अवघा रंग एकचि झाला — संत सोयराबाई अभंग
संत सोयराबाईंचा अभंग: पंढरीरायाच्या दर्शनाने मी-तूंपण गळते आणि सर्व रंग एका श्रीरंगात एकरूप होतात.
श्लोक
सृष्टीतील सर्व नानाविध रंग एकरूप झाले आहेत; आणि त्या एकाच महाभावात प्रत्यक्ष भगवान श्रीरंग (विठ्ठल) मग्न होऊन गुंतले आहेत.
श्लोक 1
पंढरीच्या राजाचे (श्रीविठ्ठलाचे) सगुण ध्यान पाहताच माझ्यातील 'मी आणि तू' असा भेदभाव, अहंता आणि द्वैतभाव पूर्णपणे नष्ट झाला.
श्लोक 2
येथे आता कसलाही जातिभेद किंवा द्वैतभाव शिल्लक राहिलेला नाही; सर्व चराचरात केवळ एकच परमात्मा भरून उरला आहे.
श्लोक 3
संत सोयराबाई आपले पती चोखोबांना सांगतात: हे चोखोबा, आता प्रत्यक्ष देवच आपला सर्वस्व झाला असून आपल्या सर्वांगात आणि विश्वात भरून राहिला आहे!
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
संत सोयराबाई (१४वे शतक) या वारकरी परंपरेनुसार संत चोखामेळा यांच्या पत्नी मानल्या जातात — या संतकुटुंबात त्यांचा मुलगा कर्ममेळा, चोखामेळांची बहीण निर्मळा व मेहुणे बंका यांचाही समावेश होतो. भक्तिवर्तुळांत हा लोकप्रिय अभंग सोयराबाईंच्या नावे गायला जातो आणि या पाठाच्या शेवटच्या चरणात त्यांचे नाव येते. मात्र स्वतंत्र पडताळणीत हे कर्तृत्व निश्चित करता आले नाही: हा अभंग साखरे यांच्या मुद्रित 'श्रीसंतगाथे'त सापडत नाही, 'संत चोखामेळा अभंगगाथा' (सप्तर्षी प्रकाशन, मंगळवेढा, २०१४) या चोखामेळा-कुटुंबासाठी समर्पित संकलनातही नाही, तसेच उपलब्ध संत तुकाराम गाथेतही नाही — यांपैकी कोणत्याही ग्रंथात सोयराबाईंचा स्वतंत्र विभाग किंवा 'अवघा रंग एकचि झाला' ही ओळ आढळत नाही. एका मान्यवर मराठी नियतकालिकाने (लोकसत्ता, २०१५) हीच ओळ थेट चोखामेळांच्या नावे नोंदवली आहे. किशोरी आमोणकर यांच्या गायनामुळे हा अभंग अतिशय लोकप्रिय झाला, पण त्याचा लिखित स्रोत अपुष्ट आहे; विशेषतः कडवे १ आणि ४ कोणत्याही अस्सल मुद्रित प्रतीशी जुळवून पाहता आले नाहीत. येथे तो सोयराबाईंच्या नावाशी निगडित जिवंत मौखिक/भक्ति-परंपरेचा भाग म्हणून सादर केला आहे, चिकित्सकदृष्ट्या पडताळलेला मूळ पाठ म्हणून नव्हे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Soyarabai
तुम्हाला माहीत आहे का?
अद्वैत भक्तीचे महाकाव्य
कोरड्या बौद्धिक अद्वैतापेक्षा सोयराबाईंची भक्ती ही रसरूप अद्वैत आहे; जिथे अहंता आणि द्वैताचे सर्व रंग पंढरीच्या श्रीरंगात विरघळून एकरूप होतात.
विद्रोही व समतावादी संत
१४व्या शतकातील संत सोयराबाई यांनी विषमतेवर मात करत वारकरी चळवळीत महिलांच्या आणि शोषितांच्या आत्मिक स्वातंत्र्याची पताका फडकवली.
किशोरी आमोणकरांचे अजरामर गायन
गानसरस्वती किशोरीताईंच्या आर्त व अलौकिक स्वरांनी हा अभंग वैश्विक पातळीवर संगीत रसिकांच्या आणि भाविकांच्या हृदयात कोरला गेला आहे.
श्रेय-टीप
हा प्रिय अभंग सोयराबाईंच्या नावे गायला जातो, पण तो साखरे यांच्या मुद्रित 'श्रीसंतगाथे'त, २०१४ च्या 'संत चोखामेळा अभंगगाथे'त किंवा उपलब्ध तुकाराम गाथेत सापडला नाही; एका मान्यवर मराठी नियतकालिकाने (लोकसत्ता, २०१५) हीच ओळ चोखामेळांच्या नावे नोंदवली आहे. ही जिवंत भक्ति-परंपरा म्हणून येथे जतन केली आहे, पण तिचा लिखित स्रोत अपुष्ट आहे.
Vitthal
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत