බාවේරු ජාතකය

ශාස්තෘන් වහන්සේ මේ කථාව වදාළේ ජේතවනාරාමයේ ය. එය වදාරන ලද අවස්ථාව වූයේ අන් මතවාදවල ඇතැම් ආචාර්යවරුන්ගේ ඉරණමයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වීමට පෙර මේ ආචාර්යවරුන් ලාභ සත්කාර හා ගෞරවය ලැබුවෝය. බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වීමෙන් පසු ඔවුහු ඒ දෙකම නැති කර ගත්හ. හිරු නැඟෙන විට මීයුම් මැස්සන් නිස්තේජ වන්නාක් මෙනි.

ධර්ම සභා ශාලාවේ භික්ෂූහු මේ ගැන කථා කරමින් සිටියහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ පැමිණ, ඔවුන් කුමක් ගැන කථා කරන්නේදැයි විමසූ විට, ඔවුහු එය දන්වා සිටියහ. මේ කථාව පාලි පිටකයේ ජාතක සංග්‍රහයේ අංක 339 වේ.

ශාස්තෘන් වහන්සේ වදාළේ මෙය දැන් පමණක් සත්‍ය නොවන බවයි. බොහෝ ඈත අතීතයේ ද, ගුණවත් අය පහළ වීමට පෙර, ගුණ නැති අය ඉහළම ලාභය හා කීර්තිය ලැබුවෝය. ගුණවත් අය පහළ වූ විට, ගුණ නැති අය ලාභය හා කීර්තිය නැති කර ගත්හ. මෙසේ වදාරා, ඔහු අතීත කාලයේ කථාවක් වදාළ සේක.

එක් කාලයක බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස රජකම් කරන විට, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තරුණ මොණරෙකු ලෙස උපන් සේක. සම්පූර්ණයෙන් වැඩුණු කල්හි ඉතා රූමත් වූ අතර, වනාන්තරයක වාසය කළ සේක.

ඒ කාලයේ වෙළෙඳුන් කිහිප දෙනෙක් බාවේරු රාජ්‍යයට පැමිණියහ. ඔවුහු තම නැවේ විදේශීය කපුටෙකු රැගෙන ගියහ. කථාවට අනුව බාවේරු තුළ කිසිදු පක්ෂියෙක් නොසිටියේය.

එරට වැසියෝ නැවේ මාස්තුවේ මුදුනේ වාඩි වී සිටි ඒ පක්ෂියා දුටු සෑම විටම එය ගැන අදහස් ප්‍රකාශ කළහ. ඔවුහු එහි සම වර්ණය, ගෙලේ කෙළවරේ ඇති තුඩු සහිත මුඛය සහ මැණික් ගෝලවල් වැනි ඇස් ප්‍රශංසා කළහ. ඔවුහු වෙළෙඳුන්ගෙන් ඒ පක්ෂියා තමන්ට දෙන ලෙස ඉල්ලා, ඔවුන්ගේ රටේ තවත් එකක් ලබාගත හැකි බව කීහ.

වෙළෙඳුන් ඒ පක්ෂියා මිලට විකිණීමට එකඟ වූහ. ජනයා කහවණු එකක් පිරිනැමූ නමුත් වෙළෙඳුන් ප්‍රතික්ෂේප කළහ. ටික ටික ජනයා මිල වැඩි කරමින්, අවසානයේ කහවණු සියයක් දීමට කීහ.

වෙළෙඳුන් පිළිතුරු දුන්නේ, ඒ පක්ෂියා තමන්ට බොහෝ ප්‍රයෝජනවත් බවත්, නමුත් දෙපසේ මිත්‍රත්වය ඇති කර ගැනීමට තමන් කැමති බවත් ය. ඒ නිසා ඔවුහු එය කහවණු සියයකට විකිණූහ.

වැසියෝ කපුටා රන් කූඩුවක දමා ගත්හ. විවිධ මාළු, මස් සහ වන ඵල ආදිය ඔහුට පෝෂණය කළහ. වෙනත් පක්ෂීන් නොසිටි ස්ථානයක, නපුරු ගුණ දහයකින් යුත් කපුටා ඉහළම ලාභය හා කීර්තිය ලැබීය.

ඊළඟ වරට වෙළෙඳුන් බාවේරුවට පැමිණි විට, ඔවුහු රාජ මොණරෙකු රැගෙන ආහ. ඔවුහු එය ඇඟිලි පොඩි කළ විට හඬ නඟන්නටත්, අත් පොළොස් ගැසූ විට නටන්නටත් පුහුණු කර තිබුණි. ජනයා රැස් වූ විට, පක්ෂියා නැවේ ඉදිරිපස සිටගෙන, පියාපත් ගසමින්, මිහිරි හඬ නඟා නැටුවේය.

