৫১ শক্তিপীঠ

দেৱী ভাগৱত পুৰাণৰ সপ্তম স্কন্ধ, ত্ৰিংশ অধ্যায়ত বৰ্ণনা আছে যে প্ৰজাপতি দক্ষৰ কন্যা মাতা সতীয়ে তেওঁৰ পিতৃৰ যজ্ঞত পতি মহাদেৱৰ সন্মান নোহোৱাত নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিছিল। শিৱ পুৰাণতো এই প্ৰসংগ আছে। শোকত ব্যাকুল ভগৱান শিৱে সতীৰ পাৰ্থিৱ দেহ লৈ সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডত ভ্ৰমণ কৰিছিল।

সৃষ্টিৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু শিৱৰ শোক শান্ত কৰিবলৈ ভগৱান বিষ্ণুৱে নিজৰ সুদৰ্শন চক্ৰেৰে সতীৰ দেহ বিভক্ত কৰিছিল। পৃথিৱীত যিখিনিতে মাতাৰ অংগ, অলংকাৰ আৰু পবিত্ৰ চিহ্ন পৰিছিল, তাতে এটা শক্তিপীঠ প্ৰকাশ পাইছিল, য'ত ভৈৰৱৰ ৰূপত শিৱে ৰক্ষা কৰে।

ভক্তিমূলক পৰম্পৰাত ৫১টা শক্তিপীঠৰ কথা কোৱা হয়, কিন্তু গ্ৰন্থসমূহতে গণনা বেলেগ বেলেগ। দেৱী ভাগৱত পুৰাণৰ সপ্তম স্কন্ধৰ ত্ৰিংশ অধ্যায়ে দেৱীৰ ১০৮টা পবিত্ৰ স্থানৰ নাম দিয়ে, কুলাৰ্ণৱ তন্ত্ৰত ১৮টা, কুব্জিকা তন্ত্ৰত ৪২টা আৰু কালিকা পুৰাণত সাতটা পীঠৰ উল্লেখ আছে। পীঠনিৰ্ণয়, যাক মহাপীঠনিৰূপণও বোলা হয়, ৫১টা পীঠ গণনা কৰে আৰু প্ৰতিটো পীঠত দেৱীৰ এটা ৰূপক এটা ভৈৰৱৰ সৈতে যুক্ত কৰে।

গ্ৰন্থ আৰু মন্দিৰৰ পৰম্পৰাবোৰে কেতিয়াবা এটা একে পীঠৰ বাবে বেলেগ অংগ, দেৱীৰ বেলেগ নাম বা বেলেগ ভৈৰৱ উল্লেখ কৰে। গতিকে তলৰ তালিকাখনে বহুল স্বীকৃত এটা সূচী অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াক চূড়ান্ত তালিকা হিচাপে নহয়, ভক্তিৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে পঢ়িব লাগে।

শাস্ত্ৰ আৰু পৰম্পৰাই চাৰিটা পীঠক প্ৰথম আৰু সৰ্বাধিক শক্তিশালী বুলি মানে। সেইবোৰ হ'ল অসমৰ কামাখ্যা, য'ত সতীৰ যোনি পৰিছিল বুলি কোৱা হয়; উৰিষ্যাৰ পুৰীৰ বিমলা পীঠ, যিটো তেওঁৰ চৰণৰ সৈতে সংযুক্ত; পশ্চিম বংগৰ কালীঘাট, যিটো তেওঁৰ সোঁ ভৰিৰ আঙুলিৰ সৈতে সংযুক্ত; আৰু উৰিষ্যাৰ বৰহামপুৰৰ ওচৰৰ তাৰা তাৰিণী, যিটো তেওঁৰ স্তনৰ সৈতে সংযুক্ত। বহু তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই চাৰিটাৰ পৰাই আৰম্ভ কৰে।

আদি শংকৰাচাৰ্যৰ নামত প্ৰচলিত এটা স্তোত্ৰত আঠাৰটা মহাশক্তিপীঠৰ তালিকা সংৰক্ষিত আছে। ইয়াৰে তিনিটা, গুৱাহাটীৰ কামাখ্যা, গয়াৰ সৰ্বমংগলা আৰু উজ্জয়িনীৰ মহাকালী, মাতাৰ সৃষ্টি, পালন আৰু সংহাৰৰ কাৰ্যৰ আসন হিচাপে পূজিত।

পীঠসমূহে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ভূগোলক অনুসৰণ কৰে। ৫১টা পীঠৰ তালিকাসমূহে বৰ্তমানৰ ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশ, শ্ৰীলংকা, পাকিস্তান আৰু তিব্বতৰ স্থানসমূহ উল্লেখ কৰে। নেপালৰ মুক্তিনাথ শাক্ত আৰু ৱৈষ্ণৱ দুয়োৰে বাবে পূজিত। বাংলাদেশত যশোৰেশ্বৰী আৰু সুগন্ধাৰ পীঠ এই পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত, আৰু শ্ৰীলংকাৰ নৈনাতিৱুৰ ইন্দ্ৰাক্ষীৰ মন্দিৰো ইয়াৰে এটা বুলি গণ্য কৰা হয়। কৈলাশ পৰ্বতৰ ওচৰৰ মানসৰোৱৰৰ পাৰৰ শিলাময় পীঠে সেই দেৱীৰ দৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰে, যাৰ দেহ স্বয়ং পবিত্ৰ ভূমি।

অসমৰ নীলাচল পাহাৰৰ বিশেষত্ব এই যে গৰ্ভগৃহত কোনো খোদিত মূৰ্তি নাই। ভক্তসকলে শিলাৰ ফাটেৰে বৈ যোৱা প্ৰাকৃতিক ধাৰাৰ পূজা কৰে। জ্বালামুখীত দেৱীক বিনা জ্বালানিয়ে শিলাৰ পৰা উঠা শিখাৰ ৰূপত আৰাধনা কৰা হয়।

শক্তিপীঠসমূহলৈ তীৰ্থযাত্ৰাই সাধকৰ অন্তৰত গভীৰ আধ্যাত্মিক পৰিৱৰ্তন জাগ্ৰত কৰে:

• •
  ভক্তসকলে সৃষ্টিক ধাৰণ কৰা সৰ্বব্যাপী মাতৃশক্তিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা পোষণ কৰে।
• •
  এই সন্নিধিত মৌন জপ, কুমকুম অৰ্চন আৰু ধ্যানৰ জৰিয়তে তান্ত্ৰিক আৰু বৈদিক দুয়ো পৰম্পৰা একত্ৰিত হয়।
• •
  প্ৰতিটো সন্নিধিয়ে দেৱীৰ পূজাক ভৈৰৱৰ পূজাৰ সৈতে যুক্ত কৰে, যিয়ে চেতনা আৰু বিশ্বশক্তিৰ অবিচ্ছেদ্য একতাক প্ৰতীকিত কৰে।

নৱৰাত্ৰি, দেৱীলৈ উৎসৰ্গিত নটা ৰাতি, সেইটো সময় যেতিয়া এই সন্নিধিসমূহত ভক্তি আটাইতকৈ প্ৰখৰ হয়।

সকলো আভ্যন্তৰীণ নেতিবাচকতাৰ ওপৰত পৰমা দিব্য মাতাৰ জয় উদযাপন কৰা বিখ্যাত স্তোত্ৰ: