ආපසු යෑමට කැමති වූ භික්ෂුවක්
ස්වාමින් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වාසය කරන අතරතුර, ශාසනික ජීවිතයෙන් ආපසු හැරෙන්නට ඇරඹූ භික්ෂුවක් ගැන මෙම කතාව වදාළ සේක. සාවත්ථි නගරයේ දානපාතෙහි යන අතරතුර, භික්ෂුව අලංකාරව පැළඳගත් ස්ත්‍රියක දැක ඇයට ප්‍රේම විය. අනෙකුත් භික්ෂූහු ඔහුව සත්‍ය ශාලාවට ගෙන, ස්වාමින් වහන්සේට ඔහු පසුබසින කෙනෙකු බව කීහ. ස්වාමින් වහන්සේ එය සත්‍ය දැ යි විමසූ විට, භික්ෂුව එය සත්‍ය බව පිළිතුරු දුන්නේය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතකට්ඨකථාව මෙම කතාව අංක 258, මන්ධාතු ජාතකය ලෙස සටහන් කරයි.
ස්වාමින් වහන්සේ තණ්හාව ගැන වදාරයි
ස්වාමින් වහන්සේ වදාළේ, මෙම රාගය ගෘහස්ථ ජීවිතයේ වුවද තෘප්ත කළ නොහැකි බවය. උන්වහන්සේ එය කිසිවකින් පුරවිය නොහැකි සාගරයට සැසඳූහ. උන්වහන්සේ මතක් කළේ, මහාද්වීප හතරත් ඒ ඉදිරියේ දූපත් දාහසයත් පාලනය කළ පැරණි විශ්ව රාජාධිකාරීහු, තවමත් තම තණ්හාව තෘප්ත කර නොතිබූ බවය. ඇතැම් දෙනෙක් සතර මහාරාජ දේව ලෝකය ද පාලනය කළහ, ඇතැම් දෙනෙක් තව්තිසා දේව ලෝකයේ දේවරාජයින් වූහ. එසේ වුවද ඔවුහු තෘප්තියකින් තොරව මිය ගියහ. ඉක්බිති උන්වහන්සේ පැරණි කතාවක් වදාළ සේක.
මහත් රජෙකුගේ පෙළපත
බොහෝ කලකට පෙර, ලොවේ මුල් යුගයන්හි, මහාසම්මත නම් රජෙක් සිටියේය. ඔහුගේ පුත්‍රයා රෝජ විය, ඔහුගේ පුත්‍රයා වරරෝජ විය, ඔහුගේ පුත්‍රයා කල්‍යාණ විය, ඔහුගේ පුත්‍රයා වරකල්‍යාණ විය, ඔහුගේ පුත්‍රයා උපෝසථ විය. උපෝසථගේ පුත්‍රයා මන්ධාතා විය. මන්ධාතා රත්න හත හා ඍද්ධි බලයන් හතරෙන් (විශ්ව රාජාධිකාරියෙකු සලකුණු කරන බවට කියනු ලබන සම්ප්‍රදායික රත්න හා බලයන්) සමන්විත වූහ, ඔහු මහත් රාජාධිකාරියෙක් විය.
මැණික් වැස්සක්
මන්ධාතා තම වාම හස්තය ගසා, දක්ෂිණ හස්තයෙන් එය ස්පර්ශ කළ විට, ආකාර හතකින් වටිනා මැණික් වැසි දණහිස් ගැඹුරට වැටුණේය, ගුවනේ දිව්‍ය වැස්සේ වලාකුළක් නැඟී ඇති බවක් මෙනි. ඔහු ඒතරම් ආශ්චර්යවත් විය. අසූහාරදහසක් වසරක් ඔහු කුමාරයෙකු විය, හා එම ම ප්‍රමාණයක් පාලනයේ හවුල් විය. තවත් එම ම ප්‍රමාණයක් ඔහු විශ්ව රජ ලෙස පාලනය කළේය, ඔහුගේ ජීවිතය ගණන් කළ නොහැකි කල්ප ගණනක් පැවතියේය.
ප්‍රථම අසතුට
දිනක් ඔහුට ආශාවක් තෘප්ත කර ගත නොහැකි විය, හා ඔහු අසතුට පෙන්වීම ඇරඹුවේය. ඔහුගේ රාජ සේවකයන් ඔහු ඇයින් බිඳ වැටී ඇත්දයි විමසූහ. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, තම පින්බලය සලකන විට, මෙම රාජ්‍යය කුඩා ලෙස පෙනෙන බවත්, කුමන ස්ථානය කැමති වනු සුදුසුද යෑයි ඔහු ඇසූ බවත්ය. ඔවුන් පිළිතුරු දුන්නේ දේව ලොකය යෑයි. තම ඉදිරියේ රාජ්‍ය චක්‍රය පෙරලමින්, ඔහු තම රාජ සභාව සමඟ සතර මහාරාජ දේව ලෝකයට ගියේය.
සතර මහාරාජ දේව ලෝකය
සතර දේවරාජයින් ඔහුව හමුවීමට විශාල දේවතාවන් සමූහයක් සමඟ, දිව්‍ය මල් හා සුවඳ ද්‍රව්‍ය සමඟ ආවහ. ඔවුන් ඔහුව තම දේව ලොකය තුළට රැුගෙන ගොස්, එහි පාලනය ඔහුට දුන්හ. ඔහු එහි දිගු කලක් රජ කළේය, නමුත් එහි වුවද ඔහුට තම තණ්හාව තෘප්ත කර ගත නොහැකි විය, ඔහු අසතුටින් රෝගියෙකු ලෙස පෙනෙන්නට ඇරඹුවේය. සතර දේවරාජයින් ඔහු ඇයින් අතෘප්ත බවත්, ඇති ස්ථානයක් වඩා ප්‍රියංකරද යෑයි ඇසූහ, ඔවුන් කීවේය ඔවුන් සේවකයින් හා සමාන බවත්, තව්තිසා දේව ලෝකය තවත් ප්‍රියංකර බවත්ය.
ශක්‍රගේ රාජ්‍යයෙන් අඩක්
මන්ධාතා රාජ්‍ය චක්‍රය නැවත පෙරලමින්, තම රාජ සභාව සමඟ තව්තිසා දේව ලෝකය දෙසට හැරුණේය. දෙවියන්ගේ රජ ශක්‍ර ඔහුව මල් හා සුවඳ ද්‍රව්‍ය සමඟ හමුවී මාර්ගය පෙන්වූහ. රජතුමා දෙවියන් අතර ගමන් කරන අතර, ඔහුගේ වැඩිමල් පුත්‍රයා රාජ්‍ය චක්‍රය ගෙන මිනිස් මග වෙත ආපසු ගියේය. ශක්‍ර මන්ධාතාව තම දේව ලොකය තුළට රැුගෙන ගොස්, තම ම රාජ්‍යයෙන් අඩක් ඔහුට දුන්හ. ඉන් පසු ඔවුන් දෙදෙනාම එකට පාලනය කළහ.
ශක්‍ර දෙවේන්ද්‍රයින් තිස්හයක් පැමිණ ගියහ
එම ශක්‍ර (ශක්‍ර දේවරාජයෙකු ලෙස පාලනය කරන ඕනෑම කෙනෙකුට පැවරෙන නාමයක්, එක් ස්ථිර පුද්ගලයෙකු නොව) ජීවිතය අවසන් වී, පසු දිනයක පෘථිවියේ උපත ලැබූ තෙක් කාලය ඉදිරියට ගියේය. තවත් ශක්‍ර වැඩීගෙන, රාජ්‍ය කර, තම ජීවිතය ගෙවා, පෘථිවියේ උපත ලැබීය. මේසෙසේ, ශක්‍ර දෙවේන්ද්‍රයින් තිස්හයක් එකින් එකා අනුගමනය කළහ, තවමත් මන්ධාතා තම රාජ සේවකයන් අවට රජ කළේය. කාලය ගතවන විට, ඔහුගේ ආශාවේ ශක්තිය නිරන්තරයෙන් වැඩි විය.
කිසි දිනක අවසානයක් නැති තණ්හාව
මන්ධාතා තම හදවතේ, රාජ්‍යයෙන් අඩක් තමාට ප්‍රයෝජනවත් නැති බවත්, ශක්‍ර නැති කර තනියෙන් රාජ්‍ය කරන්නට බවත් සිතුවේය. නමුත් මෙය ඔහුට කළ නොහැකි විය. ග්‍රන්ථය ඔහුගේ ලෝභය හා ආශාව ඔහුගේ අවාසනාවේ මුල ලෙස හඳුන්වයි. ඔහුගේ බලය ක්ෂීණ වීමට ඇරඹුවේය, වයස්ගතභාවය ඔහු මත පැමිණියේය. මිනිස් ශරීරයක් දෙව්ලොකයේ බිඳී නොයයි, එබැවින් ඔහු දේව ලොකයෙන් වැටී, උද්‍යානයකට පහත බැස්සේය.
ජනයාට පණිවිඩයක්
උද්‍යානකාරකයා රාජ පවුලට දැනුම් දුන්හ, ඔවුන් ඇවිත් උද්‍යානයේ ඔහුට විවේක ස්ථානයක් සූදානම් කළහ. ඔහු එහි වෙහෙස, දුබලව වැතිරුණේය. රාජ සේවකයන් ඔහුගෙන් කුමන වදනක් ගෙනයා යුතුදයි ඇසූහ. ඔහු ජනතාවට පණිවිඩයක් රැුගෙන යන්නට ඔවුන්ට කීවේය. එය පැවසූයේ, රජවරුන්ගේ රජ මන්ධාතා, පෘථිවියේ දිසාවන් හතරත් එහි දූපත් දාහසයත් පාලනය කර ඇති බවය. ඔහු දිගු කලක් සතර දේවරාජයින්ගේ ජනතාව පාලනය කර ඇති බවත්, ශක්‍ර දෙවේන්ද්‍රයින් තිස්හයකගේ ජීවිත කාලය පුරා දෙව්ලොකයේ රජ වී ඇති බවත්ය. දැන් ඔහු මිය වැතිරී සිටිනවා. මෙම වදන් සමඟ ඔහු මිය ගොස්, තම ක්‍රියාවලට අනුව ගමන් කරන්නට ගියේය.
ස්වාමින් වහන්සේගේ ගාථා
ස්වාමින් වහන්සේ ඉක්බිති පරිපූර්ණ බුදු බවට පැමිණ, ගාථා වදාළ සේක. ඒවා කියනුයේ, හිරුත් සඳත් ගමන් කරන ඕනෑම තැනක, සියල්ල මන්ධාතාගේ සේවකයන් බවය. ගුවනින් වස්තු වැස්සක් වුවද ආශාව තෘප්ත නොකරනු ඇති බවය. ආශාව දුකය, නොසන්සුන්කම ශෝකයය, හා එය දන්නා අය ප්‍රාඥයින් වේ. ආශාව ඇති තැන, පුදුම්ව සතුට ගුවනින් පියාසර කරයි, එම ආශාව දිව්‍ය දේවල් ගැන වුවද. එබැවින් පරිපූර්ණ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකහු සියලු ආශාව කඩා කුඩු කරන්නට උත්සාහ කරති.
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ හඳුන්වාදීම
ස්වාමින් වහන්සේ මෙම දේශනාව අවසන් කළ විට, උන්වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය ප්‍රකාශ කර ජාතිය හඳුන්වා දුන් සේක. සත්‍යයන්ගේ අවසානයේ, පසුබසින භික්ෂුව හා තවත් බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රථම මාර්ගයේ ඵලය දිනා ගත්හ. ස්වාමින් වහන්සේ වදාළේ, එම ජීවිතයේ තමන්ම මහත් රජ මන්ධාතා වූ බවය.
විශ්ව රාජාධිකාරියෙකුට වඩා ජීවත් වූ ධර්මතාවක්
මෙම කතාව ශ්‍රාවකයාට මිනුම්දණ්ඩක් ලබා දෙයි. සෑම රත්නයක්ම දරා, පෘථිවිය හා දේව ලොකය පාලනය කර, ශක්‍රගේ රාජාසනය බෙදාගත් කෙනෙකුට සන්සුන්කමක් සොයාගත නොහැකි වී තිබේ නම්, වැඩි හිමිකාරිත්වයක් නොසන්සුන්කමට පිළිතුරක් නොවේ. කතාව භික්ෂුවව ගර්හා නොකරයි, රජුවද චෝදනා නොකරයි. එය සරලව සත්‍ය කියන්නට ඉඩ දෙයි: තණ්හාව පෝෂණය වීමෙන් වැඩෙයි, හා එය තේරුම්ගැනීම පමණක් නිදහස ගෙනයයි. තම ශපථ අත්හැරීමට කැමති වී මෙම පාඩමට පැමිණි භික්ෂුව, එය තම ම තණ්හාව පැහැදිලිව දැකීමට ආරාධනාවක් ලෙස ඇසූහ, හා ඔහු සමඟ සවන් දුන් බොහෝ දෙනා මාර්ගයේ ප්‍රථම ඵලය ලබාගත්හ.
ඔබ දැන සිටියාද?
ජාතක අංක 258 වන මන්ධාතු ජාතකයයි; එය ජේතවනාරාමයේදී, සාවත්ථි නුවරදී සුරූපී ස්ත්‍රියක් දැක මෝහයට පත් වූ හික්ෂුව ගැන දේශනා කරන ලදී.
මන්ධාතා, සප්ත රත්නවලින් හා සිව් ඍද්ධි බලයෙන් සමන්විත මහා රජෙකු ලෙස විස්තර කෙරේ.
ඔහු වම් අත මුෂ්ටි කර දකුණු අතින් ස්පර්ශ කළ විට, දණහිස් දක්වා රත්න හතක් වැනි වර්ෂාවක් වැටුණි.
ඔහු චාතුම්මහාරාජික දෙව්ලොව පාලනය කළ අතර, පසුව කාලය තිස්හය ශක්‍රයන් දක්වා තාවතිංස දෙව්ලොවේ ශක්‍රයා සමඟ පාලනය බෙදා ගත්තේය.
අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන්ම එම අතීත මහා රජු මන්ධාතා බව ප්‍රකාශ කළ අතර, මග වැරදුණු හික්ෂුව පළමු මාර්ග ඵලය ලැබීය.
Buddha
බුදුදහම වෙතින් තවත්
සම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