අම්බචෝර ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව ජේතවනයේදී, තම නිසි ආගමික යතුකම්වලට අවධානය දීම වෙනුවට අඹ උයනක් රැක බලා ගැනීමෙහි තම දිනයන් ගත කළ වයස්ගත භික්ෂුවක් සම්බන්ධයෙන් වදාළ සේක. එක් දිනක සොරුන් ගසවලින් අඹ ගසා දැමූ විට, වෙළඳ දියණියන් සිව් දෙනෙකු ඉක්බිතිම එම උයනට පිවිසුණහ, වයස්ගත භික්ෂුව ඔවුන් කෙළින්ම සොරකම පිටුපස සිටින බවට චෝදනා කළේය. ඔවුන්ව යෑමට ඉඩදීමට පෙර, දියණියෝ තම අවිවාදාත්මකභාවය ඔප්පු කිරීමට ප්‍රතිඥා දුන්හ. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 344 මෙම පැරණි රටාව නැවත සිදු වූ බව පෙන්වීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ පුරාණ කතාව සංරක්ෂණය කරයි.

බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස පාලනය කරන දිනවල, එක් තපස්වරයෙකු ගංගා තීරයක අඹ උයනක් තුළ තම කුටිය ගොඩනඟාගෙන එහි පදිංචි විය. ඔහු ගස්වලින් වැටෙන පැසුණු පලතුරු වලින් ජීවත් වී, ඉතිරිය තම ම ඥාතීන් සමඟ නිදහසේ බෙදාගත්තේය, පුරාම ඔහුගේ දළ රෙද්ද ප්‍රකාශ කළ යුතු ආගමික චාර්යාවන් නොසලකමින්.

දිව්‍ය දෙවියන්ගේ රජු ශක්‍රයා, ලෝකය ගවේෂණය කර සැබෑ ගුණය සොයා බැස, මෙම තපස්වරයාගේ භක්තිය සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් බවත්, ස්වාර්ථයක් හැරෙන්වට කිසිවක් සඟවා නොදුන් ශුද්ධකමේ රංගනයක් බවත් සොයාගත්තේය. ඔහුව පරීක්ෂා කිරීමට, ශක්‍රයා තම දිව්‍ය බලය යෙදූයේ, කිසිවෙකු එම ගස්වලට සැබවින්ම අත නොතියනම්, එම උයන සොරුන් විසින් මෑතකදී කැබිනි කරන ලද්දක් සේ, පලතුරු හා බිඳුණු අත්තක් බිමට විසුරුවා පෙනෙන ලෙස ය.

තපස්වරයා ආපසු පැමිණ, තම උයන අවුල් තත්වයක ඇති බව දුටුවේය, ඉනික්බිති වෙළඳෙකුගේ දියණියෝ සිව් දෙනෙකු, කිසි අවුලක් ගැන නොදැනුවත්ව, එම උයනට ඇවිද ආ විට, ඔහු ඔවුන්ගේ පැමිණීම අල්ලාගෙන, ඔවුන් කෙළින්ම තම අඹ සොරකම් කළ බවට චෝදනා කළේය. දියණියෝ, ඔවුන් මෙවරම පැමිණි බවත්, කිසිවක් අනුභව නොකළ බවත් විරෝධය පෑහ.

ඔවුන්ගේ වදන පමණක් පිළිගැනීමට අකැමැති, තපස්වරයා, ඔවුන්ව නිදහස් කිරීමට පෙර, තම අවිවාදාත්මකභාවය ඔප්පු කිරීමට ගාම්භීර ප්‍රතිඥා දෙන ලෙස ඉඳුරු ඉඳින්ම ඉල්ලා සිටියේය. සිව් දියණියන්ගෙන් එකිනෙකා වරකින් වරක්, ඔවුන් බොරු කියනවා නම්, විවාහයේ, යෙදීමේ හා ආදරයේ ජීවිතයක් බේරහත් කරගන්නේ යයි, ප්‍රත්‍යක්ෂ ප්‍රතිකාරයක් තමාටම ආයාචනා කරමින් ප්‍රතිඥා දුන්හ. එකියක් ප්‍රතිඥා දුන්නේ වරදකරු නම් තමාව නිසැකයෙන්ම අයෝග්‍ය ස්වාමියකුට බැඳේවි කියාය. තවකෙකු ප්‍රතිඥා දුන්නේ තමාට කිසි ස්වාමියෙකු නොලැබී ප්‍රතීක්ෂාවේ රැඳේවි කියාය. තෙවැන්නිය ප්‍රතිඥා දුන්නේ තම ප්‍රේමවන්තයා දැනටමත් ගියේ යයි තනිවම ගෙදරට ඇවිද යේවි කියාය, හතරවැන්නිය ප්‍රතිඥා දුන්නේ තම ම විවාහ මංගල්‍යයේ, පැළඳගත් වත් එහෙත් ඔහුව ලබාගැනීමට කිසි මනාලයෙකු නැතිව, ඉතිරි වේවි කියාය. එවන් සත්‍යවාදී බවකින් හා ස්වකීය පිරිවැයකින් ප්‍රතිඥා දෙනු ඇසූ විට, තපස්වරයා මැකිලී ගොස් සිව් ස්ත්‍රීන්ටම යෑමට ඉඩ දුන්නේය.

ඔවුන් ගිය පසු, චෝදනා කළ සිව් දෙනාම සැබවින්ම නිර්දෝෂී ලෙස පෙනෙන නිසා, වැටුණු අඹ වෙනත් කෙනෙකු ම අනුභව කර ඇති බව තපස්වරයා තමාටම පැවසීය. එම මොහොතේදීම ශක්‍රයා තම බයකුරු දිව්‍ය ස්වරූපයෙන් තමාව හෙළිකරගත්තේය. ඔහු පැහැදිලි කළේ, කියන ලද සොරකම මුලින්ම ඔහුම ගොඩනංවා ඇති බවත්, තම ම අවංකත්වයට වඩා පලතුරු ආරක්ෂා කිරීමෙහි ආදේශාත්මකව සිටි ශුද්ධ කෙනෙකුව සම්පූර්ණයෙන්ම එළියට ගෙන එවීම පිණිස එය සැකසූ බවත්ය. ශක්‍රයා, එම බොරු තපස්වරයාව ඔහුට කිසි දිනක නියායෙන් ලබාගත් නොවූ උයනෙන් පලවා හැරියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ පුරාණ කතාවේ බොරු තපස්වරයාව රාමුකතාවේ වයස්ගත භික්ෂුවට සමාන කරමින් දේශනය අවසන් කළ සේක. වෙළඳ දියණියෝ සිව් දෙනාම, උන්වහන්සේ සඳහන් කළ සේක, කාල දෙකෙහිම එකම කාර්යභාරය කරනු ලැබූහ, වැරදි ලෙස චෝදනා කරනු ලැබ, තමන්ගේම කිසි වරදකින් නොව තම අවිවාදාත්මකභාවය ඔප්පු කරන්නට සලස්වනු ලැබූහ. මෙම මුළු කුහකත්වයම එළියට ගත් පරීක්ෂකයා වූ ශක්‍රයා, එම දුරස්ථ ජීවිතයේ බුදුරජාණන් වහන්සේම විය.

මෙම කතාව බිඳී ගිය බොරු චෝදනාවක් ගැන වූ සරල කතාවකින් වෙනස් කරන්නේ, ශක්‍රයාගේ පරීක්ෂණයේ සැබෑ ඉලක්කය කිසි විටෙකත් සිව් දියණියෝ නොවූ බවයි. එය තපස්වරයාම විය, ඔහු ඔහුගේ පැමිණීම, කිසිවෙකු තම වෙත ආපසු ලුහුබඳිනවායෑයි තමා විශ්වාස කළ නොකළ වරදකට පහසු ඉලක්කයක් ලෙස භාවිත කළේය. දියණියන්ගේ හිරිහැරය, එම මොහොතේ කෙතරම් අසාධාරණ වූවද, එකම ක්‍රමයක් විය, එයින් බොහෝ වැඩි කලක් පැරණි හා හිතාමතාම කරන ලද අවංකභාවයක් එළියට ගෙන එවීම සිදු විය. එය තපස්වරයාගේ, තමාට කිසි දිනක අයිති නොවූ උයනකින් ජීවත් වී, ඔහු කිසි දිනක ප්‍රගුණ නොකළ ශුද්ධකමක් රංග දැක්වූ වසර ගණනාව එළියට ගත්තේය.

ශක්‍රයාගේ ක්‍රමයම අවධානයට ලක්විය යුතුය. බොරු තපස්වරයාට කෙළින්ම මුහුණ දීම හෝ මුලින්ම සත්‍යය හෙළිකිරීම වෙනුවට, ඔහු එම මිනිසාගේම තණ්හාව හා අවංකත්වයට ස්වභාවික අවසානයට ළඟා විය ඉඩ දුන්නේය, සැබවින්ම ශුද්ධ තාපසයෙකු ඉවසීමෙනුත් පිරිසිදු හෘදයෙනුත් මුණගැසෙන්නට හැකි එවන් අර්බුදයක් නිමවූයේය. තපස්වරයා ඒ වෙනුවට වහාම ළඟම තිබූ පහසු ඉලක්ක වලට එරෙහිව බොරු චෝදනාවක් වෙත ළඟා විය, ශක්‍රයාගේ පරීක්ෂණය සැබවින්ම එළියට ගැනීමට සැකසූයේ, අතුරුදහන් වූ අඹ නොව, එම ප්‍රතිචාරාත්මක ස්වභාවයම විය.