တန်များ နောက်နှစ်အတွက် လေထဲသို့ ဖြန့်ကျက်စေသည်။ ဤနေ့သုံးရက် ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆယ့်ခုနစ်ရာစုတွင် တရားဝင် စံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် တိဗက်၏ ဝိညာဉ်ရေးရာနှင့် ဘုရင်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာသော ငါးမြောက် ဒလိုင်လားမား သည် တိဗက် အသိုင်းအဝိုင်းများ ယနေ့ လိုက်နာဆဲ ဖြစ်သော လားမာ လော်ဆာ၊ ဂျယ်ပို လော်ဆာနှင့် ချိုကျောင်း လော်ဆာ အစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လော်ဆာသည် လရိုးပြက္ခဒိန်ကို လိုက်နာသောကြောင့် လူသိများ လရိုးနှစ်သစ်နှင့် ဆက်စပ်သော်လည်း၊ တိဗက် ပြက္ခဒိန် တွက်ချက်မှုများက လော်ဆာကို ၎င်းနှင့် တစ်လခွဲဝေးအောင် ထားလေ့ရှိကြသည်။

လော်ဆာ၏ ပတ်လည်ရက်များတွင် ကျောင်းများသည် ဝဇ္ဇြကီလယ တန္တြ ကျမ်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဝဇ္ဇြကီလယ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပကြသည်၊ ၎င်းသည် ညင်းမား တန္တြ သံသရာ စက်ဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ပိုင်း အတားအဆီးများကို နှိမ်နင်းရန်နှင့် နှစ်သစ် မစမီ ဝိညာဉ်ရေးရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သန့်စင်ရန် သုံးသည်။ ဤအခမ်းအနားများသည် ချမ် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိသည်၊ ချမ် ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဖုံးဝတ် အနုပညာ ကခုန်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ရဟန်းများသည် ကာကွယ်ပေးသော နတ်ဘုရားများကို ကိုယ်စားပြုကြသည်။ ထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သော အနက်ဦးထုပ် ကခုန်ခြင်း သည် ပညာက အမိုက်စီးမှုကို အနိုင်ယူခြင်းကို ပြသပြီး၊ ဆိုးရွားသော အင်အားများကို ပယ်ဖျက်ကာ နေရာရှိ လူအားလုံးအတွက် ကုသိုလ်နှင့် ကောင်းချီးများ ဖန်တီးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရဟန်းများသည် ကြိုတင် အပတ်ပေါင်း ပြင်ဆင်ကြပြီး၊ ကခုန်ပုံစံကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြင်းထန်စွာ လေ့ကျင့်ကာ၊ ဝတ်စုံနှင့် ရုပ်ဖုံးများကို ကုသိုလ် ဓမ္မဝတ်ပြုမှု အဖြစ် ကောင်းစွာ ဆုတောင်းထားကြသည်၊ ထို့ကြောင့် လက်ဟန်တိုင်းသည် ရည်ရွယ်ချက် ဝိညာဉ်ရေးရာ အဓိပ္ပာယ်ကို သယ်ဆောင်ပြီး ရိုးရိုး ပြသမှုသက်သက် မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။

လော်ဆာနံနက်တွင် မိသားစုများသည် အရုဏ်တက်မီ နိုးထပြီး အကောင်းဆုံး ချူဘာ ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အိမ်ရှေ့ ပူဇော်ခုံတွင် နှစ်၏ ပထမဆုံး ပူဇော်သက္ကာများကို ပြုလုပ်ကြသည်- ထောပတ်ဆီမီးများ ထွန်းညှိခြင်း၊ ဆေးတိုင်များ မီးရှို့ခြင်း နှင့် မည်သူမျှ မသောက်မီ ပထမဆုံး ချန်ဂ် (ဆိတ်ဖြူ ဘီယာ) ဖြစ်စေ၊ ထောပတ်လက်ဖက်ရည် ဖြစ်စေ ပူဇော်ရန် လောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငယ်ရွယ်သော မိသားစုဝင်များသည် လူကြီးများကို ဦးဆုံး နှုတ်ဆက်ပြီး ခတ ပိုးများ ပေးကာ၊ ကောင်းကြီးပေးခြင်းနှင့် ပြန်လည် လက်ဆောင်ငယ်များ ရယူကြသည်၊ ထို့နောက် မိသားစုသည် နှစ်၏ ပထမဆုံး အစားအစာကို အတူ မျှဝေစားသုံးကြသည်။ နောက်ရက်များတွင် မိသားစုများသည် ဆွေမျိုးများကို သွားရောက်ကြပြီး လက်ဆောင်များ လဲလှယ်ကာ ကပ်စ် (ကြော်ထားသော မုန့်ဖုတ်များ) နှင့် ထောပတ်နှင့် အသီးခြောက်များ ထည့်ထားသော ချိုမြိန်သော ဆန်ထမင်း ဒရဲဆီလ် ကဲ့သို့ ပွဲစားအစားအစာများကို မျှဝေကြသည်။ ဤဓလေ့များသည် အသိုင်းအဝိုင်း ချည်နှောင်မှုကို ပြန်လည် အတည်ပြုပြီး နှစ်သစ်ကို ကျေးဇူးတင်ခြင်းနှင့် ရက်ရောမှုဖြင့် ဖွင့်ပေးသည်။

ပူဒေ ဂုန်ဂျယ် နန်းစံကာလနှင့် ငါးမြောက် ဒလိုင်လားမား ၏ ဆယ့်ခုနစ်ရာစု ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ကြာပြီးနောက်တွင်ပင် လော်ဆာသည် ဟိမာလယ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အထင်ရှားဆုံး နှစ်စဉ် သန့်စင်ခြင်းနှင့် အသစ်ပြုပြင်ခြင်း ဖော်ပြချက် ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဗွန် မူရင်း၏ လယ်ယာ ကျေးဇူးတင်မှုကို ဆက်လက် သယ်ဆောင်ထားပြီး၊ ဘုရင်ဆိုင်ရာ ကျမ်းကျိုး အဖွဲ့အစည်းက ပေးသော ပွဲတော်အစီအစဉ်နှင့် ချမ် ကခုန်ခြင်းတို့၏ တန္တြ စည်းကမ်းကိုပါ တစ်ခုတည်း မိသားစုနှင့် ကျောင်းတိုက် ဆောင်ရွက်မှုအဖြစ် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ပါဝင်သူများသည် ရှေ့လများတွင် ပိုမို ကရုဏာနှင့် သတိဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ နှစ်သစ်ကို စတင်ကြသည်၊ ဗွန် ရိုးရာ၊ ဘုရင်ဆိုင်ရာ ဒေသနာ နှင့် တန္တြ လေ့ကျင့်မှုကို တစ်ခုတည်း အသက်ဝင်သော ရိုးရာအဖြစ် စုစည်းထားသော ပွဲတော်ကို ဆက်လက် သယ်ဆောင်ကြသည်။