అభినందననాథుడు, అయోధ్య స్వర్ణ తీర్థంకరుడు

ఈ యుగంలో నాల్గవ తీర్థంకరుడిగా అవతరించిన అభినందననాథుడు, ప్రాపంచిక ఉనికి అనే సముద్రాన్ని దాటి ఆత్మలను మోక్షం వైపు నడిపించిన ఇరవై నలుగురు తీర్థంకరుల సుదీర్ఘ పరంపరలో ఒకరు. ఆయన పవిత్ర నగరమైన అయోధ్యలో జన్మించారు. అయోధ్య ఇక్ష్వాకు సూర్యవంశానికి పుట్టినిల్లు; ఎందరో తీర్థంకరులు తమ రాజవంశ మూలాన్ని ఈ వంశం నుండే గుర్తిస్తారు. ఆయన తండ్రి రాజు సంవరుడు, తల్లి రాణి సిద్ధార్థ. ‘తన ప్రయోజనాన్ని సాధించినామె’ అనే అర్థం గల ఆమె నామం, తీర్థంకరుని ఆత్మను లోకంలోకి తీసుకువచ్చేందుకు నియమితురాలైన స్త్రీకి తగినదని జైన సంప్రదాయం భావిస్తుంది. ఆయన జీవితం తీర్థంకరుల చరిత్రలను వివరించే ప్రాచీన జైన గ్రంథం కల్పసూత్రంలో నమోదై ఉంది. పన్నెండవ శతాబ్దానికి చెందిన ఆచార్య హేమచంద్రుని త్రిషష్టి శలాకా పురుష చరిత్రలోని నాలుగవ పర్వంలో ఈ కథ విస్తారంగా మళ్లీ చెప్పబడింది.

ప్రతి తీర్థంకరుని గర్భధారణ సమయంలో వలె, రాణి సిద్ధార్థ జైన గ్రంథాలు అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సాధన కలిగిన ఆత్మ రాకను సూచిస్తాయని వర్ణించే పద్నాలుగు శుభ స్వప్నాలను చూశారు.

ఆమె తెల్ల ఏనుగు, బలిష్ఠమైన ఎద్దు, రాజసమైన సింహం, దివ్య జలాలతో అభిషేకించబడిన లక్ష్మీదేవి, సుగంధ పూలమాల, పూర్ణ చంద్రుడు, ప్రకాశించే సూర్యుడు, ఎత్తైన ధ్వజం, నిండుగా ఉన్న కలశం, కమలాలతో కప్పబడిన సరస్సు, క్షీరసాగరం, దివ్య వాహనం, రత్నాల రాశి, పొగ లేని అగ్ని జ్వాల — ఈ పద్నాలుగింటినీ చూశారు. బిడ్డ జన్మించినప్పుడు ఆయన చర్మం అంత ప్రకాశవంతమైన బంగారు కాంతితో మెరిసింది, చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ ఆయన సాధారణ రాకుమారుడు కాదని వెంటనే గ్రహించారు. రాజవైద్యులు, ఆస్థాన జ్యోతిష్కులు కూడా ఆ ఛాయను వర్ణించడానికి మాటలు దొరక్క తడబడ్డారని చెబుతారు; ఆ ఛాయ సూర్యకాంతిని కేవలం ప్రతిబింబించక, తనలోనే ఒక అంతర్గత కాంతిని కలిగి ఉన్నట్లు కనిపించింది. ఈనాటికీ జైన శిల్పకళ అభినందననాథుడిని ఈ బంగారు వర్ణంలోనే చిత్రిస్తుంది. ఆయన ప్రత్యేక చిహ్నం కోతి — ప్రాపంచిక అనుబంధంతో మబ్బుపడని మనసు యొక్క చురుకైన, చలాకీ స్పష్టతకు ప్రతీక; ఏ ఒక్క కొమ్మకూ చిక్కుకోకుండా ప్రాపంచిక చింతల కొమ్మల మధ్య సులభంగా కదలగల మనసు.

అభినందననాథుడు జ్ఞానవంతుడు, సమర్థుడైన యువరాజుగా ఎదిగి, కాలక్రమంలో అయోధ్య సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించారు. గృహస్థ తీర్థంకరులందరూ త్యాగానికి ముందు చేసినట్లుగా, న్యాయంగా, ధర్మానుసారంగా ఆయన పాలించారు. అయినా ఋషభనాథుడు, అజితనాథుడు, సంభవనాథుడు వలె, చివరికి మోక్షం వైపు ఆకర్షణ రాజ్య సుఖాల కంటే బలంగా మారింది. ఇంకా పాలిస్తున్నప్పుడే అధికారం యొక్క అశాశ్వతతను ఆయన అసాధారణ స్పష్టతతో గ్రహించారు; త్యాగం వైపు ఆకర్షణ సింహాసన విధులన్నింటికంటే బలపడినప్పుడు, ఆయన కిరీటాన్ని పక్కన పెట్టారు. కుటుంబాన్ని, ఆస్తులన్నింటినీ త్యజించి, జైన సన్యాసం యొక్క కఠిన మార్గాన్ని స్వీకరించారు — ధ్యానం, అహింస, సత్యం, అనాసక్తితో కూడిన జీవితం; సన్యాస మార్గం వెలుపల ఉన్నవారు ఊహించలేనంత దీక్షతో ఆచరించబడేది.

