বুদ্ধ পূৰ্ণিমা (বেসাক) — ঘৰ আৰু মন্দিৰত পূজাৰ নিয়ম
এই লেখাত বুদ্ধ পূৰ্ণিমা উপলক্ষে ঘৰ আৰু মন্দিৰত কিহেৰে পূজা কৰে, সাধাৰণতে কি কি সামগ্ৰী আগবঢ়ায়, আৰু কি কি আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰে তাৰ এক আভাস দিয়া হৈছে।
পদ্ধতি আৰু পদক্ষেপ
1বুদ্ধক স্নান কৰোৱা
এটা পৰিষ্কাৰ বেদী সজাওক য'ত বুদ্ধৰ মূৰ্তি বা ছবি থাকিব। সুমিষ্ট গন্ধযুক্ত পানী (যেনে জাফৰান বা চন্দনৰ পানী) লাহে লাহে মূৰ্তিৰ ওপৰত ঢালি তাক স্নান কৰাওক, যিয়ে মনৰ শুদ্ধিকৰণ আৰু বুদ্ধৰ জন্ম উদযাপনক প্ৰতীকিত কৰে।
2ফুল, ধূপ আৰু পোহৰৰ অৰ্ঘ্য
বুদ্ধৰ সন্মুখত সতেজ ফুল, ধূপৰ কাঠি আৰু এটা জলি থকা তেলৰ চাকি বা মমবাতি সজাওক। ফুলে অনিত্যতাক, ধূপে পৰিৱেশ শুদ্ধ কৰে আৰু পোহৰে জ্ঞানৰ প্ৰকাশক বুজায়।
3পাঠ আৰু শৰণ গ্ৰহণ
তিনি শৰণ (বুদ্ধং শৰণং গচ্ছামি, ধম্মং শৰণং গচ্ছামি, সঙ্ঘং শৰণং গচ্ছামি) আৰু পঞ্চশীল আদি পাঠ কৰক, তাৰ পিছত মেত্তা সুত্ত বা অন্যান্য শুভ শ্লোক পাঠ কৰক। ই শ্ৰদ্ধা জগাই তোলে আৰু শান্তিপূৰ্ণ উদ্দেশ্য স্থাপন কৰে।
4ধ্যান
শান্ত মনেৰে ধ্যানত বহক, শ্বাস-প্ৰশ্বাসত একাগ্ৰ হওক বা সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি মৈত্ৰী ভাৱনা (মেত্তা ভাৱনা) প্ৰেৰণ কৰক। এই অভ্যাসে বুদ্ধৰ জ্ঞান অৰ্জন আৰু নিজৰ আভ্যন্তৰীণ শান্তিক সন্মান জনায়।
5প্ৰদক্ষিণ
বেদী, মন্দিৰৰ স্তূপ বা বোধিবৃক্ষৰ চাৰিওফালে সোঁফালে ঘূৰি তিনি বা তাতোধিক বাৰ প্ৰদক্ষিণ কৰক, প্ৰায়ে পদুম বা ধূপৰ কাঠি ধৰি। এই শ্ৰদ্ধা আৰু সজাগতাৰ কাৰ্যই একাগ্ৰতা আৰু ভক্তি বৃদ্ধি কৰে।
6খাদ্য অৰ্ঘ্য আৰু দান
এটা সাধাৰণ নিৰামিষ আহাৰ বা ফল-মূল প্ৰস্তুত কৰক আৰু বেদীৰ ওপৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিলৈ অৰ্ঘ্য আগবঢ়াওক, তাৰ পিছত পিছত সেই আহাৰ পৰিয়াল, সন্ন্যাসী বা অভাৱগ্ৰস্ত লোকৰ মাজত বিতৰণ কৰক। দানৰ এই অভ্যাস (দান) হৈছে বুদ্ধ পূৰ্ণিমাৰ এক মূল পালন।
7ধৰ্ম বক্তৃতা বা পাঠ
বুদ্ধৰ জীৱন, চাৰি আৰ্য সত্য বা আৰ্য অষ্টাঙ্গিক মাৰ্গৰ ওপৰত এখন ধৰ্ম বক্তৃতা শুনক বা পঢ়ক। ই বুজাবুজি গভীৰ কৰে আৰু দৈনন্দিন জীৱনত ধৰ্ম প্ৰয়োগ কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগায়।
8পুণ্য উৎসৰ্গা
“সকলো প্ৰাণী সুখী হওক আৰু দুখৰ পৰা মুক্ত হওক”ৰ দৰে শ্লোক পাঠ কৰি শেষ কৰক, আৰু মানসিকভাৱে সেই দিনৰ অভ্যাসৰ পুণ্য সকলো সংবেদনশীল প্ৰাণীলৈ উৎসৰ্গ কৰক। ই বুদ্ধ পূৰ্ণিমাৰ কৰুণাময় চেতনাৰ প্ৰতীক।
