ਕਰਪੂਰ ਗੌਰਮ ਸ਼ਲੋਕ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਵਰਗੇ ਗੋਰੇ ਸਰੀਰ, ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਮੈਂ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਪੂਰ ਵਾਂਗ ਗੋਰੇ (ਚਿੱਟੇ) ਹਨ, ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰ (ਜੜ੍ਹ) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਸਰਪਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਸਹਿਤ (ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ
ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ, ਗੰਗਾਜਲ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਾਪ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਸਤੋਅ (Shiva Panchakshara Stotra) ਜਾਂ 'ਕਰਪੂਰਗੌਰਮ' ਮੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਆਖਿਆ
'ਕਰਪੂਰਗੌਰਮ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਪੂਰ ਵਰਗਾ ਗੋਰਾ (ਚਿੱਟਾ) ਸਰੀਰ; 'ਕਰੁਣਾਵਤਾਰਮ' - ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ; 'ਸੰਸਾਰਸਾਰਮ' - ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰ; 'ਭੁਜਗੇੰਦਰਹਾਰਮ' - ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜ (ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ) ਦਾ ਹਾਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ; 'ਭਵਮ' - ਸ਼ਿਵ; 'ਭਵਾਨੀਸਹਿਤਮ' - ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਸਮੇਤ।
ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਰਚਿਆ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਕਸਰ ਆਦਿ ਸੰਕਰਾਚਾਰਯ (Adi Shankaracharya) ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਪ ਲਈ ਮਹੱਤਵ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਧਿਆਨ (meditation) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੁਜੰਗਾ-ਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
'ਭੁਜਗੇਂਦਰਹਾਰਮ' — ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਧਰ (snake) ਦਾ ਹਾਰ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਭਵ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਸਮੂਹ
'ਭਵਮ' (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ 'ਭਵਾਨੀ' (ਪਾਰਵਤੀ) — ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਸ਼ (male) ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ (female) ਦੇ ਮਿਲਣ (union) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਸ਼ਟੀ (creation) ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
Shiva
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
