සීලවීමංස ජාතකය

බරණැසේ, බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රැජිනාඥයේදී, බෝධිසත්වයන් (පෙර ජාතියක බුදුරජාණන් වහන්සේම) රාජාංගණයේ අනෙකුන් සියල්ලන්ටම වඩා ගරු කරන ලද රජුගේ පූජකයා ලෙස සේවය කළේය. මේ ගෞරවය තම ගුණධර්මය මත රැඳී සිටියේදෝ, හුදෙක් තම උපත මත පමණක් රැඳී සිටියේදෝ යයි කල්පනා කරමින්, ඔහු දිනෙන් දින, රජුගේම නිලධාරියා ඉදිරියේම, භාණ්ඩාගාරයෙන් කාසි සොරකම් කළේය. අවසානයේ ඔහුව අත්අඩංගුවට ගෙන මරණ දණ්ඩනය යටතේ රජු ඉදිරියට ගෙනයන ලදී. ඔහු තම අරමුණ පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ විට පමණක් රජු අවබෝධ කරගෙන ඔහුට සමාව දුන්නේය. කම්පිත පූජකයා, ගුණධර්මයේ සැබෑ වටිනාකම ගැන තමාට දැනගැනීමට අවශ්‍ය දේ දැනගත් පසු, තමාට තම ජීවිතය පාහේ අහිමි කරගැනීමෙන් තමා සොයාගත් දේ ගැන කල්පනා කරන්නට රාජාංගණයෙන් රාජ උද්‍යානයට ගියේය.

එහි වාඩිවී, ඔහු බිස්සෙකු මස්කඩයෙකුගේ සාප්පුවකින් මාංස කැබැල්ලක් අල්ලාගෙන පියාසර කරනු දුටුවේය. වහාම අනෙකුත් පක්ෂීන්ගේ සමූහයක් ඊට පහර දී, වදෑසිනුත් ඇතුදලුවෙනුත් එය ඉරමින්, වේදනාව එයට මාංසය හරින ලෙස බල කරන තෙක්. තවත් පක්ෂියෙක් එය ඇහුරගෙන වහාම ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රහාරයට ලක්ව, පළමුවැන්නා කළාක් හරියටම එය හැරියේය. මේ එකම චක්‍රයම පක්ෂියෙන් පක්ෂියට පුනරාවර්තනය විය, එක් එක්කෙනා එය අල්ලාගෙන සිටි තරම්ම දුක්විඳ, එය අත්හරින ක්ෂණයේම සමාදානය ලබාගත්හ.

මේ දුකේ ශ්‍රේණියේ, බෝධිසත්වයන් මානුෂික තණ්හාවේ හරියටම චිත්‍රයක් දුටුවේය. කෙනෙකු අල්ලාගෙන ඇලී සිටින ඕනෑම දෙයක්—ධනය, සුවය, අයිතිය—මාංසය පක්ෂියෙන් පක්ෂියට ලුහුබැඳුණු එකම ලුහුබැඳීමත් වින්දනයත් ඇදගනියි, ඇල්ලීම අත්හැරීම පමණක් එය ඇල්ලීම කිසි විටෙකත් ලබාදිය නොහැකි සමාදානය ගෙනදෙයි.

ඒ සවසේ ඔහු පිංගල නම් වහලියක නැරඹුවේය, ඇගේ ස්වාමියා ආපසු පැමිණෙනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙමින් රැයෙහි බොහෝ කල් රැඳී සිටි, ඇය බලාපොරොත්තු වූ තාක්ම, වැඩි වැඩියෙන් නිසංසිත හා නින්දහින විය. ඇය අවසානයේ ඔහු ගැන බලාපොරොත්තු සියල්ල අත්හැරි විට පමණක්, ඇය වැතිර සම්පූර්ණ, නොකැළඹුණු සමාදානයෙන් නිදාගියාය. බෝධිසත්වයන් මෙහි බිස්සාගේ රටාවම හඳුනාගත්තේය: එය බලාපොරොත්තුව මයි, බලාපොරොත්තු සුන්වීම නොවේ, ඇයව වේදනාවේ තබාගත්තේ, එය අත්හැරීම, බලාපොරොත්තු විය කිසි විටෙකත් කළ නොහැකි විවාසය ගෙනාවේ.

