සුජාතා ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ 306 වැනි ජාතකය, බුදුන් වහන්සේ විසින් උන්වහන්සේගේ ම යුගයේ සමකාලීනයන් වූ කොසොල් රාජකීය යහළුවන්, මල්ලිකා රැජින හා පසේනදි රජතුමා අතර ඇති වූ ආරවුලක් සමථ කිරීම සඳහා දේශනා කරන ලදී. අභිමානය මඳ වී දෙදෙනාට නැවත එකිනෙකා වෙත ළඟා විය හැකි ලෙස, උන්වහන්සේ රජෙකු හා කොකුම් විකුණන්නියක පිළිබඳ පැරණි කථාවක් ආශ්‍රයෙන් උපකාර කළ සේක.

බරණැස් නුවර, බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේ, සුජාත නම් දුප්පත් තරුණියක් වනයේ හටගත් කොකුම් ගෙවීගෙවා විකුණා ජීවිකාව ගෙනගියාය. එක් උදෑසනක, පෙරහරේ ගමන් කරමින් සිටි රජතුමා ඇගේ වික්‍රේතා ඇමතීම ගයනා කරනු ඇසූ අතර, ඇගේ ස්වභාවික ශෝභාවට එතරම් වශී වී ඇයව මාලිගාවට ගෙන්වාගෙන ප්‍රධාන රැජින ලෙස අභිෂේක කළේය.

සේද, සේවිකාවන් හා සඳුන් සුවඳින් වෙළී, සුජාතගේ සරල ගතිය කාලයත් සමඟ උද්ධතකමකට ඉඩ දුන්නේය. ඇය ඇමතිවරුන්ටත් දේවිකාවන්ටත් එක සේ තද වූ අතර, ඇය වරෙක පා ගමන් ගිය දූවිලි පිරුණු මංමාවත් ඇගේ මතකයෙන් මුළුමනින්ම මියගියහ.

මද්‍යාහ්නයක, රාජ්‍ය උයනෙන් කොකුම් සුවන් භාජනයක් සේවකයෙකු විසින් භෝජන මේසය වෙත ගෙන එනු ලැබීය. සුජාත, තමාට සැබවින්ම නැති වූ පිරිසිදුකමක් පෙන්වීමට ආශා කොට, තම නාසය ඔටුවා, බනිස් හඬකින් මෙය කුමන පිළිකුල් සහගත ගැමි පලතුරුද යනුවෙන් ඇසීය. තම මාහැඟි අත් කිසි දිනක මෙවන් අශිෂ්ට වස්තුවක් ස්පර්ශ කර නැති බවට ඇය තර්ක කළාය.

ජීවත්ව සිටීම පිණිස අධ කාසියකට විකුණූ එම ම පලතුරම නිෂේධනය කරනු තම ම රැජින මුවින් අසා උදහස් වූ බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා, ඇගේ රාජමුදුන ගලවා ඇයව එසැණින් නගරයෙන් පිටුවහල් කිරීමට පියවර ගත්තේය.

පෙර ජන්මයක බුදුන් වහන්සේ ම වූ, රජුගේ නුවණැති ඇමතියා වශයෙන් සේවය කළ බෝධිසත්වයන්, ඉදිරියට පැමිණ මෘදුව, නමුත් පැහැදිලිව කථා කළේය. අභිමානය වැඩෙන්නේ හදිසි යසසේ වඩාත් සරු පසිනි යයි ඔහු රජුට සිහිපත් කළේය. ඇය වරෙක රැගෙන ගිය වේවෙල් කූඩයත්, ඇය වරෙක ගමන් ගිය දූවිලි මාවත්ත් ඔහු රැජිනට ඍජුවම සිහිපත් කළේය. සැබෑ ශිෂ්ටාචාරකම යනු තම ම ආරම්භය අමතක කිරීම කිසි දිනක නොවන බවත්, එම ආරම්භය කොතැනක සිටියත් එතනින් සිට කරුණාව පතුරුවා හැරීම බවත් ඔහු කීය.

රාජ සභාව ඉදිරියේ තම ම ඉතිහාසය කියවනු ඇසීමෙන් සැබෑ ලැජ්ජාවකට පත් සුජාත, කඳුළු සලමින් රජුගේ පාද මත වැටුණාය. රජතුමාගේ උදහස එවිටටම පහව ගොස් තිබූ බැවින්, ඔහු ඇයට සමාව දී ඇගේ තත්වයට නැවත පත් කළේය. ඇය ඉතිරි රාජ්‍ය කාලයේදී දුක්ඛිතයන් කෙරෙහි යටහත් හා පරිත්‍යාගී ව සිටියාය.

බුදුන් වහන්සේ කථාව මල්ලිකා හා පසේනදි වෙත ආපසු හරවමින් අවසන් කළ සේක. රැජිනකගේ ම ඉතිහාසය, සෞභාග්‍යය එයින් ඉවතට කෙතෙක් ගෙනගියත්, එම සෞභාග්‍යයම රෝපණය කරන අභිමානයට එරෙහි විශ්වාසනීය ම ඔසුව ලෙස පැවතුණි. රජෙකුගේ උදහස, එම මොහොතේ කෙතෙක් යුක්තිසහගත වුවත්, පිටුවහල් කිරීමට වඩා ඉවසිලිවන්ත සිහිපත් කිරීමකින් පිළිතුරු දීමෙන් සියලු දෙනාට වඩා හොඳින් සේවය කළේය.

සුජාතව බේරූවේ කොකුම් ම කිසි දිනක නොවේ. එය වූයේ, එකවර සිහිපත් කරනු ලැබූ විට, එම රන් භාජනයේ තම ම අතින් වරෙක විකුණූ එම ම පලතුර හඳුනාගැනීමට ඇගේ ම කැපවීම ය. එම හඳුනාගැනීම ඇගෙන් ගෙවාගැනුනේ, ඇයට ඉතාම මුල සිටම අවශ්‍යතාවක් නොවූ අභිමානය ම පමණි.

රජතුමා තම උදහසින් සුජාතව සරලව පිටුවහල් කළේ නම්, එම අපහාසය ඇති කළ අභිමානයට කිසි සැබෑ නිවරණයක් ලබා ගැනීමකින් තොරව රාජ්‍යය රැජිනකවද අහිමි කරගැනීමට ඇරබෙයි. ඉහළ සිට පමුණු කරන අවමානය කලාතුරකින් එය අරමුණු කරන පාඩම උගන්වන්නේය. බෝධිසත්වයන්ගේ සිහිපත් කිරීම හරියටම සාර්ථක වූයේ එය සුජාතගෙන් ඇගේ ම නිවරණය සැපයීම ඉල්ලූ හෙයිනි. එය ඇගේ හිසෙන් රාජමුදුන හුදෙක් ගලවා දැමීම වෙනුවට, වේවෙල් කූඩය ඇගේ ම අත් වලටම ආපසු තැබීය. එම ස්වයං හඳුනාගැනීම, දඬුවමේ තර්ජනය නොව, යසසට ස්ථිරවම අමතක කරවීමට තරම් ළංව ගොස් තිබූ යටහත් පහත්කම වෙත ඇයව ආපසු ගෙනගියේය. තම ම ආරවුලට මෙම ම කථාව යෙදෙනු අසන මල්ලිකා හා පසේනදි, එහි හරියටම එම ම පිරිනැමීම ම දුටුහ: උදහසට පමණක් කරුණ අවසන් වනුයේ කෙසේදැයි තීරණය කිරීමට ඉඩ හැරීම වෙනුවට, තම ම එකට ඇති ඉතිහාසය හඳුනාගැනීමට ලද අවස්ථාවක්.