শিখ ধৰ্মৰ পঞ্চ তখত

পঞ্চ তখত অৰ্থাৎ পাঁচখন সিংহাসন হ“ল সেইবোৰ আসন যিবোৰৰ পৰা শিখ পন্থৰ আধ্যাত্মিক আৰু পাৰ্থিৱ কৰ্তৃত্ব প্ৰয়োগ কৰা হয়। ”তখত“ শব্দৰ অৰ্থ সিংহাসন, আৰু এই প্ৰতিখনেই মিৰি-পিৰি নীতি আগবঢ়াই নিয়ে, অৰ্থাৎ পাৰ্থিৱ দায়িত্ব আৰু আধ্যাত্মিক সাৰ্বভৌমত্বৰ মিলন। এই নীতিক প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাস্তৱ ৰূপ দিছিল অমৃতসৰত গুৰু হৰগোবিন্দ জীয়ে।

১৬০৬ চনৰ জুন মাহত, ষষ্ঠ শিখ গুৰু, গুৰু হৰগোবিন্দ জীয়ে, শ্ৰী হৰমন্দিৰ সাহিবৰ ঠিক সন্মুখত শ্ৰী অকাল তখত সাহিবৰ ভিত্তি স্থাপন কৰে। হৰমন্দিৰ সাহিব আছিল শান্ত উপাসনা, ভক্তিগীত আৰু ঈশ্বৰৰ সন্মুখত নম্ৰতাৰ প্ৰতীক, আৰু অকাল তখত আছিল ন্যায়পৰায়ণ সাৰ্বভৌমত্বৰ প্ৰতীক: দুৰ্বলক ৰক্ষা কৰা, ন্যায় প্ৰদান কৰা, আৰু জগতৰ পৰা আঁতৰি নাযাই তাৰ মাজত সক্ৰিয় থকাৰ দায়িত্ব। এই ভাৱটো দৃশ্যমান কৰিবলৈ গুৰু হৰগোবিন্দ জীয়ে নিজৰ গুৰুগদ্দি অভিষেকৰ সময়ত দুখন তৰোৱাল ধাৰণ কৰিছিল: এখন মিৰিৰ বাবে, অৰ্থাৎ পাৰ্থিৱ কৰ্তৃত্বৰ বাবে, আৰু আনখন পিৰিৰ বাবে, অৰ্থাৎ আধ্যাত্মিক কৰ্তৃত্বৰ বাবে। সেই সময়ৰ পৰাই অকাল তখতে এই দ্বৈত দায়িত্ব বহন কৰি পন্থৰ সৰ্বোচ্চ সিদ্ধান্তৰ আসন হিচাপে টিকি আছে।

চমকৌৰ আৰু আনন্দপুৰ সাহিবত হোৱা ক্ষতিৰ পিছত গুৰু গোবিন্দ সিংহ জীয়ে দমদমা সাহিবত কিছুদিন কটাইছিল। তাত তেওঁ নিজৰ গুৰুত্বৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যসমূহৰ এটা কৰিছিল: সম্পূৰ্ণ আদি গ্ৰন্থ স্মৃতিৰ পৰা উচ্চাৰণ কৰি ভাই মণি সিংহক লিখিবলৈ দিছিল; এইদৰে প্ৰামাণিক সংস্কৰণ গঠিত হ“ল, যিয়ে গুৰু গ্ৰন্থ সাহিব হ”ল। এই কামৰ বাবে স্থানটো গুৰু কি কাশী, অৰ্থাৎ গুৰুৰ নিজা কাশী নামেৰে পৰিচিত হ“ল; পবিত্ৰ বিদ্যানগৰীৰ সমমৰ্যাদাৰ শিক্ষাকেন্দ্ৰ। পঞ্চম তখত হিচাপে আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি কেৱল ১৯৬৬ চনত পায়, যদিও সেই স্বীকৃতিৰ বহু শতিকা আগতেই শিখ স্মৃতিত স্থানটোৱে এই মৰ্যাদা বহন কৰি আছিল।

১৬৯৯ চনৰ বৈশাখীত, আজিৰ আনন্দপুৰ সাহিবৰ তখত শ্ৰী কেশগড় সাহিবত, গুৰু গোবিন্দ সিংহ জীয়ে একত্ৰিত শিখসকলক বিশ্বাসৰ এক নিৰ্ণায়ক পৰীক্ষাৰ বাবে আহ্বান জনায়। তেওঁ প্ৰথম পাঁচ পিয়াৰাক অমৃত দি, ভাগ-বতৰা কৰা প্ৰতিজ্ঞা আৰু ৰূপেৰে আবদ্ধ সমানসকলৰ শৃংখলাবদ্ধ সম্প্ৰদায় হিচাপে খালচা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই তখতে সেই প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে জড়িত অৱশেষ সংৰক্ষণ কৰে, আৰু খালচাৰ জন্মৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি জড়িত স্থান হিচাপে থাকি যায়।

১৭০৮ চনত গোদাবৰীৰ পাৰত থকা হজুৰ সাহিবত, জীৱনৰ শেষ প্ৰান্তৰ ওচৰত, গুৰু গোবিন্দ সিংহ জীয়ে জীৱন্ত গুৰুসকলৰ ধাৰা সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। চিৰন্তন গুৰুত্ব তেওঁ গুৰু গ্ৰন্থ সাহিবতেই স্থাপন কৰে; এইদৰে মানুহ গুৰুসকলৰ ধাৰা সমাপ্ত কৰি, গ্ৰন্থক পন্থৰ স্থায়ী আৰু শেষ আধ্যাত্মিক কৰ্তৃত্ব হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

অকাল তখত কেতিয়াও কেৱল এটা ঐতিহাসিক স্থান নাছিল। ই এনে এখন আসন য”ৰ পৰা পন্থৰ জ্যেষ্ঠ অভিভাৱকসকলে আচৰণ আৰু বিবেকৰ বিষয়ত বিশ্বব্যাপী শিখ সম্প্ৰদায়ৰ উদ্দেশ্যে হুকমনামা, অৰ্থাৎ আদেশ, জাৰি কৰে। প্ৰতিখন তখতত আৰু প্ৰতিখন দেশতে থকা শিখসকলে ইয়াৰ ঘোষণাক সেই একেই গুৰুত্বৰে মান্যতা দিয়ে, যি গুৰু হৰগোবিন্দ জীয়ে প্ৰথমবাৰ ইয়াক শ্ৰী হৰমন্দিৰ সাহিবৰ ফালে ঘূৰাওঁতে ইচ্ছা কৰিছিল: ভক্তি আৰু ন্যায় কেতিয়াও পৃথক ৰাখিবলৈ নহয়।

তখত শ্ৰী পটনা সাহিব সেই ঘৰৰ ঠাইত থিয় হৈ আছে য“ত গুৰু গোবিন্দ সিংহ জীয়ে নিজৰ আৰম্ভণিৰ শৈশৱ কটাইছিল; তাৰ পিছত পৰিয়াল উত্তৰলৈ আনন্দপুৰ সাহিবলৈ গুচি গৈছিল। ই সেই বছৰবোৰৰ অৱশেষ আৰু তাত তেওঁৰ যত্ন লোৱা মাতা গুজৰী জীৰ স্নেহৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰে। পাঁচখন তখতৰ ভিতৰত ই সেইখন, যিখন কোনো প্ৰতিষ্ঠাৰ ঘটনা বা শেষ কাৰ্যৰ তুলনাত গুৰুৰ নিজৰ শৈশৱৰ সৈতে আটাইতকৈ ওচৰেৰে জড়িত। অন্যখনৰ দৰেই একে আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা থকা সত্ত্বেও, পন্থৰ স্মৃতিত ই এক শান্ত, অধিক ঘৰুৱা স্থান ধাৰণ কৰে।

পাঁচখন তখতে নিজৰ স্বতন্ত্ৰ ইতিহাসৰ মাজতো একেটা ভক্তিময় জীৱনৰ ছন্দ বজাই ৰাখে: পুৱাৰ পৰা সন্ধিয়াৰ সুখাসন পৰ্যন্ত অবিৰাম গুৰুবাণী কীৰ্তন; জাতি, ধৰ্ম বা পটভূমিৰ ভেদ নকৰাকৈ প্ৰতিজন দৰ্শনাৰ্থীক আহাৰ দিয়া বিনামূলীয়া সামূহিক ৰান্ধনীশাল (লংগাৰ); আৰু গুৰুসকলৰ সৈতে জড়িত ঐতিহাসিক অস্ত্ৰ, পাণ্ডুলিপি আৰু অৱশেষৰ সংৰক্ষণ। জীৱনকালত পাঁচেই দৰ্শন কৰা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে সেই সম্পূৰ্ণ পৰিক্ৰমাটোকেই ভক্তিৰ এক চিন বুলি গণ্য কৰে; এটা যাত্ৰাতে ই গুৰুসকলৰ নিজা ইতিহাসৰ বৃহত্তৰ বৃত্তটো অনুসৰণ কৰে।