සුපත්ත ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ දී රාහුල තෙරුන්ගේ මව භික්ෂුණිය වූ පසු දැඩි ලෙස අසනීපවී අඹ යුෂ සඳහා දොළදුක් ඇතිවිය. සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ ඒ සඳහා ම ගොස් එය ලබා ගෙන දුන් අතර, එම පානයෙන් ඇය සම්පූර්ණයෙන් සුවය ලැබුවාය. බුදුරජාණන් වහන්සේ රැස්ව සිටි භික්ෂූන්ට දැන්වූයේ, අන් අයගේ දොළදුක සපුරාලීමේ මෙම භක්තිය බොහෝ ඈත යුගයක දී ද එක් වරක් පෙන්වා ඇති බවත්, ඒ බව ඔප්පු කිරීමට කථාව වදාළ බවත්‍ය.

එකල බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ පාලන සමයේ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ අසූදහසක් කපුටන්ගේ අධිපති සුපත්ත ලෙස උපන් සේක. උන්වහන්සේ තම අග මෙහෙසිය වූ සුඵස්සාට ගැඹුරින් ආදරය කළ සේක. සුඵස්සා ගැබ්ගත් විට, මිනිස් රජුගේ ම මුළුතැන්ගෙයින් මසුන් ලබා ගැනීමේ බලවත් දොළදුකක් ඇය වෙත පැමිණියේය. එය රස බැලිය නොහැකි නම් තමාත් තම ගර්භයේ සිටින දරුවාත් මිය යන බවට ඇය සුපත්තට පැහැදිලිව පැවසුවාය.

සුපත්තගේ ම ප්‍රධාන සෙන්පතිවූ සුමුඛ නම් කපුටා, මෙහෙසියගේ දුක ඇසූ විට, සේවකයෙකුගේ යුතුකම වන්නේ තම රජුට සහ රැජිනට තම ජීවිතය පූජා කිරීම බව ප්‍රකාශ කළේය. රාජකීය ආහාර ගෙනෙන්නෙමි, නැතහොත් ඒ සඳහා උත්සාහ කරමින් තමාගේම ජීවිතය නැති කරගන්නෙමි යනු ඔහුගේ කියමන විය. ඔහු තෝරාගත් සහචරයන් අට දෙනෙකු සමග බරණැසට පියාසර කර, රාජකීය මුළුතැන්ගෙවල් අසල ස්ථානයක ගත්තේ තම මොහොත බලාසිටිමිනි.

රජුගේ ම ආහාර රැගෙන මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධානියා පිටතට පැමිණි විට, සුමුඛ එක් මොහොතකින් ඔහු මත පතිත වී, තුඩින් හා නියපොතින් ඔහුගේ මුහුණට පහරදී ඔහු ගෙන ගිය සියල්ල අතහරින තුරු ගසා දැමීය. ඔහුගේ සහචරයෝ විසිරුණු මසුන් තුඩු පිරෙන සේ ගෙන සුඵස්සා වෙත ගෙන යාමට පෙර තමන් ද වැළඳ ගත්හ. නමුත් සුමුඛ දිගු වේලාවක් පසුපස රැඳී සිටි අතර, කෝපයට පත් මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධානියා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. ඔහු සුමුඛ රජු ඉදිරියට ඇදගෙන ගියේය.

විනිශ්චයට ගෙන එනු ලැබූ සුමුඛ, කිසිදු බියක් නොමැතිව, මේ සියල්ල ඔහුගේ රැජිනගේ දොළදුක සඳහා ද, තම රජුට ඇති සම්පූර්ණ භක්තිය සඳහා ද කළ බව පැහැදිලි කළේය. අනෙකෙකුගේ සතුට වෙනුවෙන් දෙවන වරක් නොසිතා තම ජීවිතය පූජා කිරීමට ඔහු සූදානම් විය. රජු බ්‍රහ්මදත්ත හෘදයාංගමව කම්පනයට පත් විය. ඔහු පවසා සිටියේ, ගම් සමූහයම ත්‍යාග ලෙස ලබා දුන් විට පවා, මෙම කපුටා මෙන් තමා වෙනුවෙන් එතරම් නිදහසේ තම ජීවිතය පූජා කිරීමට සූදානම් කිසිවෙක් තම ඇමතිවරුන් අතර නොමැති බවයි.