ఎన్నో సంవత్సరాల తపస్సు మరియు అచంచల ధ్యానం తర్వాత, అభినందననాథుడు కేవల జ్ఞానాన్ని పొందారు — మోక్షానికి ముందు ఆత్మ చేరుకునే దాదాపు చివరి దశ అయిన పూర్ణ, సర్వవ్యాప్త జ్ఞాన స్థితి. కేవలిగా ఆయన తరువాతి సంవత్సరాలు ఊరూరా తిరుగుతూ బోధించారు. ఆయన చతుర్విధ ధార్మిక సంఘాన్ని స్థాపించారు — సన్యాసులు, సన్యాసినులు, గృహస్థ పురుషులు, గృహస్థ స్త్రీలు. ‘తీర్థంకరుడు’ అనే బిరుదు ఏ ‘తీర్థం’ నుండి వచ్చిందో ఆ తీర్థం ఇదే: ఇతరులు కూడా సంసార సాగరం దాటగలిగే మార్గాన్ని నిర్మించువాడు. ఆయన ఐదు మిలియన్ పూర్వ సంవత్సరాలు జీవించారని సంప్రదాయం చెబుతుంది; ఇది జైన కాలగణనలోని అపారమైన కాలమానం — దీనిని సాధారణ చరిత్రగా కాక, అంతటి ఉన్నత ఆత్మ బోధనలో ఎంతకాలం కార్యశీలంగా ఉండగలదో సూచనగా చూడాలి. ఆ కాలం ముగిసినపుడు, సమ్మేద పర్వతంపై ఆయన చివరకు భౌతిక దేహాన్ని విడిచి మోక్షం పొందారు — తనకు ముందు మరియు తర్వాత ఆ శిఖరంపై మోక్షం పొందిన ఎందరో తీర్థంకరులతో కలిసి.

జైన విశ్వవిజ్ఞానం ప్రకారం, కాలచక్రంలోని ప్రతి అర్ధ చక్రంలోనూ సరిగ్గా ఇరవై నలుగురు తీర్థంకరులు స్థిరమైన క్రమంలో ఉద్భవిస్తారు; యుగం సుఖం నుండి కష్టాల వైపు క్రమంగా క్షీణిస్తుంది. ఈ పరంపరలో నాల్గవవారుగా అభినందననాథుడు ఆ క్షీణత ఆరంభంలోనే నిలుస్తారు — ప్రాచీన నాగరికతకు స్థాపకుడూ, మొదటి తీర్థంకరుడూ అయిన ఋషభనాథునికి ఆయన కాలం దగ్గరగా ఉంది. అందువల్ల ఆయన రాజ్యం చేసిన లోకంలో ఆదిమ తీర్థంకరుల కాలానికి ఆపాదించబడే సౌఖ్యం, సమృద్ధి ఇంకా చాలావరకు నిలిచి ఉన్నాయి. తరువాత, చక్రం యొక్క చివరి భాగంలో మహావీరుడు వంటి తీర్థంకరులు వచ్చేసరికి లోకం బాగా కఠినమైంది; జైన సంఘాన్ని స్థాపించడం వారికి అంతకు మించిన ప్రతిఘటనతో ఎదురైంది. దానికి భిన్నంగా, అభినందననాథుని యుగం — న్యాయమైన రాజు త్యాగం, తాను ఎంచుకున్న మార్గానికి వ్యతిరేకత ఎదుర్కోకుండానే, మొత్తం రాజ్యం దృష్టిని, గౌరవాన్ని ఆకర్షించగలిగిన కాలంగా స్మరించబడుతుంది.

ఈనాడు జైన తీర్థయాత్ర స్థలాలలోని అభినందననాథుని ఆలయాలు, విగ్రహాలు ఆయన బంగారు వర్ణం, కోతి చిహ్నం ద్వారా గుర్తించబడతాయి. ఆయనను స్తుతిస్తూ రచించబడిన స్తవనాలను పఠించే భక్తులు ఆయనను ఒక స్మరణగా నిలుపుకుంటారు: ఏ కిరీటాన్నైనా మించి ప్రకాశించే నిజమైన తేజస్సు రాజవంశంలో జన్మించడం వల్ల కాదు, ఆత్మ యొక్క పరమ విముక్తి కోసం ఆ రాజ్యాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టగల క్రమశిక్షణ వల్లనే వస్తుందని. ఈనాడు అయోధ్యను సందర్శించే యాత్రికులు ఆయన జననంతో ముడిపడిన స్థలాలను ఇప్పటికీ గుర్తించగలరు; ఆ సందర్శన ముగిసిన చాలాకాలం తర్వాత కూడా అదే స్మరణను తమతో ఇంటికి తీసుకువెళ్తారు.