শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিব

যেতিয়া গুৰু অৰ্জন দেৱ জীয়ে ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰ ফালে শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিবৰ পৰিকল্পনা কৰে, তেওঁ ইচ্ছাকৃতভাৱে ইয়াক চোতালৰ নগৰৰ মাটিতকৈ তললৈ নিৰ্মাণ কৰে। গৰ্ভগৃহলৈ যাবলৈ ভক্তসকলে তললৈ খোজ কাঢ়িব লাগে, যিয়ে নম্ৰতাৰ মৌলিক গুণ আৰু ঈশ্বৰৰ সম্মুখত অহংকাৰ সমৰ্পণ কৰাৰ প্ৰতীক। গুৰু অমৰ দাস জীয়ে প্ৰথমে স্থানটো চিনাক্ত কৰে, আৰু গুৰু ৰাম দাস জীয়ে ইয়াক বেঢ়ি থকা পবিত্ৰ সৰোৱৰ খান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। পঞ্চম গুৰু, গুৰু অৰ্জন দেৱ জীয়ে তাৰ পিছত মন্দিৰটোৰ নকচা নিজে প্ৰস্তুত কৰে আৰু নিৰ্মাণৰ তত্ত্বাৱধান কৰে, তিনিজন ক্ৰমিক গুৰুৱে বহু দশক ধৰি একেলগে গঢ়া দৰ্শনটো সম্পূৰ্ণ কৰি।

এটা মাত্ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা মধ্যযুগীয় দুৰ্গ-মন্দিৰৰ বিপৰীতে শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিবৰ উত্তৰ, দক্ষিণ, পূব আৰু পশ্চিম—চাৰিওফাল মুখ কৰা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে, যিয়ে প্ৰতিটো জাতি, বৰ্ণ, জাতি-ৰাষ্ট্ৰ আৰু আধ্যাত্মিক পটভূমিৰ লোকক স্বাগত জনায়। ১৫৮৯ চনত ভিত্তিপ্ৰস্তৰ স্থাপন কৰিবলৈ গুৰু অৰ্জন দেৱ জীয়ে লাহোৰৰ শ্ৰদ্ধেয় সুফী সন্ত মিয়াঁ মীৰক বাছি লয়। এয়া এটা সচেতন বাছনি আছিল, যিয়ে মন্দিৰৰ প্ৰথম ভৌতিক কাৰ্যটোক কেৱল শিখ অনুষ্ঠান নহৈ আন্তঃধৰ্মীয় বাৰ্তাবাহী কৰি তোলে, আৰু সেই একেটা শিলৰ চাৰিওফালে উঠা চাৰি উন্মুক্ত দুৱাৰৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ। মন্দিৰৰ সম্পূৰ্ণ গাঁথনিটোও চাৰিওফালৰ সৰোৱৰতকৈ তললৈ বহি থাকে—একেটা প্ৰতীকবাদৰ আন এটা স্তৰ: এজন তীৰ্থযাত্ৰীয়ে গৰ্ভগৃহলৈ যোৱা পথৰ বাবে পইঁৰি বাগৰি নামে, এটা প্ৰাৰ্থনাৰ শব্দ উচ্চাৰণ হোৱাৰ আগতে সেই মৰ্যাদা সমৰ্পণ শাৰীৰিকভাৱে কৰে, যি শিকাবলৈ এই স্থাপত্য গঢ়া হৈছিল।

শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিবত প্ৰতিদিনে এটা অবিচ্ছিন্ন আধ্যাত্মিক সূচী পালন কৰা হয়, যিটো শতাব্দীৰ পিছত শতাব্দী ধৰি চলি আছে। অমৃত বেলাত, প্ৰায় ৰাতিপুৱা তিনি বজাত, গৰ্ভগৃহ গাখীৰ আৰু পানীৰে ধোৱা হয়, আৰু শ্ৰী গুৰু গ্ৰন্থ সাহিব জীক আকাল তখতৰ পৰা সোণৰ পালকীত আনি দিনটোৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত আসা দী ৱাৰ কীৰ্তন হয়, য'ত চাৰিওফালৰ সৰোৱৰৰ মাৰ্বল পৰিক্ৰমা পথ ভৰাই তোলা ৰাতিপুৱাৰ ঐশ্বৰিক স্তুতিগানক শাস্ত্ৰীয় তাৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰই সংগত কৰে। ৰাতি সুখাসন অনুষ্ঠানে দিনটো সামৰে: পবিত্ৰ গ্ৰন্থখন শ্ৰদ্ধাৰে বন্ধ কৰি আনন্দময় প্ৰাৰ্থনাৰ মাজেৰে আকাল তখতলৈ ঘূৰাই নিয়া হয়, কেৱল পিছদিনা ৰাতিপুৱা পুনৰ বাহিৰলৈ অনাৰ বাবে। 1604 চনত গুৰু গ্ৰন্থ সাহিব প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পৰাই এই ছন্দ প্ৰায় অবিচ্ছিন্নভাৱে পুনৰাবৃত্তি হৈ আছে। গভীৰ নিশা পোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে কেতিয়াবা এই শোভাযাত্ৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে দেখে—কীৰ্তন চলি থকাৰ সময়ত পালকী সৰোৱৰৰ চাৰিওফালৰ মাৰ্বল পৰিক্ৰমাত ধীৰে ধীৰে আগবাঢ়ে; দৰ্শনাৰ্থীসকলে প্ৰায়ে এই দৃশ্যক সেই মুহূৰ্ত বুলি বৰ্ণনা কৰে, য'ত শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিবক এটা স্মৃতিসৌধতকৈ অধিক এখন জীৱন্ত ঘৰৰ দৰে অনুভৱ হয়।

গুৰু অৰ্জন দেৱ জীয়ে নিজে পবিত্ৰ সৰোৱৰৰ প্ৰশংসাত এটা পদ ৰচনা কৰে, যিটো গুৰু গ্ৰন্থ সাহিবৰ অংগ 1362 ত ফুনহে ছন্দত লিপিবদ্ধ আছে:

যি স্থপতিয়ে মন্দিৰটো নিজে গঢ়ি আছিল, তেওঁয়েই যি ঠাইটো তেতিয়াও নিৰ্মাণ কৰি আছিল তাৰ বিষয়ে এই পদ ৰচনা কৰাটোৱে ইয়াক এক অসাধাৰণ তাৎক্ষণিকতা দিয়ে। ইয়াক দূৰৰ পৰা দিয়া প্ৰশংসা হিচাপে নহয়, বৰং যিজনে নিজে এই মাটি খোজ কাঢ়ি চাইছিল আৰু তেওঁ দেখা সকলো ঠাইৰ মাজত ইয়াক অতুলনীয় বুলি বিচাৰ কৰিছিল, তেওঁৰ সাক্ষ্য হিচাপে পঢ়া হয়।

1830 চনত মহাৰাজা ৰণজিত সিংহে গৰ্ভগৃহৰ ওপৰৰ গুম্বজ আৰু মাৰ্বলৰ দেৱাল সোণেৰে মুৰ্তি কৰিবলৈ 750 কিলোগ্ৰাম বিশুদ্ধ সোণ দান কৰে—এইটোৱেই সেই নাম, যাৰ দ্বাৰা মন্দিৰটো বিশ্বজুৰি জনা যায়, যদিও শিখসকলে নিজে ইয়াক মুখ্যতঃ শ্ৰী হৰিমন্দিৰ সাহিব বা দৰবাৰ সাহিব বুলিয়ে সম্বোধন কৰে। গোল্ডেন টেম্পলৰ লংগৰে প্ৰতিদিনে 100,000 তকৈও অধিক ভক্তক বিনামূল্যে গৰম নিৰামিষ আহাৰ পৰিবেশন কৰে; সম্পূৰ্ণভাৱে স্বেচ্ছাসেৱক সেৱাদাৰসকলে চলায়, দৰ্শনাৰ্থীৰ ধৰ্ম, জাতি-ৰাষ্ট্ৰ বা মৰ্যাদাৰ কথা নিবিচাৰি। ইয়াক প্ৰায় সাড়ে চাৰিশ বছৰ আগতে মন্দিৰৰ মূল নকচাত খোদিত হোৱা সেই চাৰি উন্মুক্ত দুৱাৰৰ জীৱন্ত ধাৰাবাহিকতা।