චේතිය ජාතකය

ස්වාමින් මෙම කතාව, පස විවර වී දේවදත්තව ගිල ගත් පසු ජේතවනයේ දේශනා කළ සේක, බොරුව මනුෂ්‍ය වාචික භාෂාවට පවා පැමිණී නැති තරම් ඈත යුගයක් මත පාදක කරගෙන. පාලි ත්‍රිපිටකයේ 422 වැනි ජාතකය, කියනු ලැබූ පළමුම බොරුව ගැන එම ඈත කතාව රැකගනියි, දේවදත්තගේ වියයෙහි පසේ ප්‍රතිචාරයට පූර්වඋදාහරණයකින් තොරව නොවූ බව පෙන්වීම සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලදී.

එම ස්වර්ණ යුගයේ, උපචාර රජතුමා, විශාල අතීත පුණ්‍ය ක්‍රියාවලින් උපයාගත් සතර ආශ්චර්යජනක ලකුණු දරාගෙන, සොත්ථිවතී නගරයෙන් චේතිය රාජ්‍යය පාලනය කළේය. ඔහු බිම මත නොව, එයට ඉහළින් ඇඟිලි හතරක් උසින් ඇවිද ගියේය, ආයුධ ගත් ආරක්ෂක දෙවියින් හතර දෙනෙකු ඔහුගේ දිශාවන් හතර දිවා-රැයේම ආරක්ෂා කළහ, නිල් පියුම් මෙන් සුවදක් ඔහුගේ කටින් පැමිණියේය, සඳුන් සුවදක් ඔහුගේ ශරීරයෙන්ම නැඟුණි.

රජුගේ රාජකීය පුරෝහිතවරයාට පුතුන් දෙදෙනෙකු විය, වැඩිමල් කපිල, ගැඹුරු ආත්මික ප්‍රාඡ්ඥතාවයකට වැඩී ශ්‍රමණයෙකු ලෙස ගෘහස්ථ ජීවිතය අත්හැර ගිය ඔහු, හා බාල කෝරකලම්බ, රජුගේ ම ළමා වියේ ක්‍රීඩා මිතුරා. බොහෝ කලකට පෙර, රජතුමා කෝරකලම්බට පොරොන්දු වී තිබුණේ, තම පියා මියගිය ක්ෂණිකම ඔහුව ප්‍රධාන පුරෝහිතවරයා කරන බවය, කපිල, වැඩිමල් පුත්‍රයා ලෙස, පැරණි ශුද්ධ ධර්මය යටතේ නියම අයිතිය දරාගත් බව ගණන් නොගනිමින්.

මහල්ලා වූ පුරෝහිතවරයා මියගිය විට, උපචාර තමාව, රාජ්‍ය උරුමයේම නියමයට ප්‍රතිවිරුද්ධ වූ පොරොන්දුවක් මගින් බඳින ලද තැනැත්තෙකු ලෙස දුටුවේය. තම මිතුරාට දුන් වදන බිඳීම වෙනුවට, කිසිවකු කිසි ආකාරයක අසත්‍යයක් කියා නැති ලෝකයක, ඔහු කෝරකලම්බ වැඩිමල් සොයුරා ද කපිල බාල සොයුරා ද යයි ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීමට තීරණය කළේය.

රජුගේ අභිප්‍රාය දැනගත් කපිල, රාජකීය මණ්ඩලය ඉදිරියට පැමිණ, බොරුවක් ගුණය මූලයෙන්ම විනාශ කරන බවත්, පෞද්ගලයෙකු එකතු කරගත් ඕන පිනක් වියලි කරන බවත්, රජෙකු ඍජුවම අඳුරුතම ලෝක කරා ගෙනයන බවත් සෘජුවම ඔහුට අනතුරු අඟවූයේය. ඔහු උපචාරට ආයාචනා කළේ, එකම එක බිඳුණු පොරොන්දුවක් වෙනුවෙන් තම තොල් හරහා අසත්‍යයක් යෑමට ඉඩ නොදෙන ලෙසය.

ප්‍රතිවිරුද්ධ වූ උපචාර, රාජාසනයේ වාඩි වී, මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ පළමු හිතාමතා කියන ලද බොරුව කීවේය, කෝරකලම්බ වැඩිමල් ද කපිල බාල ද යයි ප්‍රකාශ කරමින්. වදන් ඔහුගෙන් නිකුත් වූ මොහොතේම, ඔහුගේ ආශ්චර්යජනක ලකුණ එකවර අතුරුදහන් විය. ඔහුගේ පාද බිම ස්පර්ශ වූයේ පළමු වතාවට, ඔහුගේ ආරක්ෂක දෙවියින් හතර දෙනා තම ආයුධ හෙළා අතුරුදහන් වූහ, ඔහුගේ හුස්මේ සුවද කුණුවූ ගඳකට හැරිණි.

කපිලගෙන් තුන් වතාවක් වැඩිදුරටත් අනතුරු ඇඟවූ ද, ඔහුගේ ප්‍රකාශය නැවත කියන ලෙස ආයාචනා කළ ද, රජතුමා එකම බොරුව ආයෙත් ආයෙත් නැවත කියමින් සිටියේය, එක් එක් පුනරාවර්තනයක් සමඟම ඔහුගේ රාජාසනය යටින් බිම ටිකක් වඩා විවර විය, පළමුව ඇටමළු දක්වාත්, පසුව දණ දක්වාත්, පසුව ඉණ දක්වාත් ඔහුව ගිල ගත්තේය. හත්වන පුනරාවර්තනයේදී, විවර වූ බිමෙන් ගිනිදැල් නැඟී, උපචාර රජතුමා ශාරීරිකව බෞද්ධ නිරයන් අතරින් පහත්ම හා බරපතලම වූ අවීචියේ වේදනාවට ඇදගෙන ගියේය.

කපිල රජුගේ විනාශය ගැන වියෝවිණි, රැස්ව සිටි සභාවට කිසි දිනක සත්‍යය, සච්ච, අත්හරින්නැයි නොකියමින්, එය සාමයක් කිසි දිනක නොගොඩනගත හැකි එකම පදනම ලෙස හඳුන්වා දුන්නේය. ඔහුගේ දුක අමුත්තෙකුගේ ලාභකාරිත්වයක් සඳහා නොවේ, එනමුත් ගමන් මාර්ගය වෙනස් කිරීමට කාලවිසීරි ලෙස ලබාදුන් සෑම අනතුරු ඇඟවීමකටම වඩා එකම එක බිඳුණු පොරොන්දුවක් තෝරාගත් මිතුරෙකු ගැනයි.

ඈත රජුගේ විපාකය සියවස් ගණනාවකට පසු දේවදත්තම පසින් ගිල ගැනීමට සම්බන්ධ කරන්නේ අහම්බයක් නොව, ස්වාමින් තම සවන් දෙන්නන්ට හඳුනාගත යුතුව තිබූ ස්ථාවර රටාවකි. නැවත කියන නැවත කියන ප්‍රතික්ෂේපයක් හරහා සම්පීඩිත කරගත් බොරුවක්, එසේ සරලව, පිළිතුරක් නොදී, ක්ෂය වී යන්නේ නැත, පසම ම, ඈත වශයෙන් වෙන් වූ යුග දෙකක් හරහාම, හරියටම එම පාඩම සඳහා අසාමාන්‍ය ලෙස සෘජු පණිවුඩකරුවෙක් බව ඔප්පු විය.

උපචාරගේ කතාව සරල අනතුරක් ගැන කතාවකට වඩා වැඩි දෙයක් කරන්නේ, බිම අවසානයේ ඔහු මත සම්පූර්ණයෙන්ම වැසෙනවාට පෙර කී තරම් අවස්ථා ගෙවී ගියේදැයි කියන ආකාරයයි. කපිල බොරුවට පෙර එක් වතාවක් හා ඊටත් පසු තවත් වාරයක් තුනක් අනතුරු අඟවූයේය. බිම ම, අවසාන ගිනිදැල්ට පෙර, ගිලීමේ වෙනස් අදියර තුනක් ඔහුට ලබාදුන්නේය, එක් එක් එක නැවතීමට දෘශ්‍යමාන, ශාරීරික අවස්ථාවක් විය, එය රජතුමා, හැම වාරයකම, වගකීම් ගැනීම වෙනුවට නොසැලකීමට තෝරාගත්තේය.