বুদ্ধ পূৰ্ণিমা, যাক বেসাক বুলিও কোৱা হয়, হৈছে গৌতম বুদ্ধৰ জন্ম, জ্ঞানলাভ আৰু মহাপৰিনিৰ্বাণৰ স্মৃতি উদযাপন কৰা এক পৱিত্ৰ দিন। এই পূৰ্ণিমা তিথি সাধাৰণতে মে' মাহত পৰে। বুদ্ধ ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে এই দিনটোত বিশেষ ভাৱে পূজা-অৰ্চনা কৰে। ঘৰত বা মন্দিৰত এই পূজা কৰোতে কিছুমান নিয়ম পালন কৰা হয়। বুদ্ধ ধৰ্মত কোনো একক তীৰ্থ বা স্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি, বিভিন্ন অঞ্চলত ভাৱ-ভংগীৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, শ্ৰীলংকাত বুদ্ধৰ জন্মৰ ঠাই লুম্বিনীৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিয়া হয়, আনহাতে থাইলেণ্ডত বুদ্ধৰ জ্ঞানলাভৰ ঠাই বোধগয়াৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই পাৰ্থক্য সত্ত্বেও, মূল আচাৰ-অনুষ্ঠান একেই থাকে। এই পূজাত সাধাৰণতে ফুল, ধূপ, বন্তি, ফল-মূল, আৰু পানীয় আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান ঠাইত বুদ্ধৰ মূৰ্তিত স্নান (অভিষেক) কৰোৱা হয়, আৰু সৎকৰ্মৰ বাবে দান-বৰঙণি কৰা হয়। এই পূজাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বুদ্ধৰ শিক্ষা মনত ৰখা, শান্তি আৰু কৰুণাৰ চেতনা জাগ্ৰত কৰা। ঘৰত পূজা কৰোতে পৰিষ্কাৰ ঠাইত বুদ্ধৰ এখন ফটো বা মূৰ্তি ৰাখি, তাতে ফুল আৰু ধূপ দি, মন্ত্ৰ জপ কৰা হয়। মন্দিৰত সাধাৰণতে একাধিক ভক্তই একেলগে পূজা কৰে, আৰু তাত ভিক্ষুসকলে উপদেশ দিয়ে। এই পূজাৰ কোনো জটিল ব্ৰাহ্মণ্য নিয়ম নাই, বৰঞ্চ ভক্তি আৰু শুদ্ধ মনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াক পালন কৰি মানুহে বুদ্ধৰ পঞ্চশীল (পাঁচটি নিয়ম) পালনৰ বাবে প্ৰতিজ্ঞা কৰে আৰু ধ্যান কৰে।
আপুনি জানেনে?
তিনি স্মৃতি
বুদ্ধ পূৰ্ণিমাই গৌতম বুদ্ধৰ তিনিটা মুখ্য ঘটনা—জন্ম, জ্ঞানলাভ আৰু মহাপৰিনিৰ্বাণ—একেলগে উদযাপন কৰে। এই তিনিও ঘটনা একে পূৰ্ণিমা তিথিত সংঘটিত হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
পূজাৰ সামগ্ৰী
ঘৰ বা মন্দিৰত সাধাৰণতে ফুল, ধূপ, বন্তি, ফল-মূল আৰু পানীয় আগবঢ়োৱা হয়। ফুলে অনিত্যতা, ধূপে শুদ্ধতা, আৰু বন্তিয়ে জ্ঞানৰ পোহৰৰ প্ৰতীক। কিছুমান ঠাইত বুদ্ধৰ মূৰ্তিত অভিষেক (স্নান) কৰোৱা হয়।
অঞ্চলভেদে গুৰুত্ব
শ্ৰীলংকাত বুদ্ধৰ জন্মস্থান লুম্বিনীৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়, আনহাতে থাইলেণ্ডত জ্ঞানলাভৰ ঠাই বোধগয়াক প্ৰাধান্য দিয়া হয়। এই পাৰ্থক্য সত্ত্বেও মূল আচাৰ-অনুষ্ঠান একেই থাকে।
পঞ্চশীল আৰু ধ্যান
এই দিনা ভক্তসকলে বুদ্ধৰ পঞ্চশীল (পাঁচটি নৈতিক নিয়ম) পালনৰ বাবে প্ৰতিজ্ঞা কৰে আৰু ধ্যানত মগ্ন হয়। পূজাত কোনো জটিল ব্ৰাহ্মণ্য নিয়ম নাই, বৰঞ্চ ভক্তি আৰু শুদ্ধ মনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়।
মন্দিৰ আৰু ঘৰৰ পাৰ্থক্য
ঘৰত পৰিষ্কাৰ ঠাইত বুদ্ধৰ ফটো বা মূৰ্তি ৰাখি একাকী পূজা কৰা হয়। মন্দিৰত একাধিক ভক্তই একেলগে পূজা কৰে আৰু ভিক্ষুসকলে উপদেশ দিয়ে। দুয়োতে উদ্দেশ্য একে—বুদ্ধৰ শিক্ষা মনত ৰখা আৰু শান্তি-কৰুণাৰ চেতনা জাগ্ৰত কৰা।
Buddha
বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত