සුවණ්ණකක්කට ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 389 වන මේ කථාව බුදුරදුන් වදාළේ, දේවදත්ත බුදුරජුන් මරා දැමීමට යැවූ ධනපාල නම් ඇතා සහ බුදුරදුන් අතර ආනන්ද ස්ථවිරයන් තමාම තබා ආරක්ෂා කළ අවස්ථාවේදීය. මේ භක්තිය කොතරම් පැරණිද යන්න පෙන්වීමට බුදුරජාණන් වහන්සේ අතීත ජීවිතයක් සිහිපත් කළ සේක. එම ජීවිතයේ ද ඒ එකම ආරක්ෂකයා කමල විලක් අසල කපුටෙකු සහ නයෙකුගේ කුමන්ත්‍රණයෙන් බුදුරදුන් බේරා ගෙන තිබිණ.

ඒ අතීත ජීවිතයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සලින්දිය ගමේ බමුණු ගොවියෙකු ලෙස උපන් සේක. හිමාල කඳුවැටිය තුළ සැඟවුණු රමණීය නෙළුම් විලක් අසල ඔහු වගා කළේය. එම විලේ දැවැන්ත රන් කකුළුවෙකු වාසය කළේය. ඔහුගේ දීප්තිය දිලිසෙන රන් ගොඩක් මෙන් වූ අතර, මළු බිමක් තරම් විශාල විය. කකුළුවාගේ උතුම්කම හා මෘදු සිත හඳුනාගත් ගොවියා දිනපතා විලට ගොස් නෙළුම් මල් පිදූ අතර, ධාන්‍ය විසුරුවා, උණුසුම් ප්‍රේම වචන කතා කළේය. එම දෙදෙනා අතර පිරිසිදු, නොකැඩෙන මිතුරු බැඳීමක් ගොඩනැගුණි.

එම ගොවියාගේ කුඹුර දෙස බලා සිටි ගස් කොටුවක විසූ උඩඟු කපුටෙක්, මිනිස් මස් කෙරෙහි වූ තණ්හාවෙන් දැවෙන ඇස් ඇත්තෙක් විය. එම ගසේ මුලෙහි බයානක කළු නයෙක් විසීය. කපුටා නයා සමග අශුභ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තේය. ගොවියා නගුල් හිර කිරීමට නැමුණු විට ඔහුට දෂ්ට කරන ලෙස කපුටා නයාට උපදෙස් දුන්නේය. ගොවියාගේ හුස්ම නතර වූ පසු නයාට ඔහුගේ උණුසුම් රුධිරය ආහාරයට ගත හැකි වන අතර, කපුටා ඔහුගේ ඇස් උගුල්ලා කන්නේය.

පසුදා උදෑසන, ගොවියා තද හිරු යට වැඩ කරමින් සිටියදී, නයා නිහඬව දිග තණ මැදින් ගමන් කර, ඔහුගේ පාදයේ මුලට දළ ඇණුවේය. වේගවත් දැවෙන විෂයෙන් මුළුමනින් යටවූ ගොවියා දියඩිය අසල සිහිසුන්ව වැටුණේය. ඔහුගේ අත් පා කළු වී තද වී ගියේය. කපුටා ඔහුගේ ඇස් ගැලවීමට පියාසර කර බැස්සේය. නයාද ඉතිරි කොටස් අනුභව කිරීමට සූදානම්ව දිග වී සිටියේය.

දියේ ස්ඵටික ගැඹුරින්, රන් කකුළුවා තම ප්‍රිය මිතුරා වැටී ප්‍රහාරයට ලක්ව සිටින බව දුටුවේය. රන් රැල්ලක් මෙන් මතුවී, දැවැන්ත කකුළුවා එක් විශාල අඬුවකින් කපුටා ද අනෙක් අඬුවෙන් නයා ද ග්‍රහණය කළේය. ඇට කටුව බිඳෙන තරම් බලවත් ලෙස තද කර තබා ගත්තේය. කපුටා දයාව ඉල්ලා හඬ නැගූ අතර, නයා වේදනාවෙන් වෙව්ලමින් සිටියේය. ඔවුන් දෙදෙනාටම ඒ පීඩනයෙන් මිදීමට නොහැකි විය.

