චක්කවාක ජාතකය

ගුරුවරයා ජේතවනයේ වාසය කරන අතරතුර, අවශ්‍ය දේවල් සඳහා ලෝභී වී තම ම ශිෂ්‍යයන් කෙරෙහි තම රාජකාරි නොසලකා හැරි භික්ෂුවක් ගැන මෙම කතාව පැවසූ සේක. සෑම උදෑසනකම මෙම භික්ෂුව සැවැත්නුවරට ඇතුළු වී, භක්තික උපාසිකාව විශාඛාගේ නිවසේ හාල් කැඳ හා අනෙකුත් ආහාර අනුභව කර, ඉක්බිති දිනයේ ඉතිරි කාලය පුරා කුල්ල අනාථපිණ්ඩික, කොසොල් රජු, හා තවත් නිවාස වල නැවත අනුභව කරමින්, එක ම පිණ්ඩපාතයකින් ලැබුණු දෙයින් කිසි විටෙකත් සෑහීමට පත් නොවීය. අනෙකුත් භික්ෂූහු ධර්ම ශාලාවේ ඔහුගේ ලෝභකම ගැන කතා කළ විට, ගුරුවරයා ඔහුව කැඳවා එම වාර්තාව සත්‍ය දැයි ඇසූ සේක. භික්ෂුව එය සත්‍ය බව පිළිගත්තේය. ඔහු එසේ හැසිරෙන්නේ මන්ද යැයි ඇසූ විට, ගුරුවරයා පැහැදිලි කළ සේක, එම ම ලෝභකම මේ ම භික්ෂුව, පෙර ජන්මයක, වාරාණසියේ මළකුණුවලින් ඈත හිමාලය විල් වලට රැගෙන ගිය බවත්, මෙම රටාව දැනටමත් කෙතරම් පුරාණද යන්න පෙන්වීම සඳහා පහත කතාව පැවසූ සේක.

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 434 කියන්නේ බෝධිසත්වයා ශ්‍රේෂ්ඨ රතු-රන්වන් හංසයෙකු, චක්කවාක, වශයෙන් කුරුල්ලන් රාජධානියට උපත ලැබූ බවයි. ඔහු ප්‍රභාස්වර රන්වන් පිහාටු, මිහිරි හඬ, හා එක ම සහකරුවකුට ජීවිත කාලය පුරා භක්තිය ඇති බව ගීතවලින් කීර්තියට පත්ව සිටියේය. ඔහු හුදෙකලා හිමාලය නිම්නයක නෙළුම් වලින් වැසුණු විලක, තම සද්ගුණවත් සහකාරිය සමඟ ජීවත් විය, දෙදෙනාම ආහාරයට ගත්තේ මිහිරි ජල පැළෑටි, ජල මොස් හා පාවෙන නෙළුම් බීජ පමණක් ය, ඔවුන්ගේ පිහාටු උදෑසන හිරුකිරණවල සැකිලි රනක් සේ දිලිසෙන්නාක් මනි.

ඒ කාලයේ, වාරාණසියේ අයිනෙන් සිටි ගිජු කාක්කෙක් කඳු මුදුන උඩින් පියාසර කළේය. නගරයේ ඔහු දවන බිම්, විවෘත අගලවල් හා මාරක සත්ව වාදිවල සැරිසරමින් කනස්සල්ලෙන් හා කලබල ජීවිතයක් ගත කළේය. ඔහු ඉදිමුණු මළකුණු හා කුණු සුන්බුන් මත පෝෂණය වූයේය, නිරතුරුව ආහාර අජීර්ණයෙන්, වීදි ළමයින් විසි කරන ගල් වලින් බියෙන්, කිසි විටෙකත් සංසිඳෙන්නේ නැති නොසන්සුන්කමින් වෙහෙසට පත් විය. ඔහුගේ පිහාටු අදුරු, ග්‍රීස් සහිත, ගල් අඟුරු මෙන් කළු ය, ඔහුගේ ඇස් රත් ව චංචල විය.

විලේ කොළ පැහැති ගොඩබිමට ගොඩබැස්සාවූ කාක්කා, හංසයින් දෙදෙනා ජලය මත පියාසර කරනු වැඩෙන ඊර්ෂ්‍යාවෙන් නරඹා සිටියේය. ඔහු අධික ආචාරශීලී ලෙස බෝධිසත්වයා වෙත ළඟා වී, වාරාණසියේ ජාත සත්ව වාදිවලින් ලබන ධනවත් ඇටමදුළු හා ලුණු ගැසූ ඉටි තෙල් රාත්‍රී-දිවා අනුභව කරන ඔහු තවදුරටත් රළු, ග්‍රීස් සහිත, කුරුටු මෙන් කළුව සිටියද, කුමන ස්වර්ග ආහාරයක් ද එවන් බැබලෙන රන්වන් බවක් ගෙනදෙන්නට හැකි බව ඇසීය.

බෝධිසත්වයා තම උසස් හිස හරවා විස්තරාත්මකව පිළිතුරු දුන්නේය, නිරතුරු බියෙන් හා ප්‍රචණ්ඩ කලබලයෙන් ජීවත් වන සත්වයෙකු තම ම දේහයේ දීප්තිය නැතිවීම ගැන පුදුම විය යුතු නොවන බව පැහැදිලි කරමින්. ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ලබාගත්, ගිජුකමෙන් ගබඩා කළ, නිරතුරු බියෙන් අනුභව කළ ආහාරය, ඔහු පැවසීය, කිසි විටෙකත් සිරුර හෝ ආත්මය සැබවින්ම පෝෂණය කළ නොහැක, එලෙස ගිලින ලද සෑම ග්‍රාසයක් ම බිය, සැකය, පසුතැවිල්ල ද සමඟින් ගෙන එන බැවිනි.

ඔහු සංසන්දනයෙන් විලේ තම ම ජීවිතය විස්තර කළේය: කිසිදු සත්වයකට හානි නොකරමින්, කිසි රුධිරයක් නොහැලෙන්, සරල කොළ මොස් හා ජල නෙළුම් හා පිරිසිදු කඳුකර දිය බිඳු වලින් සැහීමට පත්ව. ඔහුගේ හදවත ද්වේෂයෙන් තොරව, එහි වෙනුවට තම එක ම සහකාරිය කෙරෙහි නිහඬ ආදරයකින් ස්ථිර විය. ශතෘත්වයකින් තොර, සුළු ආහාරයෙන් සෑහීමට පත් හා තම අවට සිටින්නන් සමඟ සමගියෙන් පිහිටි සත්වයෙකු, ඔහු පැවසීය, ඕන ම විශේෂිත ආහාරයකින් ඉල්ලා ගැනීම වෙනුවට තම සෞඛ්‍යය හා අලංකාරය තමා තුළින් ම විහිදුවයි. කාක්කාගේ තම ම ගල් අඟුරු-කළු පිහාටු හා කෘශ සිරුර, ඔහු පැහැදිලිව පැවසූ පරිදි, තවමත් කැළඹුණු හා තවමත් ග්‍රහණ කරන මනසක බාහිර පිළිබිඹුව පමණක් විය.

කාක්කා එය සියල්ල අසා සිටියේ අපහාසයෙන්, ඔහුට එහි ගැනුම-විකුණුම ඒ තරම් පැහැදිලිව පැහැදිලි කර ඇතත් කුණු හා දිරාපත් වූ මළකුණුවල විශේෂ සුඛයන් හැරදීමට කැමති නොවිය. ඔහු තද ලෙස කාසා ගොස්, ඔහු කිසි විටෙකත් ඇත්ත වශයෙන් හැරදීමට අදහස් නොකළ වාරාණසියේ අගල් දුඟඳ දෙසට පියාසර කර ගියේය. බෝධිසත්වයා හා ඔහුගේ විශ්වාසවන්ත සහකාරිය විලේ තම ම සාමකාමී ජීවිතයට නැවත පැමිණියේය, ඔහුව ඒත්තු ගැන්වීමට අසමත් වීම ගැන කිසි කරදරයකින් තොරව.

කතාව බලාපොරොත්තු සහගතව නිරාකරණයකින් තොරව තබන්නේ, අවබෝධය තනිවම කාක්කාගේ මාර්ගය වෙනස් කරනු ඇත යන ඕන ම යැයි පෙනෙන ඇඟවීමකි. ඔහු සම්පූර්ණ පැහැදිලි කිරීම, එහි සෑම ගාථාවක්ම, ඇසීය, හා ප්‍රචණ්ඩත්වය මත ගොඩනඟන ලද ආහාර පිළිවෙත හැරදීමේ වඩා අපහසු වැඩෙහි ස්ථානයේ අගලවල හුරුපුරුදු අපහසුව තෝරාගත්තේය. සත්‍යයක් හඳුනාගැනීම හා එයට අනුව ජීවත් වීම සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් අත්දැකීම් දෙකකි, කතාව ඔවුන් එක් සංවාදයක තුළ එකිනෙකා අසළ තබන්නේ කෙතරම් සමීපව වුවද. හංස දෙදෙනාගේ වශයෙන් ගත් කල, ඔවුන්ගේ පිළිතුර දී අවසන් වූ පසු ඔවුන් කවදාවත් පාඩම තවදුරටත් බලෙන් එල්ල කිරීමට උත්සාහ නොකරති. ඔවුහු තම ම නිහඬ ජීවිතයට නැවත පැමිණෙති, දෙවන තර්කයක් නොදෙමින්, සත්‍යය ම, එකවර පැහැදිලිව ශ්‍රාවකයෙකුට—එය ගැනීමට හෝ හැරදීමට නිදහස් ශ්‍රාවකයෙකුට—කියනු ලැබීමෙන් ඔබ්බට කිසි ශක්තිමත් කිරීමක් නොඅවශ්‍ය වූවාක් මනි.

ගුරුවරයා කතාව කීම අවසන් කළ විට, එහි සිටි එක් එක් සත්වයා කවුරුන් ද යන්න හෙළි කළ සේක. ගිජු කාක්කා, උන්වහන්සේ පැවසූ පරිදි, පෙර ජන්මයක මේ ම ගිජු භික්ෂුව විය; ඔහුට සහකාරිත්වය දුන් විශ්වාසවන්ත හංසිනිය රාහුල හිමියන්ගේ මවම විය; හා ගාථා නවය කතා කළ උසස් හංසයා ගුරුවරයා ම විය. දේශනාව අවසානය දක්වා ඇසූ, එක් නිවසින් තව නිවසකට එක් ආහාරයකින් තව ආහාරයකට දිව ගිය භික්ෂුව, දෙවන මග ඵලය ලැබීය.

මෙම ජාතකය, එම ම නම දරන තවත් පුරාණ කතාවක් සමඟ එහි මූලික හැඩය බෙදා ගනියි. එහි, කාක්කෙක් හංස යුවළක් වෙනස් එකකගෙන් එකම ප්‍රශ්නය අසා, තම ම අදුරුබවට වෙනස් පැහැදිලි කිරීමක් ලබා ගනියි, එය ඍජුව ඔහුගේ ප්‍රචණ්ඩ ආහාර පිළිවෙත මත නොව පැරණි අයාචාරයක ශේෂය මත කේන්ද්‍රගත ය. එකට කියවන විට, කතන දෙක සැලකිල්ලට ගත යුතු යමක් යෝජනා කරයි. එක් සත්වයෙකු බැබලෙන අතර අනෙකා අදුරුව පවතින්නේ මන්ද යන එක් මතුපිට ප්‍රශ්නයකට, සත්වයෙකුගේ දෛනික පුරුදුවල කුරිරුකමට හෝ එම සත්වයා දැනටමත් කර ඇති දෑහි ගැඹුරු බරට ගොනු කළත්, එකකට වඩා කෝණයකින් සැබවින්ම පිළිතුරු දිය හැකිය.