සුමුඛට දඬුවම් කරනු වෙනුවට, රජු ඔහුට සම්පූර්ණයෙන් සමාව දී, සුපත්ත තම ම මාලිගාවට ආරාධනා කර ධර්මය දේශනා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඔහු අසා සිටි දේ නිසා ප්‍රසාදයට පත් බ්‍රහ්මදත්ත, තම රාජ්‍යයේ සියලු කපුටන්ට දිනපතා ආහාර සැපයිය යුතු බවට නියෝග කළ අතර, ඔහුගේ ආරක්ෂාව එහි සිටි සෑම සත්වයෙකුටම ව්‍යාප්ත කළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ, තමන් ම සුපත්ත වූ බවත්, ආනන්ද රජු බ්‍රහ්මදත්ත වූ බවත්, සැරියුත් වහන්සේ භක්තිමත් සෙන්පති සුමුඛ වූ බවත් හෙළි කිරීමෙන් ධර්ම දේශනාව අවසන් කළ සේක. අනෙකාගේ වෙනුවෙන් මැරීමට ඇති එම සූදානම, මෙම ආකාරයෙන් ම පෙර වරක් පෙනී ගොස් තිබුණි. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 292 යටතේ මෙම කථාව සටහන්ව තිබේ.

කිසිදු අනතුරක් සැබවින් ම පැමිණීමට පෙර සුමුඛ සුපත්තට ප්‍රකාශ කළ බැවින්, බරණැසේ ඔහුගේ පසු හැසිරීම, මොහොතේ එළිපිට පැමිණි ධෛර්‍යයේ හදිසි විස්ඵෝටනයක් නොව, පොරොන්දුවක ඉටුවීමක් පමණක් විය. මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධානියා රජුගේ ආහාර සමඟ පෙනී සිටීමට පෙර ම ඔහු තමා අවදානමට ලක් කරන්නේ කුමක්ද යන්න තීරණය කර තිබුණි. එම පහරදීම ම, ඔහුගේ ම රජුගේ ඉදිරියේ දින කිහිපයකට හෝ පැය කිහිපයකට පෙර තීරණය වූ අධිෂ්ඨානය ක්‍රියාත්මක කිරීමක් පමණි.

බ්‍රහ්මදත්ත කම්පනයට පත් කළේ කපුටෙකු ධෛර්‍යය දැක්වූ බව පමණක් නොවේ. එම ධෛර්‍යය ඔහුගේ ම මාලිගාවේ නොතිබූ දෙයක් හෙළිදරව් කළේය. එහිදී ධනය හා අනුග්‍රහය මගින් විශ්වාසවන්ත සේවය මිල දී ගෙන තිබුණත්, අනෙකෙකු වෙනුවෙන් නිදහසේ මැරෙන්නට සූදානම් වීමේ මෙවැනි මනෝභාවයක් කිසි දිනෙක නොතිබුණි. මෙම සංසන්දනය කිරීමෙන් ඔහුට කිසිවක් වියදම් නොවූව ද, සැබෑ භක්තිය අවශ්‍ය කරන දේ පිළිබඳ ඔහුගේ සමස්ත අවබෝධය නැවත සකස් කළේය. එහෙයින් ම සමාව දීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ඔහුට හැඟී ගිය අතර, ඒ වෙනුවට ඔහු රටේ සෑම කපුටෙකුටම ආරක්ෂාව ව්‍යාප්ත කළේය.

රජුගේ මාළු සඳහා සුඵස්සාගේ ආශාව, ඇය දරා සිටි දරුවා පිළිබඳ බියට එතරම් තදින් බැඳී නොතිබුණි නම්, සරල ආහාර රුචියක් පමණක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි. සුපත්ත තම සෙන්පතියා අවදානමට යැවීමට පොළඹවා ගත්තේ සරල කුසගින්න නොව, එම දෙවන සැලකිල්ලයි. කථාව දොළදුක ම නිහතමානී හා නිශ්චිත ලෙස තබා ගනී; රාජ්‍යයක් මුළුම ගොඩ ගැසීමක් නොව එක් ආහාර වර්ගයක් පමණි. එමගින් සුමුඛගේ අවසාන පූජාව ලෝභය භක්තියේ වේෂයෙන් සැරසුණු දෙයක් ලෙස වැරදි ලෙස තේරුම් ගත නොහැකි වේ.