කකුළුවා ගර්ජනා කරන හඬින්, ඔවුන් නිරපරාධී ධාර්මික ආත්මයකට හානි කළ බව ප්‍රකාශ කළේය. ගොවියාගේ නහර වලින් විෂයේ එක බිංදුවක්වත් ඉතිරි නොකර වහාම ඉවත් කරන ලෙස, නැතහොත් වියළි අත්තක් මෙන් ඔවුන්ගේ බෙල්ල බිඳ දමන බව ඔවුන්ට නියම කළේය. ක්ෂණික මරණයට බියෙන් නයා තුවාලය වෙත නැවත දළ ඔබා, ඇතුළු කළ විෂය එක් බිංදුවක් ද නොඉතිරිව, තම ශරීරය තුළට ආපසු උරා ගත්තේය.

ගොවියා ඇස් විවර කළේය. ඔහු සුවපත්ව ආපසු ජීවයට පත් වූයේ, දිගු කලක් සරල දෛනික කරුණාවක් ප්‍රදර්ශනය කළ ඒ ම ජීවියා විසින් ගලවා ගැනීමෙනි. එවැනි විශ්වාසඝාතක සත්ව විනාශකරුවන් ඉතිරි කළහොත් අන් අයට විනාශය ගෙන දෙනු ඇතැයි දැන, කකුළුවා කපුටා සහ නයා දෙදෙනාම මර්දනය කළේය. ඉන්පසු සතුටින් පිරුණු ගොවියා වැළඳ ගෙන තම විලට ආපසු ගියේය. ඒ තැන් පටන් නිර්භීත විශ්වාසවන්තකමේ ආදර්ශයක් ලෙස සැමදා සම්මානය ලැබීය.

කථාවේ අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ විෂ සහිත නයා මාර සමග, කුමන්ත්‍රණය කළ කපුටා දේවදත්ත සමග, කපුටාගේ සහකාරිය චිඤ්චමාණවිකා සමග, සහ ගොවියාගේ උග්‍ර ආරක්ෂකයා වූ රන් කකුළුවා ආනන්ද සමග හඳුනාගත් සේක. ගොවියා තමාම, තමාගේ යම් ශක්තියකින් තොරව ජීවිතය බේරා ගත් තැනැත්තා, බුදුරජාණන් වහන්සේ විය.

මෙම කථාව ආරක්ෂා කර ඇත්තේ දක්ෂ කකුළුවෙකුගේ සරල කතාවක් පමණක් නොවේ, ධනපාල නම් ඇතකු පරීක්ෂා කිරීමට යැවීමට බොහෝ කලට පෙර, ආනන්දයන්ගේ ආරක්ෂක භක්තිය කොතරම් දුර දිග පැමිණ තිබුණේද යන්න ලේඛනගත කිරීමක් ලෙසය. ශාන්ත ජලය යට සිට නැගී, අපරාධය නිම කිරීමට පෙර කපුටාව සහ නයා මර්දනය කළ එම අවධානය, සියවස් ගණනාවකට පසුවත් එහිම විය. උමතු ඇතා නගර වීථියක බුදුරදුන් වෙත පැන පැමිණි විට, එම අවධානය කිසිදු ප්‍රමාදයකින් තොරව ඉදිරියට පැමිණියේය.

ගොවියා දිනපතා නෙළුම් මල් සහ මෘදු වචන සමග විලට නොගියේ නම්, අනතුරු මොහොත පැමිණි විට කකුළුවා වැනි විශාල සහ තීරණාත්මක ජීවියෙකු කැඳවීමට තරම් ගැඹුරු බැඳීමක් නොවනු ඇත. ඒ මිත්‍රත්වය ගොවියාට කල්පනාව සහ අඛණ්ඩතාව හැර වෙනත් කිසිවක් වියදම් නොකළේය, ඒ සඳහා කවදාවත් ප්‍රතිලාභ ලැබේවි යන අදහසකින් තොරවය. ගැටලුවක් පැමිණීමට බොහෝ කලට පෙර දෙන ලද එම කොන්දේසි නොමැති, හදිසි නොවන කරුණාවම, කපුටා සහ නයා උදෑසන ප්‍රහාරය එල්ල කළ විට, ආරක්ෂකයා හරියටම එහි සිටීමට හේතු විය.