ਕਬੀਰ ਦਾ ਭਜਨ

ਇਹ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਜਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚਾਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਭਜਨ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਵੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੇ।

ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।

ਇਹ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਹਾ (ਦੋ-ਸਤਰੀ ਕਵਿਤਾ) ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੱਕੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਾਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਸਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਵਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਦੀਵਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਹਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਹ ਭਜਨ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਲੇ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਲ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਗੋਵਿੰਦ', 'ਹਰਿ', 'ਗੋਪਾਲ' ਅਤੇ 'ਰਾਧਾ ਰਮਨ' ਵਰਗੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਭਜਨ (ਭਗਤੀ ਗੀਤ) ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ – ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ – ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਭਜਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ - ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਸ਼ਿਆਮ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਕੁੰਦ, ਕੇਸ਼ਵ, ਗੋਵਿੰਦ, ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।