পঞ্চভূত স্থান

যোগ বিজ্ঞান আৰু সনাতন ব্ৰহ্মাণ্ড-বিজ্ঞানত, সমগ্ৰ প্ৰকাশমান ব্ৰহ্মাণ্ড আৰু মানৱ শৰীৰক পাঁচটা মহান তত্ত্বৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া হিচাপে বুজা হয়। পৰম্পৰাই সিহতক পৃথিৱী, জল, অগ্নি, বায়ু আৰু আকাশ বা ইথাৰ বুলি নামকৰণ কৰে। ভূত-শুদ্ধি নামৰ সাধনাৰ জৰিয়তে সাধকসকলে নিজৰ আভ্যন্তৰীণ সূক্ষ্ম তত্ত্বসমূহ শুদ্ধ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ চেতনাক ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৈতে সমন্বয় কৰিব পাৰে, সেই উদ্দেশ্যে প্ৰাচীন গুৰুসকলে দক্ষিণ ভাৰতত পাঁচটা মহান মন্দিৰ-শক্তিক্ষেত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। প্ৰতিটো সৃষ্টিৰ এটা মূল তত্ত্বৰ বাবে বিশেষভাৱে সুৰ মিলোৱা হৈছিল।

পৃথিৱী ধাম তামিলনাডুৰ কাঞ্চীপুৰমৰ একাম্বৰেশ্বৰ মন্দিৰত অৱস্থিত, য'ত লিংগমটো স্বয়ং দেবী কামাক্ষীয়ে পবিত্ৰ বালিৰে গঢ়িছিল আৰু অধিকাংশ শিৱ মন্দিৰৰ দৰে ইয়াক পানীৰে অভিষেক কৰিব নোৱাৰি। জল ধাম তামিলনাডুৰ তিৰুচিৰাপল্লীৰ ওচৰৰ তিৰুবনৈক্কাৱলত জম্বুকেশ্বৰ মন্দিৰ, য'ত এটা প্ৰাকৃতিক ভূগৰ্ভস্থ ঝৰণা গৰ্ভগৃহৰ তলেৰে নিৰন্তৰ বৈ যায়, শিলাৰ সলনি জলৰ লিংগম গঠন কৰি। অগ্নি ধাম তামিলনাডুৰ তিৰুবন্নামলাইত অৰুণাচলেশ্বৰ মন্দিৰ, যিটো পবিত্ৰ অৰুণাচল পাহাৰৰ পাদদেশত অৱস্থিত, এক পৰিৱৰ্তনকাৰী আধ্যাত্মিক অগ্নি বিকিৰণ কৰে, যিটো তীৰ্থযাত্ৰীসকলে শতিকাৰ পিছত শতিকা ধৰি সন্মান কৰি আহিছে। বায়ু ধাম অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰীকালহস্তিত শ্ৰীকালহস্তীশ্বৰ মন্দিৰ, য'ত এক বায়ুহীন শিলাৰ গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত তেলৰ দীপবোৰ নিৰন্তৰ কঁপি থাকে, যেন কোনো জীৱন্ত বতাহে সিহতক জোৰকৈ লৰচৰ কৰাইছে, যিটো কোনো বায়ু-প্ৰবাহেও ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰে। আকাশ ধাম তামিলনাডুৰ চিদম্বৰমত নটৰাজ মন্দিৰ, য'ত নিৰাকাৰ তত্ত্বক কোনো মূৰ্তিয়ে নহয়, বৰঞ্চ চিদম্বৰ ৰহস্যম দ্বাৰা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়, এটা পৰ্দাৰ পিছফালে শূন্য স্থানৰ ওপৰত ওলমি থকা এটা সোণালী বিল্ব মালা।

এই পাঁচটা ধামৰ স্থাপত্য আৰু সংৰেখনে ভৌগোলিক নিখুঁততাৰ এক আচৰিত মাত্ৰা প্ৰকাশ কৰে। পঞ্চভূত মন্দিৰৰ তিনিটা, অৰ্থাৎ কাঞ্চীপুৰম, শ্ৰীকালহস্তি আৰু চিদম্বৰম, প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে একে ভৌগোলিক দ্ৰাঘিমাংশত, প্ৰায় ৭৯ ডিগ্ৰী ৪১ মিনিট পূব-ত অৱস্থিত, এনে সংৰেখন যিটো উপগ্ৰহ মানচিত্ৰণৰ অস্তিত্ব আৰম্ভ হোৱাৰ শতিকাবোৰ আগতে লাভ কৰা হৈছিল, যাতে এনে নিখুঁততা সহজ হয়। তীৰ্থযাত্ৰী আৰু পণ্ডিত দুয়োৱে দীৰ্ঘদিনৰ পৰা এই প্ৰায় নিখুঁত ৰেখাটোক প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে যে স্থানবোৰ কেৱল স্থানীয় ভূগোলৰ আকস্মিকতাৰ দ্বাৰা নহয়, বৰঞ্চ এক সুচিন্তিত ব্ৰহ্মাণ্ডীয় উদ্দেশ্যৰ সৈতে বাছনি কৰা হৈছিল।

এই পাঁচটা মন্দিৰৰ প্ৰতিটোত কৰা ধ্যানক পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াৰ সংশ্লিষ্ট তত্ত্বৰ সৈতে জড়িত পাঁচটা চক্ৰৰ এটা শুদ্ধ কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়। এইবোৰ হ'ল পৃথিৱীৰ বাবে মূলাধাৰ, জলৰ বাবে স্বাধিষ্ঠান, অগ্নিৰ বাবে মণিপুৰ, বায়ুৰ বাবে অনাহত, আৰু আকাশৰ বাবে বিশুদ্ধ। যি তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই ক্ৰমত সকলো পাঁচটা ধামলৈ যায়, তেওঁ এক সম্পূৰ্ণ আভ্যন্তৰীণ শুদ্ধি লাভ কৰে বুলি কোৱা হয়, যিটো শৰীৰৰ নিজৰ তত্ত্ব-সংযোজনক ধাপে ধাপে প্ৰতিফলিত কৰে। যাত্ৰাটো তলৰ ঘন তত্ত্বৰ পৰা শিখৰৰ সূক্ষ্মতম তত্ত্বলৈ আগুৱাই যায়।

চিদম্বৰমত, শেষ গৰ্ভগৃহ দৈনিক আৰতিৰ সময়ত মখমলৰ পৰ্দা আঁতৰোৱা হ'লে শূন্য স্থানৰ বাহিৰে একো প্ৰকাশ নকৰে। ইয়ে সাক্ষী হোৱা প্ৰতিজন তীৰ্থযাত্ৰীক শিকায় যে আন চাৰিটা তত্ত্বৰ তলত থকা পৰম বাস্তৱতা নিজেই অসীম, নিৰুপাধিক চেতনা, যাক কোনো ৰূপে কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ধাৰণ কৰিব নোৱাৰে। এই মুহূৰ্ত, চিদম্বৰ ৰহস্য দৰ্শন, বহুতো ভক্তে পাঁচটা ধামৰ সকলোতকৈ গভীৰ প্ৰকাশ বুলি গণ্য কৰে, কাৰণ চকুৱে আনিলোৱা বস্তুৰ বাহিৰে চাবলৈ একো নিদিয়ে।

প্ৰতিটো ধামে নিজৰ বিশাল বাৰ্ষিক উৎসৱ পালন কৰে। কাঞ্চীপুৰমে মাৰ্চ-এপ্ৰিলত পাংগুনি উত্তিৰম এক ৰূপৰ ৰথ শোভাযাত্ৰা আৰু তেৰ দিনীয়া ব্ৰহ্মোৎসৱমৰ সৈতে পালন কৰে, এটা প্ৰাচীন আম গছৰ তলত শিৱ আৰু কামাক্ষীৰ স্বৰ্গীয় বিবাহ স্মৰণ কৰি। তিৰুবনৈক্কাৱলে একে ঋতুতে পঞ্চ প্ৰাকাৰ উৎসৱম পালন কৰে, যাৰ সময়ত দেবী অখিলাণ্ডেশ্বৰীয়ে স্বয়ং শিৱৰ সন্মুখত পূজা কৰে, এটা আচৰিত বিপৰীতক্ৰম যিয়ে দেৱত্বকো নম্ৰতা শিকায়। তিৰুবন্নামলাইয়ে নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰত কাৰ্তিগাই দীপম পালন কৰে, যেতিয়া পূৰ্ণিমাৰ ৰাতি অৰুণাচল পাহাৰৰ শিখৰত ঘিঁউৰ অগ্নিৰ এটা দীপস্তম্ভ জ্বলোৱা হয়, যাক ত্ৰিশ লাখ মোমবাতিৰ উজ্জ্বলতাৰ সমান বুলি কোৱা হয়। শ্ৰীকালহস্তিয়ে মহাশিৱৰাত্ৰিত অভিষেকম আৰু ৰথ শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে এটা সমগ্ৰ ৰাতিৰ ব্ৰহ্মোৎসৱম পালন কৰে, শিকাৰী-ভক্ত কান্নপ্প নায়নাৰৰ ভক্তি আৰু মুক্তিক স্মৰণ কৰি, যিজন চেক্কিলাৰৰ পেৰিয় পুৰাণমত সন্মানিত ষাঠি তিনিজন (63) নায়নাৰ সন্তৰ এজন আছিল। চিদম্বৰমে ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰীত মাৰ্গাজী আৰুদ্ৰা আৰু জুন-জুলাইত আনি তিৰুমঞ্জনম দুয়োটা পালন কৰে, প্ৰতিটোতে ৰাজ সভা কক্ষত এটা সমগ্ৰ ৰাতিৰ মহাভিষেকম আৰু নটৰাজৰ আনন্দ নৃত্যৰ শোভাযাত্ৰা থাকে।

প্ৰতিটো পূৰ্ণিমাৰ ৰাতি, শত শত হাজাৰ খালি ভৰিৰে ভক্তসকলে গিৰিবলম নামৰ অনুশীলনত অৰুণাচল পাহাৰৰ চৌদ্দ কিলোমিটাৰ পথ পৰিক্ৰমা কৰে, যাওঁতে পাহাৰৰ নিজৰ নাম জপ কৰে। প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্ম ধৰি প্ৰতি মাহে অবিৰামভাৱে পুনৰাবৃত্তি হোৱা এই একক তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিশালতাই ইয়াক ভাৰতত ক'তো বহুলভাৱে অনুশীলিত ভক্তিমূলক পৰিক্ৰমাসমূহৰ এটা কৰি তোলে।

শিৱ ষড়াক্ষৰ স্তোত্ৰ এটা ছয়-অক্ষৰৰ ধ্যান-স্তোত্ৰ। ইয়ে পাঁচটা তত্ত্বৰ প্ৰতিটোকে এটা একক ধ্বনি ওঁ নমঃ শিৱায়ত উভতাই আনে, যিটো মন্ত্ৰ পাঁচটা ধামতে শিৱৰ সৈতে আটাইতকৈ ওচৰৰ ভাৱে জড়িত।

যোগীসকলে বিন্দুৰ সৈতে যুক্ত ওঁকাৰৰ ওপৰত নিৰন্তৰ ধ্যান কৰে, তেওঁলোকে দেখে যে ইয়ে সাংসাৰিক কামনা আৰু চূড়ান্ত মুক্তি দুয়োটা প্ৰদান কৰে; ঋষি, দেৱতা আৰু স্বৰ্গীয় নৰ্তকীসকলৰ দলে সমানভাৱে এই অক্ষৰৰ আগত প্ৰণাম কৰে, আৰু সাধাৰণ মৰ্ত্যৰ জীৱেও দেৱতাসকলৰ অধীশ্বৰৰ আগত প্ৰণাম কৰে, যাৰ বাবে এই শ্ৰদ্ধাই একমাত্ৰ অৰ্ঘ্য হিচাপে বাৰে বাৰে নিবেদন কৰা হয়।