နိဗ္ဗာန်

ဗုဒ္ဓဘာသာ သွန်သင်ချက်၏ ရွှေမျှင်ရစ်ထားသော ရုပ်ကြွင်းထဲတွင် နိဗ္ဗာန်သည် အထွတ်အထိပ် ခိုလှုံရာ ဖြစ်ပြီး၊ ဖြစ်ခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်းနှင့် သေခြင်းတို့၏ မပြီးဆုံးသော သံသရာ လှိုင်းလုံးများထက် ကျော်လွန်သော အကြောင်းတရား မပါသည့် အမှန်တရား ဖြစ်သည်။ “မှုတ်ငြှိမ်းခြင်း” ဟူသော အမြစ်မှ ဆင်းသက်လာသော ဤစကားလုံးသည် လူ့ဝိညာဉ်ကို လောင်မြိုက်စေသော မီးသုံးပွင့်ကို တမင် ငြှိမ်းသတ်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ သမ္ယုတ္တနိကာယ် အခန်း ၃၈ တွင် ရဟန်း သာရိပုတ္တက ပရိဗ္ဗာဇက တစ်ဦးက နိဗ္ဗာန်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်းဟု တိုက်ရိုက်မေးမြန်းသောအခါ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်- “ရာဂ၏ ပျက်စီးခြင်း၊ ဒေါသ၏ ပျက်စီးခြင်း၊ မောဟ၏ ပျက်စီးခြင်း”၊ ဆိုလိုသည်မှာ လောဘ၊ ဒေါသနှင့် မောဟတို့ ဖြစ်သည်။

ဤစွဲလမ်းထားသော ညစ်ညမ်းမှုများ လုံးဝပယ်ရှင်းလိုက်သောအခါ စိတ်သည် မလှုပ်ခတ်နိုင်သော မျှတမှု၊ တောက်ပသော သန့်ရှင်းမှုနှင့် အကန့်အသတ်မဲ့ ကရုဏာ အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသည်။ ရာဂဆိုသည်မှာ ချိုမြိန်သော အတွေ့အကြုံဆီသို့ ဆွဲငင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဒေါသဆိုသည်မှာ မနှစ်သက်သော အရာမှ ဆုတ်ခွာခြင်း ဖြစ်သည်။ မောဟဆိုသည်မှာ အမြဲမတည်သော၊ အခြေအနေအပေါ် မူတည်သော တရားများကို တည်ငြိမ်ပြီး သီးခြားသော ကိုယ်ဖြစ်သည်ဟု မှားယွင်းစွာ ထင်မှတ်သည့် အခြေခံ ရှုပ်ထွေးမှု ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ လမ်းကြောင်းသည် ဤသုံးခုကို ဖြေရှင်းရန် ပြဿနာ သုံးခုအဖြစ် တစ်ခုပြီးတစ်ခု မခွဲခြားဘဲ၊ တစ်ခုတည်းသော ဒုက္ခ၏ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေသော အမြစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

ဤနက်နဲသော ပြောင်းလဲမှုသည် တည်ရှိမှုကို ရိုးရိုးရှင်းရှင် ဖျက်ဆီးခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ စိတ်ဒုက္ခ၏ တိမ်တိုက်များဖြင့်သာ ဖုံးကွယ်ထားသော လူတိုင်း၌ ရှိနေသည့် မသေနိုင်သော ဓာတ်ကို နိုးထခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥဒါန် အခန်း ၈၊ ဒေသနာ ၃ တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဤအကြောင်းတရားမရှိသော အမှန်တရားနှင့်ပတ်သက်သည့် ကိုယ်တိုင် ဖော်ပြချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်- “ရဟန်းတို့၊ မွေးဖွားခြင်းမရှိ၊ ဖြစ်ခြင်းမရှိ၊ ပြုလုပ်ခြင်းမရှိ၊ အကြောင်းတရားမပါသော တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုမွေးဖွားခြင်းမရှိ၊ ဖြစ်ခြင်းမရှိ၊ ပြုလုပ်ခြင်းမရှိ၊ အကြောင်းတရားမပါသော အရာ မရှိခဲ့လျှင်၊ မွေးဖွားခြင်း၊ ဖြစ်ခြင်း၊ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အကြောင်းတရားရှိခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို သင်တို့ သိနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။”

