ଜୈନ କଥା

ଏହି ପୃଷ୍ଠାର କଥାଗୁଡ଼ିକ ତୀର୍ଥଙ୍କରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଶିକ୍ଷା ଓ ସାଧନା ବିଷୟରେ। ତୀର୍ଥଙ୍କର ଅର୍ଥାତ୍ ଘାଟ ନିର୍ମାତା, ଏପରି ଏକ ଗୁରୁ ଯିଏ ଜନ୍ମମରଣର ଚକ୍ର ପାର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପାର ହେବାର ପଥ ଦେଖାନ୍ତି। ଜୈନ ପରମ୍ପରା ଋଷଭନାଥଙ୍କଠାରୁ ମହାବୀରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚବିଶ ଜଣଙ୍କୁ ଗଣନା କରେ, ଏବଂ ଚବିଶ ତୀର୍ଥଙ୍କରଙ୍କ ବିବରଣ କଳ୍ପସୂତ୍ରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ବୟାଳିଶଟି କଥା ଅଛି, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାରୋଟି ଭାଗରେ ସଜ୍ଜିତ: ଚବିଶ ଜୀବନୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନଙ୍କ କଥା, ଶିକ୍ଷା, ଏବଂ ସାଧନା।

ତୀର୍ଥଙ୍କରମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ନିଜ ପୃଷ୍ଠା ଯେଉଁ ଚିତ୍ର ସ୍ମରଣ କରାଏ। ଋଷଭନାଥ ପ୍ରଥମ, ଏବଂ ମହାବୀର, ଯାହାଙ୍କ ଜୀବନ ରାଜକୁମାରରୁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଗୁରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ, ଶେଷ। ମୁନିସୁବ୍ରତ ସେହି ତୀର୍ଥଙ୍କର, ଯାହାଙ୍କ ଯୁଗରେ, ପୃଷ୍ଠା କହେ, ରାମ ବାସ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତ୍ରୟୋବିଂଶ ପାର୍ଶ୍ୱନାଥ ତାଙ୍କ କରୁଣା ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ।

ଏହି ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକରେ ତୀର୍ଥଙ୍କରମାନେ ଏକାକୀ ନୁହନ୍ତି। ବାହୁବଳୀ ସିଂହାସନ ପାଇଁ ଭାଇ ଭରତଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଜିତିଲେ ଏବଂ ପରେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ଗୋମ୍ମଟେଶ୍ୱରର ତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରେ। ଚନ୍ଦନବାଳା, ଦାସୀ ହୋଇ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଅସମ୍ଭବ ଶର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କଲେ ଏବଂ ମହାବୀରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଶିଷ୍ୟା ହେଲେ, ପରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧ୍ୱୀ ସଂଘର ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ। ସ୍ଥୂଳିଭଦ୍ର ନିଜ ବୈରାଗ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ପୂର୍ବ ପ୍ରେମିକାର ଘରେ ଏକ ବର୍ଷାଋତୁ ବିତାଇଲେ, ପରେ ଜୈନ ଶାସ୍ତ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥିବା ସଭାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ। ଭଦ୍ରବାହୁ ଆଗମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ମୃତିରେ ଧରି ରଖିଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ଥିଲେ।

ଶିକ୍ଷା ତିନୋଟି ରତ୍ନ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥସୂତ୍ରର ପ୍ରଥମ ସୂତ୍ରରେ ନାମିତ: ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଚରିତ୍ର, ଯାହା ଏକତ୍ର ପାଳନ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅହିଂସା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ଅହିଂସା, ଯାହା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସାଧନା, ଆହାର ଓ ଆତ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜୈନ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଗଢ଼େ। ଅନେକାନ୍ତବାଦ ଛଅ ଅନ୍ଧ ଓ ଏକ ହାତୀର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ: ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଆଂଶିକ ସତ୍ୟ ଧରିଥାଏ ଏବଂ ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମନେ କରେ। ମୁନି ଓ ସାଧ୍ୱୀମାନେ ପାଞ୍ଚ ମହାବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜୈନ ବିଶ୍ୱଚିତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକପୁରୁଷ, ତିନି ସ୍ତରର ଏକ ବିଶ୍ୱ ସତ୍ତା। ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ଦିଗମ୍ବର ଓ ଶ୍ୱେତାମ୍ବର, ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ସାମାୟିକ ଅଠଚାଳିଶ ମିନିଟ୍ର ଧ୍ୟାନମୟ ସମତା, ଛଅ ଦୈନିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ପ୍ରତିକ୍ରମଣ ହିଂସାରୁ ଫେରିବାର ବିଧି, ଏବଂ ଏହାର ବାର୍ଷିକ ରୂପ, ସମ୍ବତ୍ସରୀରେ, ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ଗମ୍ଭୀର ପର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟୁଷଣକୁ ମିଚ୍ଛାମି ଦୁକ୍କଡ଼ମ୍ର ପରସ୍ପର କ୍ଷମାଦାନ ସହ ସମାପ୍ତ କରେ। ନବକାର ମନ୍ତ୍ର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧ ସତ୍ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, କୌଣସି ଏକ ଦେବତାଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ବର୍ଷୀତପ ତେର ମାସ ଧରି ଏକାନ୍ତର ଦିନରେ ଉପବାସ, ଯାହା ଋଷଭନାଥଙ୍କ ଆଖୁ ରସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବର ଚାରିଶହ ଦିନର ଉପବାସକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ସଲ୍ଲେଖନା ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଅନ୍ତିମ କାଳରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ, କ୍ରମିକ ଉପବାସ, ଯାହାକୁ ପରମ୍ପରା ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା ବୋଲି ନୁହେଁ। ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ଋଷଭନାଥଙ୍କ ଏକ ଶିଷ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଖାଲି ପାଦରେ ଚଢ଼ନ୍ତି।

ତୀର୍ଥଙ୍କର ଅର୍ଥାତ୍ ଘାଟ ନିର୍ମାତା। ଅହିଂସା ଅର୍ଥାତ୍ ହିଂସାହୀନତା। ଅନେକାନ୍ତବାଦ ହେଉଛି ବହୁପାର୍ଶ୍ୱିକତାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ୟର ଏକରୁ ଅଧିକ ଦିଗ ଅଛି। ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି ଛଅ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଦୈନିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଦିଗମ୍ବର ଅର୍ଥାତ୍ "ଆକାଶ-ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ" ଓ ଶ୍ୱେତାମ୍ବର ଅର୍ଥାତ୍ "ଶ୍ୱେତ-ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ", ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ନାମ। କଳ୍ପସୂତ୍ର ଏକ ଶ୍ୱେତାମ୍ବର ଗ୍ରନ୍ଥ ଯାହା ପର୍ଯ୍ୟୁଷଣରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥସୂତ୍ର ଏକ ଜୈନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯାହାକୁ ଉଭୟ ପରମ୍ପରା ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି। ମିଚ୍ଛାମି ଦୁକ୍କଡ଼ମ୍ ହେଉଛି ପର୍ଯ୍ୟୁଷଣ ଶେଷରେ କୁହାଯାଉଥିବା କ୍ଷମାର ବାକ୍ୟ।