ඒ දුටු ජනයා මහත් ප්‍රීතියට පත් වූහ. ඔවුහු එය පක්ෂීන්ගේ රජු, ඉතා රූමත්, හොඳින් පුහුණු කළ පක්ෂියා ලෙස හඳුන්වා, වෙළෙඳුන්ගෙන් එය තමන්ට දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.

වෙළෙඳුන් විරෝධය පෑහ. ඔවුහු මුලින් කපුටෙකු ගෙනැවිත් දුන් අතර, ජනයා ඒ ගත්හ. දැන් ඔවුහු මේ මොණරාවත් ඉල්ලා සිටිති. එම රටට ගොස් ඕනෑම පක්ෂියෙකුගේ නම පවා සඳහන් කිරීම ද කළ නොහැකි බව ඔවුහු කීහ.

ජනයා ඔවුන්ට සතුටු වන ලෙසත්, තම රටෙන්ම වෙනත් පක්ෂියෙකු ලබා ගන්නා ලෙසත් උපදෙස් දුන්හ. ඔවුහු මිල වරින් වර වැඩි කළහ. අවසානයේ කහවණු දහසකට මොණරා මිලට ගත්හ.

මොණරා සත් රතනයෙන් සැරසූ කූඩුවක තැබූහ. ඔහුට මාළු, මස්, වන ඵල, තවද මී පැණි, බැදපු ධාන්‍ය, සීනි වතුර හා ඒ වැනි දේ ද දුන්හ. මේ අයුරින් රාජ මොණරාට ඉහළම ලාභය හා කීර්තිය ලැබුණි.

ඔහු පැමිණි දිනයේ සිට කපුටාට ලැබුණු ලාභය හා ගෞරවය අඩු විය. කිසිවෙකු ඔහු දෙස බලන්නටවත් කැමති නොවීය. කපුටාට දෘඩ හෝ මෘදු කිසිම ආහාරයක් නොලැබුණි. “කා, කා” යයි කෑ ගසමින් ඔහු ගොස් කසළ ගොඩක වාඩි විය.

ශාස්තෘන් වහන්සේ ගාථා හතරකින් කථා දෙක එකට සම්බන්ධ කළ සේක. හිසේ කලඟ ඇති මොණරා පැමිණීමට පෙර, කපුටන් ඵල හා මස් පූජාවෙන් ගරු කළ බව ඔහු වදාළේය. මිහිරි හඬ ඇති මොණරා බාවේරුවට පැමිණි විට, කපුටා එකපාරටම පූජා හා කීර්තියෙන් ඉවත් විය.

මිනිසුන් හා ඔවුන්ගේ ගුරුවරුන් අතරද එසේම වූ බව ඔහු තවදුරටත් වදාළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ සත්‍යයේ සම්පූර්ණ ආලෝකය පෙන්වන තුරු, මිනිසුන් විවිධ පූජකයන්ට නිසි ගෞරවය දැක්වූහ. මිහිරි වචන ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කළ විට, මිනිසුන් අන් මතවාදවල ආචාර්යවරුන්ගෙන් තම පූජා සහ ප්‍රශංසා ඉවත් කර ගත්හ.

ගාථා වදාළ පසු, ශාස්තෘන් වහන්සේ එම ජන්මය හඳුනා වදාළ සේක. ග්‍රන්ථයට අනුව ජෛන ආචාර්ය නාථපුත්ත කපුටා වූ අතර, ශාස්තෘන් වහන්සේ තමන්වහන්සේ රාජ මොණරා වූ බව වදාළ සේක. මෙම හඳුනාගැනීම, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේ ආචාර්යවරුන්ගේ තරඟය තුළ, සම්ප්‍රදාය පවසන ආකාරයටම සටහන් කර ඇත.

මේ කථාවේ කපුටා, කපුටෙකු වීම නිසා කිසිවක් වැරදි කළේ නැත. බාවේරු ජනයා කවදාවත් පක්ෂියෙකු දැක නොතිබුණු නිසා පමණක් ඔහු ගෞරවයට පාත්‍ර විය. වඩා හොඳ පක්ෂියෙකු හමු වූ විට ඔහුගේ භාග්‍යය අවසන් විය. කථාව කපුටා කෙරෙහි වඩා, සුලභ වන දේ පසුපස ගෞරවය යන බවත්, වඩා සත්‍යවත් යමක් පෙනී සිටින විට එය ඉදිරියට යන බවත් පෙන්වයි.

බුද්ධාගමික භක්තිකයා සඳහා පාඩම නිහඬ හා ප්‍රායෝගික ය. සැසඳීමක් නොමැතිකමෙන් ලැබෙන ගෞරවය බිඳෙනසුළු ය, නමුත් ගුරුවරයාගේ වටිනාකම ප්‍රතිවාදීන් නොමැති වීම මත රඳා නොපවතී. මෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ, තම ස්වරූපය පිණිස රන් කූඩුවක් අවශ්‍ය නොවන මොණරෙකු ලෙස පෙන්වා ඇත.