බ්‍රහාඡත්ත ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ උපත් කතා අතර 336 වැනි අංකය වන බ්‍රහාචත්ත ජාතකය, ජේතවනයේ, තම කපටි ක්‍රියාවලින් ස්වාමින්ට ඈත අතීතයක වඩාත් දක්ෂ සොරෙකු මතකයට ගෙනවා භික්ෂුවක් ගැන දේශනා කරන ලදී. එකල සිදු වූ දෑ පෙන්වීම සඳහා උන්වහන්සේ මෙම අතීත කතාව ප්‍රකාශ කළ සේක.

ඈත අතීතයක, බරණැස් රජතුමා අසළ කොසොල් රාජ්‍යය යටත් කර ගෙන එහි රජු සිරකරුවකු කළේය. පරාජිත රජුගේ පුතා, චත්ත කුමාරයා, යටත්වීමෙන් මිදී තක්ෂිලාව වෙත ගියේය, එහි ඔහු ප්‍රසිද්ධ ගුරුවරයෙකු යටතේ වේද තුන, ශුද්ධ බ්‍රාහ්මණ ශාස්ත්‍ර, හා සම්ප්‍රදායික විද්‍යා දහඅට උගත්තේය, කල් ගතවෙත්ම ශ්‍රමණ පන්සීයක් වෙසෙන වනාශ්‍රමයකට සම්බන්ධ විය.

චත්ත ශ්‍රමණයින්ට තමාව බරණැස වෙත එක්ව ගමන් කරන ලෙසත්, එහි ස්ථානික විද්වතුන් ඔවුන්ට ඉදිරිපත් කරන ඕන ප්‍රශ්නයකට තමා පිළිතුරු දෙන බවත් පොරොන්දු විය. තම වදනට සැබවින්ම විශ්වාසවන්තව, ඔහු බ්‍රහ්මදත්ත රජු ඉදිරියේ එම සමූහය එතරම් දක්ෂ ලෙස රැක ගත්තේය, ඔවුන්ගේ උසස් දැනුමෙන් කුතුහලයට පත් රජතුමා, මුළු සමූහයම තම ම රාජකීය විනෝද උද්‍යානයේ නවාතැන් ගැනීමට ආරාධනා කළේය.

උද්‍යානය සාමාන්‍ය නවාතැනක් නොවේ. එහි වැළ කර, යකඩ බඳුන් පෙළකින්, වසර ගණනාවකට පෙර කොසොල් යටත් කරගැනීමෙන් පසු බරණැස් රජතුමා ගෙනාසු එම ම ධනය, චත්තට තම පියාගේ රාජාසනය ගෙවූ යුද්ධයේ ලාබය, සඟවා තිබිණි.

උද්‍යානයේ පහසුවට පැමිණ, චත්ත රහසිගතව විශාල කැස්වලින් සාදන ලද බෑග් කරවීය. රැයේ වැඩ කරමින්, ඔහු වැළ කර ඇති බඳුන් උකුරුවා, රත්තරන් බෑග්වලට හැරවා, එක් එක් බඳුන තණ වලින් නැවත පුරවා, කිසිවක් කැළඹුවේ නැතාක් සේ බිම නැවත ආවරණ කළේය.

රත්තරන් පටවාගෙන, ශ්‍රමණයින් එකතු කරගෙන, චත්ත මුළු සමූහයම බරණැසින් ඉවතට, සාවත්ති දෙසට ගෙනියේය. එහි ඔහු ලබාගත් නිධානය භාවිතා කොට තම පියාගේ රාජාසනය ආපසු ලබාගත්තේය, බරණැස තුළ කිසි පසුපැමිණීමක්, හමුවීමක් හෝ ගිණුම් කිරීමක් ඉතිරි නොකරන ලද්දේ.

කාලයක් ගතවූ පසු, බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා තම අවශ්‍යතාවක් සඳහා උද්‍යානයේ බඳුන් කඩා අරින්නට ගෙන, එහි රත්තරන් තිබූ තැන තණ පමණක් ඇති බව දුටුවේය. අලාභයෙන් මහත් දුකට පත් ඔහු, "තණ, තණ" කියා ආයෙත් ආයෙත් කියමින් මාලිගාව පුරා ඇවිද, ඒ වදන බිමට හැරීමට නොහැකි විය.

බෝධිසත්වයාණෝ, එම පෙර ජීවිතයේ ස්වාමින්ම, රජුගේ අමාත්‍යවරයා ලෙස සේවය කරමින්, තණ ගැන නැවත නැවතත් හඬන්නේ මනින්දැයි, එය තමාගෙන් රැගෙන ගිය තැනැත්තා කවුරුන්දැයි පැහැදිලිව ඇසීය. රජතුමා පිළිතුරු දුන්නේ තණ, රත්තරන් වෙනුවට තබූ චත්ත ම පමණක් වරදකාරියෙකු යයි ඔහු දොස් කරන බවය.

බෝධිසත්වයා පිළිතුරු දුන්නේ චත්ත රැගෙන ගියේ, රත්තරන් තම පියාගේ යටත් කරගත් රාජ්‍යයේ ලාබයක් වූ බැවින්, දැනටමත් තමාගේම ම දෙයක් බවත්, ඔහු ඉතිරි කර තිබූයේ තණ හා වෙන කිසිවක් නොවන බවත්, කිසි රජෙකුගේ දුකකට සුදුසු දෙයක් නොවන බවත්ය. මෙය අසා, බ්‍රහ්මදත්ත සහතික කළේ, එබඳු කරුණු කියවෙන්නේ, වරදක්ට පත් මිනිසෙකු ඒවා ඔහු අපේක්ෂා කරන රීතිවලට අනුව සැම විටම යන්නේ නැති බවය, තම දුක පැත්තකට තබා, පිහිටාගත් හා ධර්මික සිතකින් තම රාජ්‍යය පාලනය කිරීමට ආපසු ගියේය.

කතාව නිමකළ ස්වාමින්, එහි චරිත කවුරුන්දැයි හෙළි කළ සේක: ජේතවනයේ අවංක නැති භික්ෂුව එම පෙර ජීවිතයේ දක්ෂ චත්ත ම විය, ස්වාමින්ම රජුගේ දුක අවසානයේ සැහැල්ලු කළ ප්‍රාඡ්ඥ අමාත්‍යවරයා විය.

ජේතවනයේ භික්ෂූන්ට මෙම කතා ලබා දුන් දෑ, චත්තගේ උපාය නිවැරදි ද වැරදි ද යන තීන්දුවක් නොවේ, එනම් කතාව ඔහුව කිසිදා අල්ල ගැන්වූයේ නැත, දඬුවමටත් ලක් වූයේ නැත, ගිණුම් කිරීමට පවා සිදු නොකළේය. එය පාඩුව දෙයාකාරයකින් රැකගත හැකි ආකාරයක නිරූපණයකි: ඒ වදන නැවත කියීම මගින් නැවත විවර කරගත් තුවාලයක් ලෙස, නැතහොත් ඊටත් විශාල ඉතිහාසයක් තුළට පිහිටූ, පසුව අත්හරින ලද, හදාරන ලද තත්වයක් ලෙස. රජුව දුකෙන් නිදහස් කිරීම සඳහා බෝධිසත්වයාට චත්තගේ වරද තීන්දු කළ යුතුව තිබුණේ නැත. ඔහුට පැවසිය යුතුව තිබුණේ බ්‍රහ්මදත්තට රත්තරන එය පැමිණි පුළුල් ඉතිහාසය තුළ දැකගත හැකි ලෙස පමණි, එම විශාලතර කතාව තුළ, තණ පමණක් ඉතිරිව, දුක් වීමට සුදුසු දෙයක් බවට තවදුරටත් නොපවතියි.