කෝමායපුත්ත ජාතකය

පාලි ජාතක නිකායේ තිකනිපාතයේ අංක 299 වන කෝමායපුත්ත ජාතකය බුදුරජාණන් වහන්සේ පුබ්බාරාමයේ වැඩවසමින් දේශනා කළ සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තමන් වැඩසිටි වාසස්ථානයට යටින් වාසය කළේ, එකිනෙකා සමඟ උස් හඬින් අවමන් සහගත ලෙස ආරවුල් කිරීමේ පුරුද්දට වැටුණු හික්ෂූන් කණ්ඩායමකි. ඔවුන් මෙම හැසිරීමෙන් ගලවා ගැනීමට බුදුරජාණන් වහන්සේ තම ශිෂ්‍ය මහා මොග්ගල්ලාන මහරහතන් වහන්සේ යැවූ සේක. ඔහු අහසට නැගී, පාදාඟ්‍රයෙන් අසපුවේ පාදමට ස්පර්ශ කළ බවත්, එයින් ඇති වූ කම්පනය සාගරයේ වෙරළ දක්වා ගිය බවත් කියනු ලැබේ. බියපත් වූ හික්ෂූන් පිටතට දිව ගිය අතර, ඔවුන්ගේ වැරදි හැසිරීම සංඝයා අතර ප්‍රචලිත වී, හික්ෂූන් ධර්ම සභාවේදී එවැනි සහෝදරයන්ට ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව අමතක වී තම වගකීම් නොසලකා හැරිය හැකි ආකාරය ගැන සාකච්ඡා කළහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට වදාළේ මෙයට ගැඹුරු මූලයන් ඇත්තේ බොහෝ පැරණි කථාවක බවයි.

පුරාණ කාලයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ හිමාල ප්‍රදේශයේ කෝමායපුත්ත නම් වනවාසී තාපසයෙකු ලෙස උපත ලැබූ සේක. සැබෑ ධ්‍යාන ශික්ෂණයෙන් යුත් ජීවිතයක් ගත කරමින් ඔහු වාසය කළ සේක. ඔහුගෙන් ඈතින් වෙනස් වූ තවත් තාපස ප්‍රජාවක් වාසය කළ අතර, ඔව්හු බාහිරව සන්‍යාසීන්ගේ වේෂය දැරුවත්, තම දින ප්‍රගුණ කිරීම වෙනුවට විනෝදයෙන් ගත කළෝය.

මෙම විනෝදකාමී තාපසයෝ පාලිත වඳුරෙකු තබාගත් අතර, ධ්‍යානයට කැප වීම වෙනුවට, එහි මුහුණු විකාර කිරීම් සහ විහිළු කිරීම් ගැන සිනාසෙමින් ඔවුන්ගේ කාලයෙන් වැඩි කොටසක් ගත කළෝය. ඔවුන්ගේ අසපුව ශික්ෂණය වෙනුවට විනෝදය මත ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ඔවුන් සතුටු කරවන ආකාරය වඳුරා හොඳින් ඉගෙන ගෙන තිබුණි.

දිනක් විනෝදකාමී තාපසයෝ ආහාර එකතු කිරීමට ගිය අතර, වඳුරා ඔවුන්ගේ වාසස්ථානයේ තනිව තබා ගියහ. ඒ මාර්ගයේ ගමන් කළ කෝමායපුත්ත, වඳුරා තනිව සිටින බව දැක, ඔහුගේ සාමාන්‍ය සහචරයන් කිසි විටෙකත් ලබා නොදුන් අවස්ථාවක් දුටු සේක.

කෝමායපුත්ත වඳුරා සමඟ සරලව කතා කළ සේක: හොඳින් පුහුණු වූ තාපසයන් අතර වාසය කරන්නා සුදුසු ලෙස හැසිරිය යුතුය, ක්‍රියාවන්හි සිහිමත් විය යුතුය, අත්පොළසන් ලැබීමට කරන චමත්කාර වෙනුවට ධ්‍යානයට කැප විය යුතුය යනුයි ඔහු කීවේ. ඔහු මෙම පාඩම ගැන දීර්ඝව කල්පනා නොකළ සේක. උපදේශය කෙටි වුවද, වඳුරා එය හදවතට ගත් අතර, එතැන් සිට එය නිශ්ශබ්දව වාඩි වී, තමන්ගේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරමින්, පැරණි දක්වීම් වෙනුවට නිශ්චලතාවයට කැප විය.

විනෝදකාමී තාපසයෝ ආපසු පැමිණ, තම සාමාන්‍ය විනෝදය ඉල්ලූ විට, වඳුරා තවදුරටත් ඔවුන්ට එය ලබා නොදුන්නේය. ඔවුන්ගේ විනෝදය සඳහා පැනීම වෙනුවට එය කෝමායපුත්ත ඉගැන්වූ ආකාරයටම සන්සුන් හා ඈත්ව වාඩි වී සිටියේය. විනෝදය නැති වීමෙන් ව්‍යාකූල වූ, සුළු වශයෙන් අප්‍රසන්න වූ තාපසයෝ, වඳුරා පෙර ඔවුන්ගේ කුටියේ සෙල්ලම් කර ඔවුන් සතුටු කළ බවත්, දැන් එය හික්මුණු බැවින් එහි විකාර නිසා ඔවුන් එයට තවදුරටත් ආදරය නොකරන බවත් කියමින්, වඳුරාට දොස් කියන ගාථාවක් කීහ.

වඳුරා තමාගේම ගාථාවකින් ඔවුන්ට පිළිතුරු දුන්නේය. ඔහු කෝමායපුත්තගෙන් ප්‍රඥාව ශ්‍රවණය කළ බවත්, එය කලින් වූ දෙය අනුව විනිශ්චය නොකළ යුතු බවත් පැහැදිලි කළේය. දැන් සැබෑ භක්තිය වන්නේ දක්වීම නොව ධ්‍යානය බව ප්‍රකාශ කළ ඔහු, ඔවුන් නොසිටි කාලයේ තමා ලැබූ ඉගැන්වීම මගින් තමා වෙනස් වී ඇති බව කීය.

මෙය මුහුණතින් පමණක් පිළිගැනීමට වෙනුවට, තාපසයෝ තම සැකය පළ කරන ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන්හ. වඳුරාගේ නව ශික්ෂණය, හිස් පාෂාණයක වැපිරුණු බීජයකට ඔවුන් උපමා කළෝය. එය කොතරම් ප්‍රඥාව ශ්‍රවණය කළත්, කොතරම් යහපත් ඉගැන්වීමේ වැසි ඊට වැටුණත්, එවැනි බිමකින් සැබවින්ම තිරසාර ධ්‍යානයක් ඇති විය හැකි යැයි ඔව්හු සැක කළෝය. ජාතකය මෙම සැකය සෘජුවම විසඳීමක් නොකර, එය එලෙසම තබා, තාපස වර්ග දෙක අතර වෙනස එහි කථාව තමාම කීමට ඉඩ හරියි.

පුබ්බාරාමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කථාව අවසන් කළ විට, ඔහුගේ වාසස්ථානය යටින් ආරවුල් කළ හික්ෂූන් සඳහා එහි චරිතයන් හඳුනා දුන් සේක. තමන්ගේ ධ්‍යානයට වඩා වඳුරාගේ චමත්කාර ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කළ විනෝදකාමී තාපසයෝ, පෙර ජීවිතයේ එම හික්ෂූන්ම වූහ. ශික්ෂණය වෙනුවට විසිරීම තවමත් ග්‍රහණය කරගෙන සිටි ඔව්හු ඒ ජීවිතයේ එසේ විය. කෝමායපුත්ත, කෙටි හා අවංක උපදේශයෙන් වඳුරාගේ හැසිරීම නැවත හැඩගැස්වූ තාපසයා, එම පෙර ජීවිතයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ම වූ සේක.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, භික්ෂූන්ගේ වර්තමාන ආරවුල, සැබෑ ශික්ෂණය තමා ඉදිරියේම ක්‍රියාත්මක වෙනු දුටුවත් එය උපහාසයට ලක් කළ තාපසයන් දක්වා ආපසු ගෙන ගිය සේක. ප්‍රගුණ කිරීම විනෝදයක් ලෙස සැලකීමේ පුරුද්දක් සමාජයක් ජීවිත ගණනාවක් පුරා ගමන් කළ හැකි බවත්, එය අවසානයේ අත්හැර දමන තෙක් එය පවතින බවත් එමඟින් පෙන්වා දුන් සේක. කෝමායපුත්ත ජාතකය අවසානය ජයග්‍රාහී ලෙස නොව අවංකව තබා ගනී: සෑම සැකකරුවෙකුම විශ්වාස කරවන බවට එය පොරොන්දු නොවේ, නමුත් කෙටියෙන් හා සරලව දෙන ලද අවංක උපදේශය, කිසිවෙකුත් බලාපොරොත්තු නොවූ ස්ථානයකවත් මූලය ගත හැකි බව එය අවධාරණය කරයි.