ඉදිරියට ඇවිදිමින්, බෝධිසත්වයන් ගැඹුරු ධ්‍යානයේ වාඩිවී, තම වටා ඇති කිසිවකින් නොකැළඹුණු තාපසයෙකු හමුවිය. ඒ මොහොතේ ඔහු අවබෝධ කරගත්තේය, මේ ලෝකයේ හෝ මතු ලොවේ කිසි සතුටක්, සම්පූර්ණයෙන් ධ්‍යානයේ ගිලී ගිය මනසක ලැබෙන සුවයට වඩා නැත, එහි ඇතුළත බලාපොරොත්තුවත් තණ්හාවත් පවා නිහඬ වන හෙයින.

බෝධිසත්වයන් තම තත්වයත් තම ධනයත් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර, වනයේ තාපස ජීවිතයට පිවිසියේය. එහි ඔහු ධ්‍යානයෙන් උපන් උපරි ඥානයන් වඩා, ගැඹුරු ධ්‍යානය හරහා ළඟාවිය හැකි උසස් දිව්‍ය ලෝකයක් වන බ්‍රහ්ම ලෝකයේ ප්‍රතිජනනය පිණිස නියම විය. තමාම එම එකම පූජකයා වූ බව හෙළි කරමින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉගැන්වීම අවසන් කළ සේක. මරණ දණ්ඩනයෙන් ඔහුගේ පටුමග ගැළවීම, එක් දහවලක අසම්බන්ධ දර්ශන තුනක් හරහා, ඔහුගේ ගුණධර්ම පරීක්ෂණය මුලින් ඔහුව සෙවීමට යෙවූ එම එකම සමාදානය වෙතම ඔහුව ගෙනගියේය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ 330 වැනි ජාතකය මේ කතාව මෙසේ වාර්තා කරයි.

මේ අනුපිළිවෙළ විශ්වාසනීය කරන්නේ, බෝධිසත්වයන්ට මේ පාඩම් තුන සෙවීමට අවශ්‍ය නොවූ බවයි. ඒවා හුදෙක් එක් සවසක සාමාන්‍ය ගමනේ ඔහුගේ මග හරස් වූයේය—පක්ෂියෙක්, සේවිකාවක්, හා තාපසයෙක්—එක් එක්කෙනා, සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කෝණයකින් එකම ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රදර්ශනය කරමින්. තනි උදාහරණයක් සමපාතයක් ලෙස පෙනෙනු ඇත, එහෙත් අසම්බන්ධ සත්වයින් තුන් දෙනෙකු එකම රටාව තහවුරු කිරීම, ඇල්ලීම සැබවින්ම කුමක් වෙලෙදම්ද හා අත්හැරීම සැබවින්ම කුමක් ලබාදෙයිද යන්න ගැන ඔහුට සැකයකට කිසි ඉඩක්ම ඉතිරි නොකළේය.

තාපසයාගේ නිසැලකම බෝධිසත්වයන්ට වැදගත් වූයේ, එය මතුවට කිසිවක් නොඉල්ලූ හෙයින්මයි. ඊට පිටුපසට, බිස්සාගේ ක්ෂණික සහනයත් වහලියගේ වෙහෙසට පත් නින්දත්, හුදෙක් තම ම සමාදානයක් වීම වෙනුවට, විශේෂිත දුකක නොපැවැත්ම පමණක් විය. භාවනාව, පක්ෂියෙකුට හෝ සේවිකාවකට, තනියෙන් ළඟා විය නොහැකි දෙයක්, කුමක් හෝ ගත, රැකගත, හෝ අවසානයේ අත්හළ බවක මත රැඳී නොසිටි තෘප්තියක්, ලබාදුන්නේය. එහෙයින්මයි එය මුල් දෙකේ හුදෙක් වෙනත් අනුවෘත්තියක් වීම වෙනුවට, පාඩම් තුනෙන් අවසානයත් උපරිමයත් වී සිටියේ.