Sonagiri

In de jaïnistische heilige geografie wordt Sonagiri vereerd als een ononderbroken krachtwervel van geestelijke bevrijding. De oude jaïnistische traditie vermeldt dat prins Nang Anang Kumar hier, ten tijde van Bhagwan Chandraprabha, de achtste Tirthankara, samen met vijfeneenhalf miljoen asceten-discipelen de onvoorwaardelijke moksha verkreeg. De traditie houdt bovendien vol dat Chandraprabha's samavasarana, de goddelijke leervergadering, zich zeventien maal op deze heuvel bijeen heeft gedaan. Weinig plaatsen dragen in het digambara-geheugen zo'n herhaalde heiligmaking. Het prakrit Nirvana Kanda, dat de jaïnistische plaatsen van bevrijding opsomt, situeert het nirvana van de twintig Tirthankara's, Chandraprabha inbegrepen, op de Sammed Shikhar (vers 2); de traditie van Sonagiri is anders en houdt vol dat vele asceten van zijn tijd op deze heuvel bevrijding bereikten.

De tempeltorens die boven de rotsachtige kam tegen de blauwe hemel oprijzen, staan voor de opstijging van de bevrijde ziel, de Siddha. Zij wijzen naar het hoogste rijk van het bestaan, de Siddhashila. Voor digambara-pelgrims is het op zichzelf al een daad van darshan om deze skyline vanaf de voet van de heuvel te aanschouwen, lang voordat de klim begint. De naam Sonagiri, de Gouden Piek, wordt traditioneel verklaard uit de manier waarop de witgekalkte torens het ochtend- en avondlicht vangen en de kam bij dageraad en schemering zacht goudkleurig maken.

Sonagiri verheft zich nabij Datia in Madhya Pradesh, ongeveer 65 kilometer van Gwalior langs de weg Gwalior-Jhansi. Het station Sonagiri, aan de lijn Agra-Jhansi, bedient de plaats rechtstreeks, een gemak dat de heuvel al meer dan een eeuw toegankelijk heeft gemaakt voor pelgrims. De tempels die vandaag de hellingen bedekken, dateren grotendeels uit de negende eeuw of later. De heiligheid van de heuvel reikt echter nog verder terug: een rotsreliëf van Chandraprabha, rechtstreeks in de helling gehouwen, wordt door geleerden gedateerd in de vijfde of zesde eeuw n.Chr. Gelovigen vereerden deze kam al eeuwen voordat de meeste van de huidige heiligdommen werden opgericht. Het belang van de plaats in de moderne tijd weerspiegelt zich in de lijst van bezoekers, waartoe buitenlandse staatshoofden hebben behoord. Naast hen stroomt de gestage stroom van digambara-pelgrims die de heuvel nooit hebben laten liggen.

Samen met de heuvel en het dorp telt Sonagiri in totaal 103 tempels. Zevenenzeventig staan dicht opeen langs de klimweg en op de top, en zesentwintig andere staan aan de voet van de heuvel in het dorp zelf. Elk is witgekalkt en gekroond met een eigen oprijzende shikhara, zodat de hele kam van veraf als één doorlopende kroon van torens verschijnt. Dit architectonische ritme is bewust gekozen. Geen enkele tempel domineert de horizon, wat de digambara-nadruk weerspiegelt op de gelijke waarde van elke bevrijde ziel boven de verheerlijking van één enkel heiligdom. De Kundakunda-grot halverwege de heuvel bewaart de herinnering aan acharya Kundakunda, een van de meest vereerde leraren van de digambara-traditie. Pelgrims houden er nog steeds in stille studie halt op weg naar de top.

Pelgrims ondernemen de bedevaart in diepe stilte en lichamelijke soberheid, in overeenstemming met het karakter van de heuvel als plaats van afstand doen:

• •
  Gelovigen klimmen de witte stenen paden blootsvoets, vroeg in de ochtend, voordat de zon de graniet opwarmt.
• •
  Asceten in het wit of in de naakte eenvoud van de digambara's zitten in stille kayotsarga-meditatie onder de rotsachtige overhangen langs het pad.
• •
  Het reciteren van de Bhaktamara Stotra klinkt over het rustige dal terwijl de pelgrims opstijgen.
• •
  Sommige oudere asceten, in de laatste fase van een lang kloosterleven, houden hier de sallekhana, de jaïnistische gelofte om onder begeleiding van een leraar geleidelijk af te zien van voedsel. Zij wordt alleen aan het einde van het leven ondernomen, als laatste daad van onthechting, en nooit als gewone bedevaartpraktijk.

Pelgrims die de klim voltooien, houden traditioneel halt bij Tempel 57 om dit vers aan te bieden voordat zij aan de afdaling beginnen, en zo de bedevaart af te sluiten zoals ontelbare generaties voor hen hebben gedaan.

Het traditionele Sanskriet-vers ter lof van Bhagwan Chandraprabha: