සූචි ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ, භික්ෂූහු බුදුන් වහන්සේ වෙත පැමිණෙන සෑම ආකාරයකම සත්වයින්ම, බ්‍රාහ්මණයන් හා තාපසයන්, සොරුන් හා දෙවිවරුන් සමානවම, දිනාගත් උන්වහන්සේගේ අසාමාන්‍ය දක්ෂතාව ගැන කථා කරන්නට පටන් ගත්හ. සෑම කෙනෙකුම එම පුද්ගලයාට අවශ්‍ය වූ ප්‍රඥාව මගින්ම හරවාගනු ලැබීය. මෙම දක්ෂතාව මේ එක ජීවිතයට පමණක් අලුත් දෙයක් නොවන බව බුදුන් වහන්සේ ඔවුන්ට වදාළ සේක. ඉතා පැරණි පැවැත්මකින් මෙම හැකියාව කෙතෙක් කල් තමා සතුව තිබුණේද යනු පෙන්වීම සඳහා උන්වහන්සේ සූචි ජාතකය, පාලි ත්‍රිපිටකයේ 387 වැනි ජාතකය, දේශනා කළ සේක.

ඒ පෙර කාලයේ, බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජ කරද්දී, බෝධිසත්වයන් කාසි ගමක දුප්පත් කම්මල් කුලයක උපන්හ. ඉන් නොදුරින් දහසක් කම්මල් නිවාස ඇති බොහෝ ධනවත් ගමක් තිබිණි. එහි ප්‍රධානියා රජතුමාගේ ප්‍රියතම කම්මල්කරුවා විය. ඔහුගේ දියණියගේ අසාමාන්‍ය රූප සපිරිලස එසේ වූයෙන් අවට ගම්වලින් එන සංචාරකයෝ ඔවුන් ගිය සෑම තැනකම ඇගේ ප්‍රශංසාව පතුරුවා හැරියෝය. බෝධිසත්වයන්, ඇයව කිසි දිනක නොදුටු නමුත් ඇගේ ප්‍රසිද්ධිය පමණින්ම ස්පර්ශ වී, ඇය සමඟ විවාහ වීමට අධිෂ්ඨාන කළේය.

අපෙන් ප්‍රසිද්ධ වී ඇති ශිල්පීන්ට සාමාන්‍ය භාණ්ඩ කිසිවක් වටිනාකමක් ගෙන නොදෙන බව දැනගත් බෝධිසත්වයන්, තම වැඩපොළේ දොරවසා ගෙන, තමාට ලැබිය හැකි හොඳම යකඩයෙන් ආශ්චර්යජනක ලෙස සියුම් ඉඳිකටුවක් තැනුවේය. එය විසිකළ දාදූවක් විදින තරම් සියුම්, ජල පිටිතලයේ නොසෙල්වී පාවෙන තරම් සැහැල්ලු ඉඳිකටුවක් විය. ඒ වටා ඔහු හුල් ආදානයකින් එකිනෙකට පරිපූර්ණව ගැළපෙන, කිසි ඇසකට සන්ධියක් සොයාගත නොහැකි තරම් එකිනෙකට ඇතුළත් කළ කවච හතක් තැනුවේය.

අතේ තම නිර්මාණය රැඳවූ බෝධිසත්වයන්, දහසක් කම්මල්වරුන්ගේ ගමට ගොස්, තම ඉඳිකටුවේ වටිනාකමට සැක කරන ඕනෑම අයෙකුට එය පරීක්ෂා කරන්නැයි ආරාධනා කරමින් ගාථාවකින් එහි ප්‍රශංසාව හඬ නඟා කීවේය. ප්‍රධාන කම්මල්කරුගේ දියණිය, ඔහුගේ හඬ අසා, පිටතට ආ අතර, මුළු රාජ්‍යයම දැනටමත් ඉඳිකටු සඳහා මේ ගමටම එන බැවින් ඔහු තම කාලය නිකරුණේ විනාශ කරන බව පැහැදිලිව අනතුරු ඇඟවූවාය. ඔහු තම ස්වයං ප්‍රශංසාව කෙතෙක් කල් ගායනා කළත්, කිසිවෙකු අදුනන නැති ආගන්තුකයෙකුගෙන් එහි කිසිවෙකු මිලදී නොගන්නා බව ඇය ඔහුට කීවාය. බෝධිසත්වයන් ද ගාථාවකින්ම ඇයට පිළිතුරු දුන්නේය, සැබෑ දක්ෂතාව, නිර්මාපකගේ නම නොතකා, සැමවිටම ගැනුම්කරුවෙකු සොයාගන්නා බව ප්‍රකාශ කරමින්. ඇගේ ම පියා ඉඳිකටුවේ ගුණාත්මකභාවය හඳුනාගත්තේ නම්, එය තැනූ මිනිසාට ඔහු තම දියණියවද තම ධනයවද ලබා දෙන බව ද ඔහු තැන්පත්ව එකතු කළේය.

