නේරු ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනයේ වාසය කරන අතරතුරදී, ප්‍රවේශමෙන් භාවනා උපදෙස් ලද භික්ෂුවක්, ශික්ෂණය සඳහා මායිම් ගමකට ගමන් කළේය. ග්‍රාමවාසීහු මුලින් ඔහුව උනුසුමින් පිළිගත්හ, එහෙත් කල් යත්ම ඔවුන් විවිධ ගුරුවරුන් දෙසට ගියහ: ආත්මයත් ලෝකයත් සදාකාලික යි දේශනා කළ කිහිපදෙනෙකුත්, මරණයෙන් පසු ජීවිතයක් සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කළ කිහිපදෙනෙකුත්, ඔවුන් අතර ඇවිද ගියමින් තම ම මාර්ග කියාපාන නිරවස්ත්‍ර තාපසයින්ත්. පාඨයන් පවසන ආකාරයට, යහපතෙන් අයහපත වේන්කර නොදත් ජනයාගෙන් වට වී, භික්ෂුව ව්‍යාකූල හා අසතුටට පත් විය, එහෙත් ඉවතයෑම වෙනුවට වැසි කල පුරාම එහි රැඳී සිටියේය.

භික්ෂුව පසුව ජේතවනයට ආපසු ආ විට, එවන් සමාගමයක ඔහුගේ අසතුට ගැන ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේට පැවසීය. ගුණධර්මය ගැන අන්ධ ජනයා අතර අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා එක් දිනයක් වත් ඔහු ඇයින් සිටියේදැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇසූහ, හා පුරාණ ප්‍රඥාවන්තයෝ, හුදු සතුන් ලෙස උපත ලද විටත්, එවන් පරිසරයක එක් දිනයක්වත් රැඳී සිටින්නේ නැති බව වදාළහ. මෙය නිරූපණය කිරීම සඳහා, බුදුරජාණන් වහන්සේ තම ම පුරාණ ජීවිතයක සිදුවීම් කියූහ.

ඈත අතීතයක, බ්‍රහ්මදත්ත රජු වාරාණසිය පාලනය කළ යුගයේ, බෝධිසත්වයෝ ස්වර්ණ හංසයෙකු ලෙස උපත ලබා, හිමාලයේ චිත්තකූට කන්දේ වන වී අනුභව කරමින්, ස්වර්ණ හංසයෙකුම වූ තම බාල බැතියා සමඟින් විසූහ. ඔවුන් දෙදෙනා කඳුවැට පුරා පියාසර කිරීමේ වියෝ කළ නොහැකි විය, එක් දිනක, එකටම ගෙදරට ආපසු යමින්, ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් කිසිවෙකු පෙර ගොස් නොතිබූ කන්දකට ලඟා වූහ.

මෙය නේරු කන්ද විය, එය ස්වර්ණයෙන් ඒ තරම් සංතෘප්ත වූ කන්දක්, එහි එළිය පිටතට වගුරා, එයට ළඟා වූ සෑම ජීවියෙකුම ස්පර්ශ කළේය. හංස දෙදෙනාම විශ්‍රාම ගැනීම සඳහා එහි මුදුනේ වුඩවෙවූහ, ඔවුන් වටා බලන විට, ගැඹුරින් අමුතු දෙයක් නිරීක්ෂණය කළහ: කාක්කෝ හා කාවින්, හිවලුන් හා සිංහයන් පවාම, හංසයන් ම පැළඳ සිටි එකම ස්වර්ණමය මහිමයෙන් බැබළෙන ලෙස පෙනුනි. කන්ද මත කිසිවක් පහත් නොපෙනුනි, කිසිවක් උසස් නොපෙනුනි; එළිය කිසි වෙනසක් නොකළේය.

දර්ශනයෙන් බාධකාරී, තරුණ හංසයා තම අයියා දෙසට හැරී, ගාථාවකින් ඇසීය, එවන් අසමාන ජීවීන් සමාන ලෙස පෙනෙන්නට පවසන බලය කුමක්ද—කාක්කෝ හා කාවින් හා උසස්ම පක්ෂීන් සියල්ල මේ කන්ද මත සමානව පෙනුනි, එහෙත් පහත් හිවලුන් මහිමයෙන් කොටිුන් සහ සිංහයන් සමඟ තරග කරන ලෙස පෙනුනි. මෙය කුමන කන්දක්ද, උස-පහත අතර සෑම වෙනසක්ම මකාගෙන, ඔහු සරලවම ඇසීය.

මෙය කන්දවල ම මහිමාන්විතතම වූ, "නේරු" නම් ලද කන්ද බවත්, එහි ස්වභාවය එහි පවතින සෑම ජීවියෙකුම, එහි ණයට ගත් බැබලීම යටින් සැබවින්ම කුමන ස්වභාවයක් ඇති වූවාවත්, ඇසට සමානව යෝග්‍ය ලෙස පෙනෙන්නට සෑදීම බවත් බෝධිසත්වයෝ සරලවම පිළිතුරු දුන්හ.

එසැණින් වැඩිමහල් හංසයා නොව, තරුණ හංසයාම, තවදුරටත් ගාථාවන්ගෙන් පාඩම ගෙනාවේය. නේරු කන්ද මත, බාල දෙදෙනාත් දක්ෂයාත්, නිර්භීතයාත් බියගුලුවෙකුත්, විශිෂ්ටතම, මධ්‍ය, හා පහත්ම ජීවීන් අතර කිසි වෙනසක් නොකරමින්, සමානවම ගරු කරනු ලබන බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළේය. හුදු බැබලීමට වඩා සත්‍යය අගය කරන අයට එවැනි ස්ථානයක් සුදුසු නිවසක් නොවේ යි ඔහු පැවසීය, යහපත අයහපතට වඩා වැඩි හෝ කිසි ගෞරවයක් නොලබන ඕනෑම තැනක, කෙනෙකු එහි රැඳී නොසිට, වහාම පිටවිය යුතු යි ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

තම බැතියාගේ තීරණයට සම්පූර්ණයෙන් එකඟ වී, බෝධිසත්වයෝ වහාම තම පියාපත් චිත්තකූට දෙසට හැරියෝය, හංස දෙදෙනාම නේරු කන්දේ ණයට ගත් ස්වර්ණය පසෙකලා, ගෞරවය ණයට ගත් බැබලීම වෙනුවට උපයාගන්නා, තම ම සැබෑ නිවසේ සරල ජලයත් වන වී ත් වෙත ආපසු ගියහ.

පුරාණ කථාව නිම කර, බුදුරජාණන් වහන්සේ රැස් වූ භික්ෂූන්ට උපතේ හඳුන්වාදීම දුන්හ: ඉවතයෑමේ ගාථාවන් කියූ තරුණ හංසයා එම ජීවිතයේ ආනන්ද හිමියෝ වූයේය, හා කන්දේ නම මුලින්ම කියූ වැඩිමහල් හංසයා බුදුරජාණන් වහන්සේම විය. මෙම ඉගැන්වීමත් එහි හඳුන්වාදීමත් ඇසීමෙන්, ප්‍රවේශමකාරී සමාගමයක මෙතරම් කල් රැඳී සිටි අපහසුතාවට පත් භික්ෂුව, පළමු මාර්ගයේ ඵලය, බුද්ධියේ පළමු අදියර, ඉතාගත විශේෂයෙන් ස්රෝතාපන්න ඵලය ලෙසත් හඳුන්වන එකම ඵලය, ලබාගත්තේය.

ඡක්කනිපාතයේ (හයක් පිළිබඳ ග්‍රන්ථය) අවාරියවග්ග පරිච්ඡේදයේ ජාතක අංක 379, නේරු ජාතකය, මතුපිට බැබලීම සාරය ලෙස වරදවා වටහාගැනීමට විරුද්ධ අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස පැවතේ. කාක්කයාත් හංසයාත් සමානව ස්වර්ණ ආලේපනය කරන කන්දක, එහි එළිය කොතරම් දිලිසුනාවත්, රැඳී සිටීමට සුදුසු කිසිවක් ලබා දෙන්නේ නැත, මක්නිසාද ගුණධර්මයෙන් අගුණධර්මය වේන්කර නොහැකි ස්ථානයකට, ගරු කළ යුතු සැබෑ කිසිවක් ඉතිරිව නැත. ජේතවනයෙන් භික්ෂුව ආපසු ගෙනගිය පාඩම, ස්වර්ණ හංස දෙදෙනෙකු බොරු ස්වර්ණ කන්දක දැනටමත් ඉගෙනගත් එකම පාඩමම විය: යහපත එහි ප්‍රතිවිරුද්ධයට වඩා වැඩි ගරුත්වයක් නොලබන ඕනෑම තැනක, ප්‍රඥාවන්තයෝ තම ම නිවස සාදන්නේ නැත, ඒ වෙනුවට නැඟී ගමන් කරති.