නංගුට්ඨ ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ, ජේතවනය ළඟින් විසූ ආජීවක (එම යුගයේ දරුණු තපසින් ප්‍රසිද්ධ වූ බුද්ධශාසනයට අයත් නොවූ තාපස සමිතියක්) තාපසයන් ගැන, ඔවුන්ගේ දරුණු තපස් සැබවින්ම පින් එකක් ලබාගෙන දෙනවාද යන ගැටලුවක් මතු වූ විට, පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 144 වදාළහ. මේ ගැටලුවට පිළිතුරු දීම සඳහා, තම ම ත්‍යාගශීලිත්වය හරියටම එයම ලබාගෙන දෙනවා වරක් විශ්වාස කළ, පෙර ජීවිතයක ගින්න ගරුකරන තාපසයෙකුගේ කථාවක් බුදුරජාණන් වහන්සේ සිහිපත් කළහ.

එම පෙර ජීවිතයේ, බෝධිසත්වයෝ උතුරු දේශයේ බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපත ලැබූහ, ඔහුගේ උපත් දිනයම, ඔහුගේ ගෘහයේ සිරිත් පරිදි, ඔහුගේ ගෞරවයට දෙමාපියෝ යාග ගින්නක් ජ්වලනය කළහ. ඔහු වයස්ගත වී, ලෝකයෙන් ඉවතට ගිය විට, ඔහු එම ම ගින්න කාශි ළඟ වනාන්තර පිසිවිලකට ගෙනගියේය. ඔහු එය වසර පනහක් විශ්වාසයෙන් රැක ගත්තේය, තම ත්‍යාගශීලිත්වයට ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගින්න දේවතාව ඔහුට දිව්‍ය පුනර්ජන්මයක් ලබා දෙනු ඇතැයි විශ්වාස කරමින්.

පිසිවිලට ආශිර්වාදයක් ලබාගැනීමට පැමිණි ගම්වාසියෙකු, කෘතවේදීව තාපසයාට ගවයෙකු දුන්නේය, තාපසයා තම ත්‍යාගශීලිත්වයට සැපයිය හැකි විශිෂ්ටම ත්‍යාගය ලෙස ශුද්ධ ගින්නට සතාවේ ගවයා පිරිනැමීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය. යාගයට පෙර පිරිසිදු කරණ ශාසනාවන් සඳහා ජලය අවශ්‍ය වූ නිසා, ඔහු ගවයා පිසිවිල ළඟ බඳිමින් තම ජල භාජනය පුරවාගැනීමට ගඟ දෙසට ගියේය.

තාපසයා ගඟේ ගියදී, කුසගින්නේ සොරුන් කණ්ඩායමක් පිසිවිලට සෙමින් රිංගා ගවයා මරා දැමීය. ඔවුන් එය ශුද්ධ අඟුරු මත බීබන් කර, ගෙනයාගත හැකි තාක් මාංශයේ සෑම කොටසක්ම අනුභව කළහ, සමයත් වලිගයත් හැරදා කිසිවක් ඉතිරි නොකරමින්. තාපසයා තම ජල භාජනයත් සමඟ ආපසු පැමිණි විට, ඔහුගේ ත්‍යාගය බඳන ලද සුළි කිරික් බිම මේ කොටස් පමණක් වැටී සිටිනු දැක්කේය.

පිළිකුලෙන් මුළාව, තාපසයා තම ලී කූරුවකින් වලිගය ඔසවා ගිනිමත තබමින් ගනින ගින්නට විසි කළේය. එම ම ගින්න, එයට ලබාදුන් ඕනෑම දෙයක් කව්ගේ හෝ ඇයින් ලබා දී ඇත්දැයි කිසි විටෙකත් ආරක්ෂා වෙමින් සිටිනා නොතකමින්, කිරි නෙයි හා වී කන්ද පැට්ටි ගසා ඉක්මනින් දාහ කරන අතරදී, එකම ගින්න, කිරීම්ගත සතුරන් කීපදෙනෙකුගෙන් පවා මෙතරම් විනීත ආහාරයක් ආරක්ෂා කළ නොහැකි කවර දේවතාවෙකුද යි ඔහු ඇසිය.

මේ ම පිළිකුල් මොහොතේදීම, වසර පනහක විශ්වාසවන්ත රැකගැනීම කිසි විටෙකත් ඔහුට පෙන්වා නොතිබූ දේ, තාපසයා පැහැදිලිව දුටුවේය. ඔහු සේවා කළ ගින්නට ආත්මයක් හෝ මනසක් හෝ ත්‍යාගශීලී පිරිනැමීමක් හා සොරකම් කරන ලද එකක් වෙනස් කිරීමේ බලයක් නොතිබිණි. ඒ දුන්නේ කවුරුන්ද හෝ ඇයින් ද නොසලකමින්, එය ඉදිරියෙහි තබන ඕනෑම දෙයක් එකම අන්ධ උදාසීනත්වයෙන් දාහ කළේය.

සොරෙකුගේ ඉතිරි කොටසකට වඩා වැඩි කිසිවකින් නොව, මෙම සත්‍යය එළිකරන ලද අයුරු දැක, තාපසයා අර්ධ සියවසක් තමා රැකගත් ඒ යාග ගින්න මත ජලය වත් කළේය. ඔහු එයට සේවා කළ කූරු එක් පසෙකට තබා, ඒ වෙනුවට භාවනාව කරා හැරී, කල් යත්ම, ගින්න රැකගැනීමේ වසර පනහක් කිසි විටෙකත් ඔහුව ළඟා කරගත නොහැකි තරම්, ගැඹුරු එකාග්‍රතා තත්ත්ව ලබා ගත්තේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, කථාව ආරම්භ කළ ගැටලුවට පිළිතුරු දෙමින් එය අවසන් කළහ. ආජීවකයන්ගේම දරුණු තපස්, තාපසයාගේ ගින්න ඉදිරියේ ගත කළ වසර පනහ මෙන්ම, හුදෙක් දුෂ්කර හෝ දිගටම පැවතීම නිසා කිසි පිනක් ලබා නොදුන්නේය. පිනක් කිසි විටෙකත් බාහිර උපචාරයක ප්‍රශ්නයක් නොවූවේය, ඒ වෙනුවට, උපචාරය ඒ තරම් පහසුවෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන අභ්‍යන්තර විනයේ ප්‍රශ්නයක් විය, සොරකමක්, හෝ ගුරුවරයෙකු, අවසානයේ ප්‍රශ්නය එළියට ගෙනා තෙක් කිසිවෙකු වෙනසක් නොදැකගත්.

තාපසයාව අවසානයේ නිදහස් කළේ දේශනාවක් හෝ හදිසි දර්ශනයක් කිසි විටෙකත් නොවූ, හුදු සාමාන්‍ය බාධකයක් පමණි. එක් සවසක, වසර පනහක ශාසනාව ප්‍රවේශමෙන් රැකගත් මායාව, එහි ම ගලවා දමන ලදී. හදවතෙහිම දූෂණයන් සැබවින්ම දාහ කළ හැකි ජ්වාලාව, කරවක්කාරේ ගැලපෙන එකම කිසි විටෙකත් නොවූ, විචක්ෂණතාව පමණක් ජ්වලනය කළ හැකි එකම විය. ගින්නක් වසර පනහක් රැකගැනීම, තාපසයාට ඉවසීම පමණක් ඉගැන්වූයේය. සොරකම් කරන ලද එකම ගවයා, එක් සවසකදී, සැබවින්ම ආරක්ෂාවත් සැබවින්ම පිනත් සිටින්නේ කොතැනදයි, ගින්න ම කිසි විටෙකත් ඔහුට පෙන්වීමට නොහැකි වූ සියලු දේ ඔහුට ඉගැන්වූයේය.