මේ වාද විවාදය අසමින් සිටි ප්‍රධාන කම්මල්කරුවා, තරුණ ආගන්තුකයා තමා ඉදිරියටත් ගමේ රැස් වූ කම්මල්වරුන් ඉදිරියටත් කැඳවාගත්තේය. ප්‍රධාන කම්මල්කරුවා ටම එකකින් තව එකක් මුල් වන්නේ කොතැනදැයි සොයාගත නොහැකි තරම් සියුම්ව තනන ලද කවච හත, එකින් එක, බෝධිසත්වයන් ඉවතට ගත්තේය, අවසානයේ ඉඳිකටුවම පැහැදිලි වී තිබෙනතෙක්. එහි තද බව පරීක්ෂා කිරීම සඳහා, කම්මල්වරු ස්ටෑන්ඩයක මත බැරූ රදයක් මත රදවා එහි යටින් ජල භාජනයක් තබා, බෝධිසත්වයන් තම ඉඳිකටුව එම රදයේ යකඩයට සෘජුවම ගැස්වූහ. එය පිරිසිදුවම පිටට විනිවිද ගොස්, පහත ජල පිටිතලයේ, එක් ලොම් ගනකට වත් ඉහළට හෝ පහළට නොසෙල්වී, පත්වී සිටියේය.

මොහොතකට පෙර ඉඳිකටු විකුණන්නෙකු ඉඳිකටු තනන්නන්ගේ ගමකට පැමිණීමේ අදහසට සමච්චලයෙන් හැසිරුණු රැස් වී සිටි කම්මල්වරු, ඔවුන් එවැනි ම දුටු දෙය ඉදිරියේ නිශ්ශබ්ද වූහ. ප්‍රධාන කම්මල්කරුවා තරුණ ආගන්තුකයා තම දියණියට සුදුසු විවාහ සහකරුවෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කර, විවාහ මංගල්‍යය තමා ම පවත්වා, කලකට පසු, පැරණි ස්වාමියා අභාවප්‍රාප්ත වූ විට, බෝධිසත්වයන් ඔහුගේ තනතුරට පැමිණ මුළු ගමේම ප්‍රධාන කම්මල්කරුවා ලෙස පත් විය.

සෑම ආකාරයකම සත්වයින් හරවාගැනීමේ උන්වහන්සේගේ දක්ෂතාවට පුදුම වී සිටි භික්ෂූන් සඳහා, බුදුන් වහන්සේ කථාවේ චරිත හඳුන්වාදෙමින් දේශනාව අවසන් කළ සේක. තමාට අනතුරු ඇඟවූ ඉක්බිති තම වැරදි බව දකින්නට සිටි කම්මල්කරුගේ දියණිය, ඒ දුරස්ථ ජන්මයේ රාහුල හිමියන්ගේ මාතාව වූ බව උන්වහන්සේ වදාළ සේක. ගමක සමච්චලය ප්‍රශංසාවට හැරවූ දක්ෂ තරුණ කම්මල්කරුවා බුදුන් වහන්සේ ම වූහ.

බෝධිසත්වයන් ඉවතට ගියාක් මෙන් පමණක් දියණියගේ අනතුරු ඇඟවීම කියවීම පහසුය, නමුත් එම වචන තර්කානුකූල වූ හෙයින්ම ජාතකය ඒවාට සැබෑ බලයක් ලබා දෙයි. ඉඳිකටු තනන ශිල්පීන්ගේ ගමකට ඉඳිකටු විකිණීම සඳහා අදුනන නැති බාහිර අයෙකු පැමිණීම මෝඩකමක් මෙන් පෙනුණේ වැරදි නොවීය. ඇගේ ප්‍රවේශම්කාරකම අහංකාරයකට වඩා සාමාන්‍ය, ස්ථීර තීරණයක් පිළිබිඹු කළේය. කථාව සැබවින්ම පරීක්ෂා කරන්නේ විශ්වාසයට සුබුද්ධිය මත විරුද්ධවම ජය ගත හැකිද යන්න නොව, තම සැකය ම ස්ථීර පදනමක් මත පදනම් වූ කෙනෙකුගේ සැකයට මුහුණ දී ශ්‍රේෂ්ඨ දක්ෂතාවක් පිළිබඳ ප්‍රකාශයක් එය ඉවසා ගත හැකිද යන්නය. බෝධිසත්වයන්ගේ ඉඳිකටුව මෝඩ අභියෝගයකට පමණක් නොව යුක්තිසහගත අභියෝගයකට ද පිළිතුරු දීමට තරම් හොඳ විය යුතුව තිබිණි, එහි සැබෑ ජයග්‍රහණය පිහිටන්නේ හරියටම එම ඉහළ ප්‍රමිතිය සපුරාලීමේය.

බෝධිසත්වයන්ට කිසි තත්ත්වයක්, කුල නාමයක්, හෝ ඔහු ඇතුළු වූ ගම සමඟ කිසි පූර්ව සම්බන්ධයක් තිබූ බවට ජාතකයේ කිසිවක් ඇඟවන්නේ නැත. ඔහුට තිබුණේ ඉඳිකටුවම පමණි, කථාව එය ප්‍රමාණවත් ලෙස සලකයි, මක්නිසාද රදය ඉඳිකටුවේ තද බවට යටත් වේද නැතිද යන්න තීරණය වන්නේම ය, ඕනෑම පැත්තක ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රමාණයක් යකඩ කරන්නේ කුමක්ද යන්න වෙනස් නොකරයි. ප්‍රඥාව හා ශිල්පය දෙකම සම්බන්ධයෙන් මෙම ජාතකයේ නිහඬ තර්කය වන්නේ සැබෑ ප්‍රවීණතාවය හඳුනාගැනීමට කිසි සහතිකයක් අවශ්‍ය නොවන අතර, එය නිගමනය කිරීමට සුදුසුකම් ඇති අය ඉදිරියේ පැහැදිලිව පෙන්වීමට අවස්ථාවක් පමණක් අවශ්‍ය වන බවයි.