ဝိပဿနာ တရားထိုင်ခြင်း

ဝိပဿနာသည် ပါဠိ ပဿန (မြင်ခြင်း) ကို ဝိ နောက်ဆက် (အထူးသဖြင့်၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း) နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော စကားလုံး ဖြစ်ပြီး၊ အရာများကို ပေါ်လွင်သည့်အတိုင်းသာမက အမှန်တကယ် ရှိသည့်အတိုင်း မြင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဘုရားရှင်သည် ၎င်း၏ ကျင့်စဉ်ကို သတိပဋ္ဌာန သုတ် တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၏ ဆယ်မြောက် ဒေသနာအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ ပိုရှည်သော ဖော်ပြချက်တစ်ခုဖြင့် ဒီဃနိကာယ် ၏ နှစ်ဆယ့်နှစ်မြောက် ဒေသနာ၊ မဟာသတိပဋ္ဌာန သုတ် အဖြစ်လည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုယ်တော်သည် သတိ၏ ဤလမ်းကြောင်းကို သတ္တဝါများ ညစ်ညမ်းမှု ဖယ်ရှားရန်၊ ဝမ်းနည်းမှုကို ကျော်လွှားရန်၊ ဒုက္ခ ကုန်ဆုံးရန်နှင့် နိဗ္ဗာန ကို သိမြင်ရန်အတွက် “တစ်ခုတည်းသော လမ်း” ဟု ခေါ်ဆိုတော်မူသည်။

သတိပဋ္ဌာန သုတ်သည် ကျင့်စဉ်ကို သတိ၏ အခြေခံ လေးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့တစ်ခုစီသည် တရားထိုင်သူက စီရင်ချက်မပေးဘဲ၊ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိဘဲ တိုက်ရိုက် အတွေ့အကြုံကို ကြည့်ရှုသော မတူညီသည့် မူဘောင်များ ဖြစ်သည်:

ဝိပဿနာသည် တည်ရှိနေသော တရားထိုင်နည်းများထဲတွင် အဟောင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ရိုးရာက ယူဆပြီး၊ ယခင် ဗုဒ္ဓ များက သင်ကြားခဲ့ကြောင်း ဆိုပြီး၊ ဘုရားရှင် သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ က အသစ်တီထွင်သည်ထက် ပြန်လည်ရှာတွေ့ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည် — ယခုမှ နှစ်ထောင့်ငါးရာခန့်က ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်၏ အသက်တာပြီးနောက် ရာစုနှစ်များအတွင်း ၎င်းသည် အိန္ဒိယတစ်ခုလုံးနှင့် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သော ကျင့်စဉ်ရိုးရာသည် နောက်ပိုင်း အိန္ဒိယအတွင်းတွင် ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် အများစု မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနေရာမှ နှစ်ဆယ်ရာစုတွင် ဂိုးအင်ကာ ကဲ့သို့ ဆရာများက ၎င်းကို အိန္ဒိယသို့ ပြန်ယူဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာကျယ်သို့ ပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်။ ဆယ်ရက်ကြာ အိပ်ခန်း သင်တန်းများဖြင့် သတိပဋ္ဌာန သုတ်တွင် ဘုရားရှင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အစီအစဉ်ကို အသက်ရှင်သော အမှတ်ရမှုနှင့် စာသားတို့က ခွင့်ပြုသလောက် နီးစပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။

ကျင့်စဉ်ကို ရိုးရာအတိုင်း အနာပါနသတိ — ထွက်သက်ဝင်သက်ကို သတိပြုခြင်း မှ စတင်သည်။ ဘုရားရှင်သည် ၎င်းကို အနာပါနသတိသုတ် တွင် သီးခြား ဖော်ပြထားသည်။ တရားထိုင်သူသည် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်ပြီး ထွက်သက်ဝင်သက်၏ သဘာဝ ဖြစ်တည်ချက်ကို အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်သည်၊ ၎င်းကို မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ ထိန်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲခြင်း မပြုဘဲ။ ဤရိုးရှင်းသော ဆွဲထားချက်သည် လေ့ကျင့်မထားသော စိတ်၏ မငြိမ်သက်သော၊ ပျံ့လွင့်နေသော သဘောကို ငြိမ်းစေပြီး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် တိကျစွာ အာရုံစိုက်နိုင်မှုကို ထက်မြက်စေသည်။ ဤသည်မှာ လိုအပ်သော အခြေခံဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင် ကိုယ်တိုင် ဤကျင့်စဉ်ကို ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဒေသနာတစ်ခုလုံး ထိုက်တန်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ပိုနူးညံ့သော အရာများသို့ မရွေ့မီ ဖြစ်သည်။

အာရုံ တည်ငြိမ်လာသောအခါ ကျင့်စဉ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ခံစားချက်များကို စနစ်တကျ စောင့်ကြည့်ခြင်းသို့ ကျယ်ပြန့်လာသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လျှောက် စနစ်တကျ ရွှေ့လျားကာ ပေါ်ပေါက်သည့် အရာတိုင်းကို မှတ်သားသည် — ပူနွေးမှု၊ အေးမြမှု၊ ဖိအားမှု၊ ဖျစ်ညှစ်မှု၊ နာကျင်မှု သို့မဟုတ် အလွန်နူးညံ့သော တုန်ခါမှု။ တရားထိုင်သူသည် ကြည်နူးဖွယ်ခံစားချက်ကို လိုက်လံခြင်း သို့မဟုတ် မကြည်နူးဖွယ်ခံစားချက်ကို တွန်းထုတ်ခြင်း မပြုဘဲ၊ ရိုးရှင်းစွာ ခံစားချက်တစ်ခုစီ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်းကို စောင့်ကြည့်ရန် လေ့ကျင့်ပေးသည်။ ၎င်းသည် သန့်စင်သော အာရုံစူးစိုက်မှု၏ စည်းကမ်းဖြစ်ပြီး ထိန်းသိမ်းရန် ခက်ခဲသည် — အကြောင်းမှာ အာရုံခံစားမှုကို တုံ့ပြန်ရန် စိတ်၏ အကျင့်သည် သာမန်ဘဝတွင် လူအများစု သတိမထားမိသည်ထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ၎င်း၏ ခံစားချက်များနှင့်အတူ သတိပဋ္ဌာန သုတ်သည် စိတ်၏ လက်ရှိ အခြေအနေကိုလည်း အာရုံစိုက်စေသည် — စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဤအခိုက်အတန့်၌ စိတ်တွင် လောဘ၊ ဒေါသ သို့မဟုတ် မောဟ ပါဝင်သလား၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့မှ လွတ်နေသလား ဟု စောင့်ကြည့်ခြင်း — နှင့် ဓမ္မာနုပဿနာ၊ စိတ်ဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှု ငါးပါး၊ လူ၏ အတွေ့အကြုံကို ဖွဲ့စည်းသော ဥပါဒါနခန္ဓာ ငါးပါး၊ နှင့် နိုးကြားရေး အင်္ဂါ ခုနစ်ပါး တို့ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်း။ အခြေခံ လေးပါးလုံးသည် ပေါင်းစည်းပြီး ပြတ်ထားခြင်းမရှိသော စောင့်ကြည့်မှု နယ်ပယ် တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည် — ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ခံစားမှု၊ စိတ် သို့မဟုတ် စိတ်ဂုဏ်သတ္တိ အတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော မည်သည့်အရာမျှ ကျင့်စဉ်အပြင်တွင် မကျန်ခဲ့ပါ၊ စောင့်ကြည့်ခံရသော မည်သည့်အရာကိုမျှ အခြားအရာထက် အရေးပါသည် သို့မဟုတ် ပိုမနက်ဖြစ်သည်ဟု မဆက်ဆံပါ။

ဤ ထိန်းသိမ်းထားသော၊ တုံ့ပြန်မှုမရှိသော စောင့်ကြည့်မှု ဖြင့် ပေါ်လွင်စေရန် ရည်ရွယ်သည့်အရာမှာ အနိစ္စ — ပြောင်းလဲခြင်း၏ အမှန်တရား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခံစားချက်၊ အတွေးနှင့် ခံစားမှု မည်သည့်အရာမဆို ပျောက်ကွယ်ရန်သာ ပေါ်ပေါက်သည်ဟူသော တိုက်ရိုက် အတွေ့အကြုံ အသိအမြင် ဖြစ်ပြီး၊ ခြွင်းချက် မရှိ။ ဤအရာကို ယုံကြည်ရန် တရားတစ်ခုအဖြစ် မပေးဘဲ၊ ကိုယ်ပိုင် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စိတ်၏ ပြောင်းလဲနေသော မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကိုယ်တိုင် ခဏစဉ် စစ်ဆေးရန် အရာတစ်ခု အဖြစ် ပေးထားသည်။ ဤအရာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ခြင်းသည် တဏှာ — ကြည်နူးဖွယ် အတွေ့အကြုံကို ကပ်ငြိပြီး မကြည်နူးဖွယ် အတွေ့အကြုံမှ ရှောင်ထွက်သော ဆန္ဒ — ကို ပြေလျော့စေသည်ဟု နားလည်ကြသည်။ ဤသည်မှာ ဘုရားရှင်က ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်း ဟု ဒုတိယ အရိယသစ္စာ တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ယန္တရား ဖြစ်ပြီး၊ ဒုက္ခ၏ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သည်။

အဆက်မပြတ် ကျင့်ကြံမှုသည် စိတ်ကို အနက်ရှိုင်းဆုံး ကန့်သတ်ချက်များမှ တဖြည်းဖြည်း သန့်စင်စေသည်ဟု ဆိုသည် — လောဘနှင့် ဒေါသ၏ စုဆောင်းထားသော အကျင့်များသည် ခံစားချက်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းထက် တုံ့ပြန်ခြင်းဖြင့် တစ်ဘဝတည်းမျှ မဟုတ်ဘဲ၊ ရိုးရာအရ ဤဘဝမတိုင်မီ အကြိမ်မရေတွက်နိုင်သော ဘဝများ တလျှောက်လုံး တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤလမ်းကြောင်း အတွက် ပါဠိကျမ်းတစ်လျှောက် အမည်ရှိသော ပန်းတိုင်မှာ နိဗ္ဗာန ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နေရာ သို့မဟုတ် ဆုလာဘ် မဟုတ်ဘဲ၊ လောဘ၊ ဒေါသနှင့် မောဟ အပြည့်အဝ ငြိမ်းသွားသော စိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံး ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ တိုက်ရိုက် ဉာဏ်ရှုမြင်မှုဖြင့် အတွေ့အကြုံအားလုံး၏ အမှန်နှင့် ပြောင်းလဲနေသော သဘောကို မြင်ပြီးသော စိတ်ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ အဆက်မပြတ် ဉာဏ်ရှုမြင်မှုကြောင့်သာ ဘုရားရှင် သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ သည် ဗောဓိပင်အောက်တွင် ဘုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု ရိုးရာက ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ပြိုင်ဆိုင်သော တရားထိုင်နည်းများထဲမှ တစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဤဘာသာ၏ တည်ထောင်သူ ဘုရားရှင် ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်ပွင့်ခဲ့သော နည်းလမ်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသော လမ်းတစ်ခုလုံးက အခြားသူများအတွက် ရရှိနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သော အရာပင် ဖြစ်သည်။