စကြဝဠာ စနစ်တွင် နိဗ္ဗာန်သည် တစ်ခုတည်းသော အမြဲတည်ရှိသည့် အမှန်တရား ဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းတရားရှိသော အရာများ၏ အမြဲပြောင်းလဲနေသော သဘောနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ရပ်တည်သည်။ သံသရာသည် ကံနှင့် ဘဝဘီး၏ မရပ်တန့်နိုင်သော လည်ပတ်မှုဖြင့် မောင်းနှင်ခံရသော်လည်း၊ နိဗ္ဗာန်သည် ကံ စုဆောင်းမှု အလုံးစုံ ရပ်တန့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ စိတ်ပျက်အား မလျော့ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၏ ဝါဒ မဟုတ်ပါ၊ ရှေးဦးကျမ်းဂန်များက ဤခြားနားချက်ကို ဂရုတစိုက် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဗုဒ္ဓသည် လွတ်မြောက်ခဲ့သော သတ္တဝါသည် တစ်ခုခုဖြင့် တည်ရှိနေဆဲဟူသော အမြင်နှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင် ပျက်စီးခြင်းဟူသော အမြင် နှစ်ခုလုံးကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ အစားတွင် ၎င်းသည် တဏှာ အမြစ်ပြတ်သွားသည်နှင့် မေးခွန်းသည် ယခု အသုံးမဝင်တော့သော အမျိုးအစားများပေါ် မူတည်နေကြောင်း သွန်သင်ခဲ့သည်။

ဣတိဝုတ္တက အခန်း ၄၄ တွင် ဤတစ်ခုတည်းသော လွတ်မြောက်မှုကို ပြောဆိုပုံ နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောင်မြင်မှု နှစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ အတွေ့အကြုံ ဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်အလိုက် အမည်ပေးထားသော တူညီသည့် နိဗ္ဗာန်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤရှင်းလင်းချက်မှာ အရေးကြီးသည်- သင်ယူသူအသစ်များသည် နိဗ္ဗာန်ကို သေပြီးမှ ရောက်သော နေရာတစ်ခုဟု တစ်ခါတစ်ရံ စိတ်ကူးတတ်သော်လည်း၊ အစောဆုံးကျမ်းဂန်များက ၎င်းကို သောပါဓိသေသ ပုံစံဖြင့် အသက်ရှင်နေသော လူတစ်ဦးအတွက် အပြည့်အဝ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။

သောပါဓိသေသနိဗ္ဗာန်ဆိုသည်မှာ အကြွင်းအကျန်ရှိသော နိဗ္ဗာန် ဖြစ်ပြီး၊ အသက်ရှင်နေဆဲ လွတ်မြောက်သူကို ရည်ညွှန်းသည်။ ငါးမျိုးသော အာရုံအင်္ဂါများသည် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေပြီး ချိုမြိန်သည်နှင့် မနှစ်သက်သော ထိတွေ့မှုကို ခံစားဆဲ ဖြစ်သော်လည်း၊ ရာဂ၊ ဒေါသနှင့် မောဟတို့ကို စိတ်မှ လုံးလုံးလျားလျား အမြစ်ပြတ်ပြီး ဖြစ်သည်။ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဆိုသည်မှာ အကြွင်းအကျန်မရှိသော နိဗ္ဗာန် ဖြစ်ပြီး၊ လူသိများစွာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်ဆိုကာ၊ ထိုလွတ်မြောက်သူ၏ ခန္ဓာကိုယ် သေဆုံးချိန်တွင် ပြိုကွဲကာ အဖြစ်အပျက် အကြွင်းအကျန်အနည်းငယ်ပင် နောက်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားသော အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဆစ်ခ်၊ ဂျိန်နှင့် ဟိန္ဒူ ဓလေ့များသည် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံး လွတ်မြောက်မှုကို ကွဲပြားသော စကားလုံးများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်- ကိုယ်ပိုင် ဘုရားသခင်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း၊ ဝိညာဉ်၏ ဆိဒ္ဓသီလာသို့ တက်ရောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဗြဟ္မနှင့် ပေါင်းဝင်ခြင်း။ ဤသည်မှာ နိဗ္ဗာန်၏ သီးခြားမဟုတ်သော၊ အကြောင်းတရားမရှိသော သဘောကို ဗုဒ္ဓဘာသာ လွတ်မြောက်မှု အကောင့်ကို အိမ်နီးချင်း ဓလေ့များမှ ခွဲခြားပြသော အထင်ရှားဆုံး အမှတ်အသားများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။

