සන්ථව ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ පාලි ත්‍රිපිටකයේ අංක 162 දරන මෙම ජාතකය ජේතවනාරාමයේ වාසය කරමින් වදාළේ, එකල තාපසයන් විසින් කරනු ලබන ගින්න පූජාවට සැබෑ ආධ්‍යාත්මික වටිනාකමක් ඇත්දැයි විමසූ භික්ෂූන්ට පිළිතුරු වශයෙන්ය. ශාස්තෘන් වහන්සේ පැහැදිලි කළේ පෙර කාලයේ ප්‍රඥාවන්තයන් පවා පූජනීය ගින්න පෝෂණය කිරීමෙන් යම් යහපතක් ඇතැයි සිතුවද, ප්‍රත්‍යක්ෂ අත්දැකීම ඔවුන්ට වෙනත් දෙයක් උගන්වන තෙක් එය එසේ විය බවයි; ඉන්පසු ඔහුම එම පාඩම ඉගෙන ගත් උපතක් ගැන වදාළේය.

බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස රාජ්‍යය කරන කාලයේ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බ්‍රාහ්මණ කුලයක උපත ලැබූහ. වයස අවුරුදු 16දී ගිහි ජීවිතයෙන් හැරී ගොස්, ලෞකික කටයුතු කෙරෙහි රුචියක් නැති නිසා වනයට ගොස් තාපසයෙකු ලෙස වාසය කළහ. තම පවුලේ සිරිතට අනුව, ඔවුන් උපන් කාලයේ දැල්වූ පූජනීය උපත් ගින්න ද රැගෙන ගිය අතර, ගුරුවරුන් උගන්වා ඇති පරිදි එය රැකබලා වන්දනා කිරීමට අදහස් කළහ.

වනාන්තරයේ ගැඹුරට, තරුණ තාපසයා කොළ සහ පිදුරු වලින් සරල පැල්පතක් තනා ගත්තේය. එහිදී ඔහු පූජනීය ගින්න දැල්වූ ලෙස තබාගෙන, භක්තියේ අවශ්‍යතාවය පරිදි දිනපතා පෝෂණය කළේය. කාලයත් සමඟ, ඔහුගේ තපස්කම්වලට ප්‍රසාද දැක්වූ ගම්වැසියන් ඔහුට සහල් සහ ගිතෙල් පරිත්‍යාග කළහ. ඔහු ඉතා විශ්වාසයෙන් සේවය කළ ගින්න ගෞරවයෙන් පිදීමට අභිලාෂ කරමින්, මෙම ඉතා ධනවත් ත්‍යාගය, එනම් මේද සහිත සහල් සහ ගිතෙල්, විශේෂ පූජාවක් ලෙස ගින්නට වත් කළේය.

ගිතෙල් සහ මේද සහිත සහල් නිසා ගිනි දැල්ල හදිසියේ, පාලනය කළ නොහැකි වේගයකින් ඉහළට පැන නැගිණි. තාපසයා එය සංයම කිරීමට කිසිවක් කිරීමට පෙර, ගින්න ඔහු ඉතා ශ්‍රමයෙන් තනා ගත් පැල්පතේ වියළි පිදුරු වෙත වැටුණි. මොහොතකින්, ඔහු තම දෑතින් ගොඩනැඟූ, ඉවසිලිමත් සැලකිල්ලෙන් රැක බලාගත් ආශ්‍රමය, ඔහු පෝෂණය කර වැඳ පිදූ ඒ ම ගින්නෙන් ම සම්පූර්ණයෙන් දවා ගියේය.

දුම් වහනය වන විනාශය ඉදිරියේ සිටගත් තාපසයා සිදු වූ දේ ගැන සිතා බැලූ අතර, ආරක්ෂා වී ඇති ගාථා දෙකෙන් පළමුවැන්න ප්‍රකාශ කළේය: දුෂ්ට ඇසුරට වඩා නරක දෙයක් නැත, මන්ද ඔහු තම ගින්නට බහුල සහල් සහ ගිතෙල් පෝෂණය කළේය, ඔහු ගොඩනඟා ගැනීමට එතරම් ශ්‍රමය දැරූ පැල්පත ඔහුගේම ගින්නෙන් ඔහු වෙනුවෙන් දවා ගියේය. මෙම එක් තියුණු රූපකයේදී, ඔහු ආධාරකරුවෙකු ලෙස ආදරය කළ ගින්න, අවස්ථාව ලැබුණු මොහොතේම එහි සැබෑ, විනාශකාරී ස්වභාවය පෙන්වූ බව ඔහු හඳුනා ගත්තේය.

ගිනි කොතෙක් භක්තියෙන් සේවය කළත්, එය කිසි දිනෙක සැබෑ මිතුරෙකු විය නොහැකි බව පැහැදිලිව දැක, තාපසයා ගින්න එක වරම හා සදහටම නිවා දැමූ අතර තවදුරටත් පූජා ගින්නක් කිසි දිනක නොදල්වන බවට අධිෂ්ඨානය කළේය. ඔහු තමාට ඉතිරි වූ දේ එකතු කර ගෙන, විනාශ වූ ආශ්‍රමයේ මතකයෙන් ඈත්ව, කඳු තවත් ගැඹුරට ගමන් කළේය, තම ආධ්‍යාත්මික ජීවිතය සඳහා වෙනස් හා වඩා විශ්වාසදායක පදනමක් සොයමින්.

