കബീർ ചൗരാ മഠം

പഴയ വാരാണസിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ കബീർ ചൗരാ നിലകൊള്ളുന്നു — പരമ്പരാഗതമായി പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ, നെയ്ത്തുകാരനിൽ നിന്ന് മിസ്റ്റിക് കവിയായി മാറിയ കബീറിന്റെ ഭവനമായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രദേശവും മഠവുമാണിത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരികൾ ഗുരു ഗ്രന്ഥ് സാഹിബ്, കബീർ ബീജക്, സാഖി ഗ്രന്ഥ്, കബീർ ഗ്രന്ഥാവലി എന്നിവയിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശിശുവായിരിക്കെ കബീറിനെ ഇവിടെ വച്ചാണ് നീരു എന്ന മുസ്ലിം നെയ്ത്തുകാരനും ഭാര്യ നീമയും കണ്ടെത്തിയതെന്നും, ഇതേ പ്രദേശത്ത് അവർ അദ്ദേഹത്തെ വളർത്തിയെന്നും പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. അവർ അദ്ദേഹത്തിന് തങ്ങളുടെ സ്വന്തം തൊഴിലായ നെയ്ത്ത് പഠിപ്പിച്ചു; ആ നെയ്ത്തുവേല പിന്നീട് കബീറിന്റെ നൂൽ, തറി, തുണി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും സ്മരണീയമായ ഉപമകൾക്ക് അടിസ്ഥാനമായി.

കബീറിന്റെ ആദ്യകാല ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ സംഭവം പാരമ്പര്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതും ഇവിടെയാണ്: വൈഷ്ണവ സന്യാസി രാമാനന്ദൻ അദ്ദേഹത്തെ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചത്. ഭക്തികവി-സന്യാസിയായ രാമാനന്ദന്റെ സ്വന്തം പഠനം ഭക്തിമാർഗ്ഗത്തിലുള്ള വൈഷ്ണവ ധർമ്മത്തിനുള്ളിൽ അദ്വൈത ദർശനത്തിലേക്കു ചാഞ്ഞിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കബീർ പന്ഥ് പാരമ്പര്യം സംരക്ഷിക്കുന്ന ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വെറും അഞ്ചു വയസ്സുള്ള ഇളം കബീർ, താഴ്ന്ന ജാതിയിലെ നെയ്ത്തുകാരുടെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, രാമാനന്ദനെ തന്റെ ഗുരുവായി അവകാശപ്പെട്ടു. സാധാരണയായി അത്തരമൊരു ബന്ധം രൂപപ്പെടാൻ അനുവദിക്കാത്ത സാമൂഹിക തടസ്സങ്ങൾക്കിടയിലും അദ്ദേഹം അങ്ങനെ ചെയ്തു. ആ ബാലനെ അകറ്റുന്നതിനു പകരം രാമാനന്ദൻ അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചു; ആ തീരുമാനം ജാതിവ്യവസ്ഥ തന്നിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന തൊട്ടുകൂടായ്മയുടെ ആചാരം ഉപേക്ഷിക്കാൻ രാമാനന്ദനെ തന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചു എന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. രാമാനന്ദൻ പിന്നീട് നൽകിയ ഔപചാരിക ഉപദേശങ്ങളേക്കാളുപരി, ഈ ഒരൊറ്റ കൂടിക്കാഴ്ചയെയാണ് കബീറിന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതത്തിലും അതിരുകൾ കടന്ന ഭക്തി വളർന്ന ആത്മീയ വിത്തായി കബീർ പന്ഥ് കാണുന്നത്.

തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പല ചരിത്ര ദേവാലയങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, കബീർ ചൗരാ മഠം ഇന്നും സജീവമായ ഒരു മതസ്ഥാപനമാണ്. മഹന്തുമാർ, അഥവാ മഠാധിപതികൾ, എന്നിവരുടെ ഒരു പരമ്പരയുടെ വാസസ്ഥലമാണിത്; കബീറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവശിഷ്ടങ്ങൾ അവർ സംരക്ഷിക്കുകയും സ്ഥലത്തെ ക്ഷേത്രവും സമാധി ഘടനകളും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കബീർ തന്നെ പഠിപ്പിച്ച അതേ നേരിട്ടുള്ള, മധ്യസ്ഥതയില്ലാത്ത ദൈവദർശനം തേടിയെത്തുന്ന പുതിയ തലമുറ കബീർ പന്ഥികൾക്ക് അവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ തുടർന്നും കൈമാറുന്നു.

കബീറിന്റെ സ്വന്തം ജീവിതം കബീർ ചൗരായിലല്ല, മഗഹറിലാണ് അവസാനിച്ചത്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണകഥ ജീവിതകഥ പോലെതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൈതൃകത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം വിട പറഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പ്രചോദിപ്പിച്ച ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും അദ്ദേഹത്തെ തങ്ങളുടേതെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു; ഓരോ സമൂഹവും സ്വന്തം ആചാരപ്രകാരം അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ആ തർക്കം സ്വയം ശമിച്ചുപോയി എന്ന് പാരമ്പര്യം ഓർമ്മിക്കുന്നു. അന്ത്യവസ്ത്രത്തിനടിയിൽ കണ്ടെത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന ശരീരം, ഏതു സമൂഹവും പ്രതീക്ഷിച്ച രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്കാനോ അടക്കം ചെയ്യാനോ അവകാശപ്പെടാവുന്നതായിരുന്നില്ല; ഭക്തർ അതിനെ ഒരു അന്തിമ ഉപദേശമായി കരുതുന്നു — കബീർ പദ്യത്തിൽ രചിച്ച ഏതൊന്നിനെയും പോലെ മൂർച്ചയേറിയത്.

കബീർ ചൗരാ, കബീറിന്റെ സ്വന്തം കവിതയുടെ അതേ അതിരുകൾ കടക്കുന്ന സ്വഭാവം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഭക്തർ ഒരുപോലെ ഇവിടെ സന്ദർശിക്കുന്നു; ഔപചാരികമായ കബീർ പന്ഥിനപ്പുറം വിശാലമായ സന്ത് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അനുയായികളും എത്തുന്നു. സന്ദർശകരുടെ ഈ വൈവിധ്യം യാദൃച്ഛികമല്ല. വർഗീയ വിഭജനങ്ങൾക്കതീതമായ ദൈവൈക്യം എന്ന കബീറിന്റെ സ്വന്തം ഉപദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും സത്യമായ ജീവനുള്ള പ്രകടനമായിരിക്കാം ഇത്. ആ ഉപദേശം ആദ്യമായി പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഇടവും ഇതേ പ്രദേശം തന്നെയാണ് — തന്റെ കാലത്തെ ഓരോ സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷയ്ക്കും എതിരായി, താഴ്ന്ന ജാതിയിലെ ഒരു നെയ്ത്തുകാരന്റെ മകൻ തനിക്ക് ഇതിനകം ഒരു ഗുരുവുണ്ടെന്ന് ഒരിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ച സ്ഥലം.

മഹാസന്യാസിമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പല പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിൽ വലിയ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങളായി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ കബീർ ചൗരാ താരതമ്യേന ലളിതമായി തന്നെ തുടർന്നു — പ്രത്യേക പുണ്യതലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടാതെ, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ പിന്നിലെ ഇടവഴികളിൽ ഒതുങ്ങി. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ പലപ്പോഴും പറയാറുള്ളത്, ഈ ലാളിത്യം ഏതൊരു മഹത്തായ വാസ്തുശില്പത്തെക്കാളും കബീറിന്റെ സ്വന്തം ഉപദേശത്തോട് കൂടുതൽ യോജിക്കുന്നു എന്നാണ്; കാരണം വിപുലമായ ആചാരങ്ങളെയോ സ്മാരകഘടനകളെയോ യഥാർത്ഥ ഭക്തിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദ്യങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. ഒരു നെയ്ത്തുകാരന്റെ തറി, സിംഹാസനമല്ല, കബീർ യഥാർത്ഥത്തിൽ പഠിപ്പിച്ചതിന്റെ കേന്ദ്രത്തോട് എപ്പോഴും ഏറ്റവും അടുത്തുണ്ടായിരുന്നത്. മ്യൂസിയമായല്ല, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ മഠമായി കബീർ ചൗരായുടെ തുടർച്ചയായ ജീവിതം, ഇന്നും അതിന്റെ കവാടങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഓരോ തീർത്ഥാടകനും ആ ഉപദേശം ദൃശ്യമായി ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു.

ഈ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വരികൾ, കബീർ തന്നെ ഒരുകാലത്ത് തുണി നെയ്ത ഇടവഴികൾ കടന്ന് വളരെ ദൂരെയെത്തിയിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭജനകളുടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ ആകെ എണ്ണം 541 ആണ്, അവ ഗുരു ഗ്രന്ഥ് സാഹിബിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സിഖ് ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഭജനകളോടൊപ്പം ഗുരു ഗ്രന്ഥ് സാഹിബിൽ അവയ്ക്ക് സ്ഥാനം ലഭിച്ചു — കബീറിന്റെ ഉപദേശം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ജീവചരിത്രം ഇതിനകം കടന്ന ഓരോ അതിർത്തിയും എത്രത്തോളം പൂർണ്ണമായി കടന്നുവെന്നതിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ തെളിവാണിത്. കബീർ ബീജക്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം കബീർ പന്ഥി അനുയായികൾ സമാഹരിച്ചു സംരക്ഷിച്ചത്, സാഖി ഗ്രന്ഥ്, കബീർ ഗ്രന്ഥാവലി എന്നിവ മറ്റു പാരമ്പര്യങ്ങൾ ശേഖരിച്ചത് — ഓരോന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈരടികളുടെ അല്പം വ്യത്യസ്തമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ക്രമീകരണവും സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഗ്രന്ഥ പ്രചാരണത്തിലെ ഈ വൈവിധ്യം, ഇന്നും കബീർ ചൗരായിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്ന സന്ദർശകരുടെ ബഹുത്വത്തെ തന്നെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. കബീറിന്റെ വാക്കുകൾ എങ്ങനെ ഓർമ്മിക്കപ്പെടണം എന്നതിൽ ഒരു പന്ഥിനോ സമൂഹത്തിനോ പൂർണ്ണമായ നിയന്ത്രണം ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; മഗഹറിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ പോലും ഒരൊറ്റ സമൂഹത്തിനും പൂർണ്ണമായി അവകാശം ഉന്നയിക്കാനായില്ലല്ലോ.

ഇന്ന് കബീർ ചൗരായിലെത്തുന്ന സന്ദർശകർ വാരാണസിയിലെ മറ്റ് പ്രസിദ്ധ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെ മുഖമുദ്രയായ മഹത്തായ ഘോഷയാത്രകളോ വിപുലമായ ആചാരക്കലണ്ടറുകളോ കാണുന്നില്ല; ഈ നിശ്ശബ്ദത തന്നെ തീർത്ഥാടകർ തേടിയെത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമാണ്. മഠം പരിപാലിക്കുന്ന മഹന്തുമാർ, ഗ്ലാസിനു പിന്നിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളായി മാത്രം ആരാധിക്കപ്പെടാതെ, കബീറിന്റെ സ്വന്തം വാക്കുകളുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള ബന്ധത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച പഠനപാരമ്പര്യം തുടരുന്നു; ആ വാക്കുകൾ ചൊല്ലുകയും വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഈ സ്ഥലത്തെ ഒരു ചരിത്രനിമിഷത്തിൽ ഉറഞ്ഞുപോയ സ്മാരകത്തേക്കാൾ, ജീവനുള്ള ക്ലാസ്‌മുറിയുടെ ആത്മാവിനോട് അടുപ്പിച്ചു നിർത്തുന്നു. പല കബീർ പന്ഥികൾക്കും, കബീർ ചൗരായിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം ഒരു പ്രശസ്ത വ്യക്തി ഒരിക്കൽ നിന്ന സ്ഥലത്ത് നിൽക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചല്ല; അത് എത്ര ചെറിയ സമയത്തേക്കായാലും, ആ അലങ്കാരരഹിതമായ ശ്രദ്ധയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്. അഞ്ചുവയസ്സുകാരനായ നെയ്ത്തുകാരന്റെ മകന് ആദ്യമായി ഒരു ഗുരുവിനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിവു നൽകിയത് ആ ശ്രദ്ധയാണ് — ആചാരം ഒരു ഗുരുവും ഇല്ലെന്നു പറഞ്ഞിടത്തുതന്നെ.