ဤသည်မှာ ပြည့်စုံစွာ နိုးထပြီးသူ ရဟန္တာ သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓ၏ ကိုယ်တွေ့ လွတ်လပ်မှု ဖြစ်ပြီး၊ ဝိညာဉ်မှ မှားယွင်းသော ဖုံးကွယ်မှုကို ဖောက်ထွင်းကာ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်ခြင်းနှင့် သုညတာ၏ နက်ရှိုင်းသော အမှန်တရားကို သိမြင်ထားသူ ဖြစ်သည်။ နိဗ္ဗာန်ကို ထိတွေ့ခြင်းဆိုသည်မှာ ငါဟူသော အမြင်ကြီးမှု၏ အကျဉ်းထောင်မှ ထွက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ခွဲခြားထားသော သီးခြားကိုယ်ဟူသည့် အတုအယောင်ကို အမှန်တရား၏ ကျယ်ပြန့်သော ပင်လယ်ထဲသို့ ပျော်ဝင်စေခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ရဟန္တာ၏ နိုးထမှုကို ကျမ်းဂန်များတွင် အသစ်တစ်ခု ရယူခြင်းအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ တကယ်တမ်း မလိုအပ်ခဲ့သော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ချလိုက်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓ သွန်သင်ခဲ့သော အနတ္တ (ငါမဟုတ်ခြင်း) နှင့် အနိစ္စ (အမြဲမတည်ခြင်း) အပေါ် အခြေခံသော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုဖြစ်ပြီး၊ မီးသုံးပွင့်ကို အပြီးတိုင် အစာငတ်စေမည့် တံခါး ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင်သည် ဗောဓိပင်အောက်တွင် ဤနိုးထမှုကို ရရှိပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ မြောက်ပိုင်းအိန္ဒိယ လမ်းများတွင် လှည့်လည်ခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်တော် ဖော်ပြခဲ့သော လွတ်လပ်မှု၏ အတွင်းမှပင် သွန်သင်ခဲ့သည်။ ကုသိနာရုံတွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံး ပရိနိဗ္ဗာန်ကို မဟာပရိနိဗ္ဗာန်ဟု အမှတ်ရကြပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖွဲ့အစည်း အားလုံးက အနုပါဒိသေသ ဓာတ်ကို အပြည့်အဝ သိမြင်ခဲ့သော အချိန်၊ သမိုင်းဝင် ဗုဒ္ဓ၏ ပြုလုပ်ထားသော ဘဝ၏ နောက်ဆုံး အကြွင်းအကျန်ပင် ငြိမ်သက်သွားသော အချိန်အဖြစ် ဂုဏ်ပြုကြသည်။

လူ့ဘဝအတွက် နိဗ္ဗာန် နိုးထမှုသည် အမြင့်ဆုံး မျှော်လင့်ချက်၏ မီးခိုင်း ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့ ရည်မှန်းချက်လည်း ဖြစ်သည်။ လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ဝေးလံသော ကောင်းကင်ဘုံများအတွက်သာ မဟုတ်၊ လက်ခံ ယုံကြည်ရုံသာ ရှိသော နောက်ဘဝတစ်ခုသို့ ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းလည်း မဟုတ်ဘဲ၊ အရိယာအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ဤဘဝအတွင်းမှာပင် ရရှိနိုင်သော နိုးထမှု ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မှန်ကန်သော အမြင်၊ မှန်ကန်သော ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်ကန်သော စကား၊ မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်ချက်၊ မှန်ကန်သော အသက်မွေးမှု၊ မှန်ကန်သော ကြိုးပမ်းမှု၊ မှန်ကန်သော သတိနှင့် မှန်ကန်သော တည်ကြည်မှု ဆိုသည့် ဤလက်တွေ့ စည်းကမ်းသည် ဗုဒ္ဓ ပြဆိုခဲ့သော ဤငြှိမ်းသတ်မှုဆီသို့ တိုက်ရိုက်ဆောင်ရွက်သော လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။

ဆန္ဒနှင့် အမိုက်စီးမှု၏ မီးများ နောက်ဆုံး ငြှိမ်းသတ်သွားသောအခါ၊ နားလည်မှု အလုံးစုံကို ကျော်လွန်သော ဖော်ပြ၍မရသော ငြိမ်းချမ်းမှု ကျန်ရှိပြီး၊ ပစ္စည်းပေါ် မူတည်ခြင်းမရှိသော သုခနှင့် ဒုက္ခ၏ ပုံစံအလုံးစုံမှ မလှုပ်ခတ်နိုင်သော လွတ်လပ်မှုတွင် လက်တွေ့ လူ့ဘဝကို အခြေခံစေသည်။ ဤအမြင်တွင် နိဗ္ဗာန်သည် အနာဂတ် ဘဝအတွက် ကတိပေးထားသော ဝေးလံသော ဆုလာဘ်ထက် ပို၍၊ စိတ်က မီးကို ကျွေးမွေးခြင်း ရပ်တန့်သည့် ပြီးနောက်ချက်ချင်း ရနိုင်သော အမြဲရှိနေသည့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။