जय देवी
दुर्गादेव्याः स्तोत्रं विघ्नविनाशिन्याः
मराठीभाषया कृतं हार्दिकं स्तोत्रं दुर्गादेव्याः प्रशंसायाम्। या अनाथानां रक्षिका, महिषासुरस्य हन्त्री, भक्तान् सर्वक्लेशेभ्यः उद्धरन्ती प्रेममयी माता च इति प्रसिद्धा। गायकः तां प्रार्थयते यत् सा जन्ममरणचक्रं समापयेत् दैनन्दिनजीवनस्य भारान् च अपहरेत्।
पद्यानि
हे दुर्गे देवि, त्वां विना जगत् दुर्निवारैः क्लेशैः भारितम्। हे मातः, त्वम् अनाथानां रक्षिका — कृपां विस्तारय। प्रार्थये, जन्ममरणे मे निवर्तय, यस्मिन् संकटे पतितः अस्मि तत् अपाकुरु।
श्लोकः 1
जय देवि, जय देवि, जय महिषासुरमर्दिनि! सुरेन्द्राणां वरदे, हे तारकसञ्जीवनि।
श्लोकः 2
त्रिलोकेषु निरीक्षे चेत् नास्ति त्वत्सदृशः क्वचित्। ब्रह्मा चतुर्मुखः श्रान्तः परं वक्तुं न शक्नुयात्। ये विवादे प्रवृत्ताः ते प्रवाहेण वहन्ति च। किन्तु त्वं शीघ्रं भक्तान् रक्षसि।
श्लोकः 3
प्रसन्नवदना भूत्वा त्वं निजसेवकेषु तुष्यसि। क्लेशेभ्यः मोचयसि तान् संसारबन्धनं छिनत्सि। हे मातः, त्वां विना का आशां पूरयति? नारहरिः तव पादपद्मरजसि मग्नः अभवत्।
श्लोकः 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं मराठीभाषया लिखितम्, पश्चिमभारतीयमहाराष्ट्रराज्यस्य भाषा, च हिन्दुधर्मस्य भक्तिपरम्परायाः अन्तर्गतम्, या देवे देव्यां वा वैयक्तिकं प्रेमपूर्णं शरणागतिं बलवती करोति। एतत् नवरात्रौ, दुर्गायै समर्पिते नवरात्रिपर्वणि, तथा दैनिकगृहपूजायाम् अपि गीयते। अन्तिमपद्ये नारहरिनामा भक्तः उल्लिखितः, भक्तिकाव्ये सामान्यः हस्ताक्षरप्रथा; स्तोत्रं पारम्परिकतया तस्मै आरोप्यते, यद्यपि ऐतिहासिकविवरणानि सुनिश्चितानि न सन्ति।
ज्ञातव्य-विशेषः
कर्ता
इमे श्लोकाः १७मे शताब्दे मराठीसंतकवेः समर्थरामदासस्य इति श्रूयन्ते । सः मराठराज्ञः शिवाजेः समकालिकः आसीत्, रामदेव्योः भक्तः च । तस्य भक्तिग्रन्थाः साक्षात् भावनापूर्णनिवेदनात् प्रसिद्धाः सन्ति, महाराष्ट्रे अद्यापि व्यापकतया गीयन्ते ।
भाषा रूपं च
इदं मराठ्यभङ्गपद्धतेः भक्तिगीतम् अस्ति, सरलं पुनरावर्तनशीलं काव्यरूपं सामूहिकगानाय अभिप्रेतम् । ध्रुवपदम् देवीम् महिषासुराख्यमहिषदैत्यस्य हन्त्रीं स्तौति, यत् देवीमाहात्म्यस्य मध्यमं पुराणकथनम् ।
ध्रुवपदस्यार्थः
देवी 'महिषासुरमर्दिनी' (महिषासुरस्य हन्त्री) 'तारकसञ्जीवनी' इति च उच्यते — या मोक्षम् (तारकम्) ददाति, जीवनं पुनर्जीवयति वा ददाति (सञ्जीवनी) । ध्रुवपदम् दिव्यमातुः त्वरितप्रेमपूर्णशरणागतेः स्वरं निर्माति ।
मुख्यविषयः
गीतम् निराश्रयाणाम् एकमेव शरणं देवीति सम्पूर्णनिर्भरतां व्यनक्ति । प्रथमश्लोके सा अनाथानां 'नाथः' (स्वामी/रक्षकः) इति उच्यते, गायकः जन्ममृत्योः अनन्तचक्रात् (संसारात्) मोक्षं प्रार्थयते ।
अद्वितीयोपमा
द्वितीयश्लोकः वैश्विकम् अन्वेषणं वर्णयति: गायकः वदति यत् त्रिलोकम् अपि अन्विष्य देवीसमः कोऽपि न लभ्यते । उल्लिखति च यत् देवाः (सुराः) ऋषयः च विवदमानाः लौकिकक्लेशप्रवाहेण प्रवह्यन्ते — केवला देवी स्वभक्तान् शीघ्रम् उद्धरति ।
अन्तिमश्लोकस्य प्रतिज्ञा
गीतम् देव्याः करुणामयस्य मुखदर्शनेन समाप्यते । तद् वदति यत् सा एकैव स्वभक्तानाम् आशाः पूरयति, कविः च स्वयम् तस्याः 'पद्मपादयोः रजसि' लीनः इति घोषयति — इदं सम्पूर्णशरणागतेः भक्तेः च शास्त्रीयप्रतिमा ।
Devi
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