කඳු මුදුන්හි තම නව වාසස්ථානයේදී, තාපසයා දිනක් අනපේක්ෂිත සහ මෘදු දර්ශනයක් දුටුවේය: කළු මුවියක් සිංහයා, ව්‍යාඝ්‍රයා සහ දිවියා අතර සන්සුන්ව ගමන් කරමින්, තුන් දෙනාගේම මුහුණු වාරයෙන් වාරය ලෙවකමින් සිටියාක් මෙන්, ඔවුන් ඉතා ප්‍රියමනාප සහචරයන් වූ සේය. මේවා ස්වභාවයෙන් දරුණු සතුන් වූ අතර, සාමාන්‍ය ඕනෑම සත්වයෙකු ඔවුන්ගේ ඇසුරට බිය වන්නේය; එහෙත් මෙහි ඔවුන් අතර මෘදු ස්නේහයක් හා සහජ බවක් පැවතුණි, කිසිදු හිංසාවක් හෝ හානියක් නොමැතිව.

මෙම දර්ශනයෙන් චලිත වූ තාපසයා දෙවන ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය: යහපත් ඇසුරට වඩා හොඳ දෙයක් නැත, මන්ද මෙහි ඔහුට සැබෑ මිත්‍රත්වයේ කරුණාවන්ත ක්‍රියා දැකගත හැකි විය, සිංහයා, ව්‍යාඝ්‍රයා සහ දිවියා එකට සිටගෙන සිටිද්දී කළු මුවිය තුන් දෙනාගේම මුහුණු ලෙවකළාය. ගින්න භක්තිමත් සේවයට විනාශයෙන් ප්‍රතිඵල දුන් තැන, භයානක සත්වයන් අතර මෙම අසම්භාව්‍ය සහයෝගිතාව පෙන්වූයේ, සැබෑ සහචරත්වය පවතින තැන, බාහිර ස්වභාවය කුමක් වුවත්, ආරක්ෂාව සහ උණුසුම සොයාගත හැකි බවයි.

එදින සිට තාපසයා චාරිත්‍රානුකූල සේවය මගින් භයානක හෝ නොදමනය කළ හැකි බලවේග සන්තුෂ්ට කිරීමේ සියලු සිතුවිලි අත්හළේය. එවැනි දේ තම ස්වභාවයට අනුකූලව පමණක් ප්‍රතිඵල දෙන බවත්, විනාශකාරී නම් විනාශකාරීව, මෘදු නම් මෘදුව, කිසිදු භක්තිමත් පෝෂණයකින් වස්තුවක මූලික ස්වභාවය වෙනස් කළ නොහැකි බවත් ඔහු අවබෝධ කළේය. ඒ වෙනුවට ඔහු තම සිත භාවනාවෙන් වර්ධනය කිරීමට හැරුණි, අභ්‍යන්තර විනයෙන් පමණක් ලැබෙන ස්ථාවරත්වය සහ සරණ සොයමින්. මෙම පුහුණුවෙන් ඔහු ගැඹුරු ධ්‍යාන සමාධිය ලබා, කලක් ගත වී, බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබීය.

කතාව නිමා කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ හෙළි කළේ ඒ කාලයේ තමන් වහන්සේම විනාශකාරී ගින්න පළමුව පෝෂණය කළ තාපසයා බවත්, පසුව කඳු පාමුල ප්‍රඥාව සොයාගත් බවත්ය; විනාශ කරන ඇසුර සහ පෝෂණය කරන ඇසුර අතර වෙනස දුෂ්කර අත්දැකීමෙන් ඉගෙන ගනිමින්.

මෙම ජාතකය, අංක 162, ඊට හේතු වූ ප්‍රශ්නයට සෘජුව පිළිතුරු දෙන ඉගැන්වීමක් ලෙස තවමත් පවතී: ස්වභාවයෙන්ම විනාශකාරී දෙයකට කරන චාරිත්‍රානුකූල සේවාවකට එහි ස්වභාවය වෙනස් කළ නොහැක, එය කොතරම් දීර්ඝ කාලයක් හෝ කොතරම් භක්තියකින් කළත්. කතාව නැවත කියන විට ඉතා ජීවමාන වන තාපසයාගේ කල්පිත භක්තිය, ඉන්ධනය සහ ගින්න හමු වූ මොහොතේ සිට කිසිවක් නොවීය, මන්ද ගින්න දවන්නේ තම නීතියට අනුව ය, ලැබිය යුතු කෘතඥතාවට අනුව නොවේ. එහෙත් මෙම අනතුර හෙළි කළ එම ම සිදුවීම, එහි ප්‍රතිවිරුද්ධයද හෙළි කළේය: කළු මුවියක් සහ ක්‍රූර සත්ව තිදෙනෙකු අතර ඇති අසම්භාව්‍ය මෘදු බව තුළ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සොයාගත්තේ යහපත් ඇසුර බාහිර හිංසාවේ ප්‍රමාණය කුමක් වුවද යහපත් ව පවතින බවත්, සැබෑ සරණ ඇත්තේ කුමන සම්බන්ධතා පෝෂණය කරන ද, කුමන ඒවා ගිලීමේ අවස්ථාව බලා සිටින්නේ ද යන්න වෙන් කර හඳුනා ගැනීමේ බවත්ය.