ಕಿರತ್

ಗುರು ರವಿದಾಸರು ಕಿರತ್, ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕೈಗಳಿಂದ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಾಯಕ, ಸ್ವತಃ ಪೂಜೆಯ ನೇರ ರೂಪ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಇತರರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಬಿಟ್ಟ ಅಮೂರ್ತ ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಉಳಿಸದೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಚಮ್ಮಾರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರವಿದಾಸರ ಕುಲಕಸುಬು ಚರ್ಮ ಹದಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು; ಅವರ ಕಾಲದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವಾದ ನಂತರವೂ ರವಿದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕಸುಬನ್ನು ಚಮ್ಮಾರರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ.

ರವಿದಾಸರ ಬೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ವೃತ್ತಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಿಯೂ ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯವಿದೆ. ಇದು ಸವಲತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನೀಡಬಹುದಾದ ಆರಾಮದಾಯಕ ಅಮೂರ್ತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಮನುಷ್ಯ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಕಸುಬಿನೊಳಗಿಂತಲೇ ರವಿದಾಸರು ಈ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು; ಶ್ರಮದ ಸುತ್ತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತೂಕವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ದೈವವನ್ನು ತಲುಪಲು ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಜಾತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಬೇಕಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ರವಿದಾಸರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಈ ನಿಲುವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗಂಭೀರತೆಗೆ ಹಸ್ತಶ್ರಮ, ಅಂದರೆ ಕೈ ಕೆಲಸ, ಮತ್ತು ಕಥಿತ ಅಶುದ್ಧ ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿತು. ವಿಮೋಚನೆಯ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಕ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೌಕಿಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲು ಕೇಳಿದವು. ಆದರೆ ರವಿದಾಸರ ಬೋಧನೆ, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಬದಲು ಅದಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿತು; ಕಿರತ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ನಡೆಸುವ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸದೆ, ಪೂಜೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು.

ಈ ಬೋಧನೆ ರವಿದಾಸರ ಸ್ವಂತ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ; ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದ ಅವರ ನಲವತ್ತೊಂದು (41) ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ರವಿದಾಸ್ ಚಮಾರ್ ಉಸ್ತತ್ ಕರೇ, ಹರ್ ಕೀರತ್ ನಿಮಖ್ ಏಕ್ ಗಾಯೇ: ‘ರವಿದಾಸ, ಚರ್ಮಕಾರನು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ದೇವರ ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿದ’. ಈ ಪದ್ಯ ಚಮ್ಮಾರ, ಅಂದರೆ ಚರ್ಮಕಾರ ಎಂಬ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಮೃದುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವರ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಭಕ್ತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಲಾರದು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ರವಿದಾಸರ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಕರ್ಮ, ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ನಡತೆ; ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತಿ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಕಿರತ್‌ಗೆ ಅದರ ಪೂರ್ಣ ತೂಕವನ್ನು ನೀಡಿತು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಜನ್ಮವಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಾದರೆ, ನಡೆಸುವ ದುಡಿಮೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೋ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೋ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೋ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದಲೋ, ಕೇವಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೌಲ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರತ್ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೋಧನೆ ವ್ಯಾಪಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಸುಬನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಲೌಕಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರವಿದಾಸರು ತೋರಿಸಿದರು. ದೈನಂದಿನ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ಚಮ್ಮಾರ, ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಯಾವುದೇ ತಪಸ್ವಿಯಷ್ಟೇ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲನು ಎಂದು ಅವರ ಜೀವನ ವಾದದ ಮೂಲಕವಲ್ಲ, ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಾದಿಸಿತು. ಈ ಸತ್ಯ, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರವಿದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕಸುಬಿಗೆ ತಂದ ಅದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.

ಜಾತಿ ಮತ್ತು ದುಃಖರಹಿತವಾದ ಬೇಗಂಪುರದ ಕುರಿತಾದ ರವಿದಾಸರ ದರ್ಶನ, ಬಲವಂತದಿಂದ ಅಥವಾ ಅವಮಾನದಿಂದ ನಡೆಸುವ ಬದಲು ಘನತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಕಿರತ್ ಎಂಬ ಅದೇ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಿಯೂ ಸಮಾನ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಸುಬೂ ತನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸಕಾರನನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ದೈವದ ಮುಂದೆ ಕೀಳೆಂದು ಗುರುತಿಸದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಡಿಪಾಯ ಬೇಕು. ಆ ಅಡಿಪಾಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ದುಡಿಮೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರಬಲ್ಲದು; ಆ ಘನತೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ರವಿದಾಸರ ಜೀವನ ಈಗಾಗಲೇ ತೋರಿಸಿತ್ತು.

ಅವರ ಬೋಧಕ ಖ್ಯಾತಿ ಬೆಳೆದಾಗ, ರವಿದಾಸರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಮ್ಮಾರನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಅವಕಾಶಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಗುರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಅವರು ಬದುಕಬಹುದಿತ್ತು; ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಸುಬಿನ ಬದಲು ಭಕ್ತರ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ. ಅವರು ಈ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯದಿರುವುದೇ ಬೋಧನೆಯ ಭಾಗ; ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ವಿವರವಲ್ಲ. ಬದುಕಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಕಸುಬನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಗುರು, ಕಸುಬು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕಾದ ಹೊರೆ ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ತಮ್ಮ ಚಮ್ಮಾರನ ಮಣೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದ ಮೂಲಕ, ರವಿದಾಸರು ಕಿರತ್ ಎಂದಿಗೂ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಕಳಚಬೇಕಾದದ್ದಲ್ಲ, ಅದರದೇ ಸಲುವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ರೂಪ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದರು.